Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II UK 265/11 Generato dall'IA

Military service period counts as special conditions work if returned to job within legal term.

Numero d'incarto II UK 265/11
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the Social Insurance Institution's cassation appeal against a lower court ruling granting early retirement to a claimant. The claimant had served in the military after working in special conditions and returned to the same role within the statutory deadline. The court held that military service counts as work in special conditions when the employee resumes the specific post within the legally prescribed period.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej; § 5 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 listopada 1968 r. w sprawie szczególnych uprawnień żołnierzy i ich rodzin: Military service performed by a worker in special conditions counts as work in special conditions if the worker returns to the specific post within the statutory period.

Parole chiave

Generato dall'IA
military service special conditions work early retirement social insurance statutory period employment continuity factual employment

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej
108), a przepisem art. 108 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r.
§ 5 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 listopada 1968 r. w sprawie szczególnych uprawnień żołnierzy i ich rodzin
art. 184 w związku z art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
ubezpieczenia, wieku oraz niepozostawania w zatrudnieniu określone w art. 184 w
art. 398 § 14 k.p.c.
Mając na uwadze powyższe Sąd Najwyższy na mocy art. 398 14 k.p.c.
art. 2 k.p
pracowników i pracodawców, tj. Kodeks pracy. W myśl art. 2 k.p. pracownikiem jest

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
wyrok z dnia 6 kwietnia 2006 r., III UK 5/06, OSNP 2007 nr 7-8, poz. 434
(wyrok z dnia 6 kwietnia 2006 r., III UK 5/06, OSNP 2007 nr 7-8, poz. 434), uznał,
wyrok z dnia 9 marca 2010 r., I UK 333/09
III UK 5/06
Military service in special conditions counts as special work tenure for early retirement if returned to job within 30 days.
I UK 333/09
Supreme Court allows early pension by counting military service to special work conditions period.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt II UK 265/11

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 24 maja 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Romualda Spyt (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Beata Gudowska

SSN Zbigniew Hajn

w sprawie z wniosku M. B.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

o emeryturę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 24 maja 2012 r.,

skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 9 grudnia 2010 r.,

oddala skargę kasacyjną.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 23 czerwca 2010 r. Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych zmienił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z

dnia 3 lutego 2010 r. w ten sposób, że przyznał wnioskodawcy M. B. prawo do

emerytury od dnia 1 grudnia 2009 r.

Rozstrzygnięcie Sąd wydał na podstawie następująco ustalonego stanu

faktycznego sprawy:

W dniu 22 grudnia 2009 r. wnioskodawca M. B. (urodzony 27 października

1949 r.) złożył wniosek o emeryturę. W wyniku przeprowadzonego postępowania

strona pozwana ustaliła, że wnioskodawca wykazał 28 lat, 9 miesięcy i 19 dni

okresów ubezpieczenia, w tym okres 14 lat, 3 miesięcy i 9 dni okresów pracy w

szczególnych warunkach.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie uznał za pracę w szczególnych

warunkach okresu od 25 października 1973 r. do 16 października 1975 r., ponieważ

w tym okresie wