Supreme Court dismisses social security appeal as legal issue lacks universal value and was not properly raised.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the cassation appeal against a social security court's decision to order the return of improperly received pension benefits. The applicant argued for a legal interpretation regarding the calculation period of overpayments, but the court found the cited legal issue did not meet the threshold of being a universal problem with real practical difficulties. Consequently, the court ruled that the appeal was inadmissible because the legal question raised was not essential to the case's resolution.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.; Art. 39813 § 2 k.p.c.: A cassation appeal is inadmissible if the legal issue raised does not constitute a universal problem with real practical difficulties and is not essential for resolving the specific case based on the established facts.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt II UK 266/15 POSTANOWIENIE Dnia 12 stycznia 2016 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jolanta Frańczak w sprawie z wniosku S. G.przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w Legnicyo zwrot nienależnie pobranych świadczeń,na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 12 stycznia 2016 r.,na skutek skargi kasacyjnej wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 20 stycznia 2015 r., sygn. akt III AUa 1331/14, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
2. zasądza od wnioskodawcy S. G. na rzecz organu rentowego kwotę 120 zł (sto dwadzieścia) tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu wyrokiem z dnia 20 stycznia 2015 r. oddalił apelację wnioskodawcy S. G. od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Legnicy z dnia 3 czerwca 2014 r., którym oddalono odwołanie wnioskodawcy od dwóch decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Legnicy z dnia 6 lutego 2014 r., którymi organ rentowy odmówił przyznania wnioskodawcy prawa do emerytury od dnia 29 października 2012 r. z uwagi na to, że wniosek o emeryturę wnioskodawca złożył dopiero w dniu 24 stycznia 2014 r. oraz zobowiązał wnioskodawcę do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń za okres od 1 stycznia 2012 r. do 31 grudnia 2013 r. w kwocie 76.116,94 zł i odsetek za okres od 26 stycznia 2012 r. do 6 lutego 2014 r. w kwocie 10.529,54 zł.
Odnośnie decyzji dotyczącej zwrotu nienależnie pobranej emerytury Sąd Apelacyjny wskazał, że wcześniejszą emeryturę, wypłaconą w okresie od 1 marca 2009 r. do 31 grudnia 2013 r., przyznano wnioskodawcy w oparciu o przedstawione przez niego nieprawdziwe informacje co do zatrudnienia w okresie od 1 września 2008 r. do 9 kwietnia 2009 r. w E. Sp. z o.o. z siedzibą w G.. Zostało to stwierdzone wyrokiem Sądu Rejonowego w Głogowie z dnia 20 sierpnia 2013 r., II K […], uznającym wnioskodawcę za winnego wyłudzenia od ZUS świadczenia emerytalnego w okresie od 1 marca 2009 r. do 28 października 2012 r. w łącznej kwocie 131.037,34 zł, to jest popełnienia występku określonego w art. 286 § 1 k.k. Wyrokiem tym Sąd karny orzekł jednocześnie wobec wnioskodawcy środek karny w postaci obowiązku naprawienia w części szkody przez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego ZUS kwoty 100.000 zł.
W konsekwencji dokonania przez wnioskodawcę wpłaty zasądzonej kwoty, organ rentowy zaskarżoną decyzją właściwie rozliczył nienależnie pobrane świadczenie uznając, że do rozliczenia pozostała kwota 76.116,94 zł za okres od 1 stycznia 2012 r. do 31 grudnia 2013 r. to jest za okres dwóch lat od daty wstrzymania wypłaty świadczenia decyzją z dnia 10 stycznia 2014 r., a nie za okres pięcioletni, jak wynikałoby z twierdzeń zawartych w apelacji. Stosownie do art. 138 ust. 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst:
Dz.U. 2015 r., poz. 784 ze zm.) nie można żądać zwrotu kwot nienależnie pobranych za okres dłuższy niż 3 lata.Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł wnioskodawca, zaskarżając go w całości oraz wnosząc o jego uchylenie wraz z poprzedzającym go wyrokiem i orzeczenie co do istoty sprawy oraz o zasądzenie od organu rentowego na jego rzecz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.Skarga kasacyjna została oparta na podstawie naruszenia prawa materialnego, a to art. 114 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS „przez jego niezastosowanie, co spowodowało ustalenie, że organ rentowy zmieniając (w oparciu o te same dowody i niepojawienie się nowych okoliczności) decyzją z dnia 6 lutego 2014 r. wcześniejszą swoją decyzję z dnia 15 stycznia 2014 r. (w zakresie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia) działał zgodnie z prawem”.Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania został uzasadniony występowaniem w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, a mianowicie, czy dyspozycja art. 114 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS dotyczy wyłącznie decyzji organu stricte przyznającej świadczenie emerytalne czy rentowe, czy też dotyczy wszelkich decyzji organu, mających związek z tymi świadczeniami, w tym także decyzji na podstawie, których organ żąda zwrotu świadczenia emerytalnego (czy rentowego).W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ rentowy wniósł o odmowę przyjęcia jej do rozpoznania, ewentualnie o jej oddalenie oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu rentowego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu przed Sądem Najwyższym według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że dopuszczalność wnoszenia skargi kasacyjnej jest ograniczona, co wynika z konstytucyjnej roli Sądu Najwyższego w systemie organów wymiaru sprawiedliwości. Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. Nr 240, poz. 2052 ze zm.) rolą tego Sądu w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości pozostaje zapewnienie w ramach nadzoru zgodności z prawem oraz jednolitości orzecznictwa sądów powszechnych i wojskowych przez rozpoznawanie kasacji oraz innych środków odwoławczych, podejmowanie uchwał rozstrzygających zagadnienia prawne i rozstrzyganie innych spraw określonych w ustawach.
Skarga kasacyjna nie jest więc (kolejnym) środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, z uwagi na przeważający w jej charakterze element interesu publicznego. Służy ona kontroli prawidłowości stosowania prawa, nie będąc instrumentem weryfikacji trafności ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia, gdy się weźmie nadto pod uwagę, że Konstytucja w art. 177 ust. 1 gwarantuje jedynie dwuinstancyjne postępowanie. Ewentualna możliwość dalszego postępowania, w tym postępowania przed Sądem Najwyższym, stanowi uprawnienie dodatkowe, które może zostać obwarowane szczególnymi przesłankami, w tym określonymi w art. 3989 § 1 k.p.c.Zgodnie z tym przepisem Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli:
1) w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, 2) istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, 3) zachodzi nieważność postępowania lub 4) skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W rozpoznawanej sprawie wniosek o przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej został oparty na przesłance występowania w sprawie istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.).Stosownie do utrwalonego orzecznictwa, istotne zagadnienie prawne, jeżeli miałoby stanowić przyczynę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania po myśli art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., powinno występować w rozpoznawanej sprawie i powinno bezpośrednio wynikać z ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 marca 2011 r., III UK 161/10, LEX nr 1663708).
Nie można natomiast rozpatrywać kwestii prawnej oderwanej od wyjaśnionego w sprawie stanu faktycznego. W postępowaniu kasacyjnym nie jest bowiem dopuszczalne powołanie nowych faktów i dowodów, a Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi, stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia - art. 39813 § 2 k.p.c. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 2008 r., I UK 339/07, LEX nr 453109), a rozstrzygnięcie tego zagadnienia prawnego powinno mieć wpływ na wynik sprawy (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 9 marca 2011 r., II PK 10/11, LEX nr 1646567; z dnia 27 marca 2008 r., III UK 123/07, LEX nr 461719; z dnia 18 stycznia 2008 r., II PK 276/07, LEX nr 442723; z dnia 9 lutego 2011 r., III SK 43/10, LEX nr 1238127).
Ponadto, przez istotne zagadnienie prawne należy rozumieć problem o charakterze prawnym, powstały na tle konkretnego przepisu prawa, mający charakter rzeczywisty w tym znaczeniu, że jego rozwiązanie stwarza realne i poważne trudności. Problem ten musi mieć jednocześnie charakter uniwersalny, przez co należy rozumieć, że jego rozwiązanie powinno służyć rozstrzyganiu innych podobnych spraw. Jednocześnie, chodzi o problem, którego wyjaśnienie byłoby konieczne dla rozstrzygnięcia danej sprawy, a więc pozostający w związku z podstawami skargi oraz z wiążącym Sąd Najwyższy, a ustalonym przez sąd drugiej instancji, stanem faktycznym sprawy (art. 39813 § 2 k.p.c.) i także w związku z podstawą prawną stanowiącą podstawę wydania zaskarżonego wyroku (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 2013 r., IV CSK 53/13, LEX nr 1375467).Wymogów tych nie spełnia przedstawiony w skardze kasacyjnej problem, zatem nie można mu przypisać walorów istotnego zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. W szczególności należy wskazać, że sformułowany przez skarżącego problem odnosi się do art. 114 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, który w istocie nie stanowił podstawy prawnej zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego.
Stosownie do literalnego brzmienia tego przepisu, prawo do świadczeń lub ich wysokość ulega ponownemu ustaleniu na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji w sprawie świadczeń zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub na ich wysokość. Zatem cytowany art. 114 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS reguluje kwestie związane z ustaleniem prawa do świadczeń lub ich wysokości w razie zaistnienia wskazanych w nim okoliczności, nie zaś zwrotu nienależnego świadczenia będącego przedmiotem sprawy, w której wydano zaskarżone orzeczenie.
Skarżący zdaje się mieć tego świadomość, skoro w apelacji nie zarzucił naruszenia tego przepisu, opierając ten środek zaskarżenia na zarzutach naruszenia art 138 ust. 4 tej ustawy oraz art 11, art. 233 § 1 i art. 316 § 1 k.p.c.Z tych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego zgodnie z art. 98 § 1 k.p.c. l.n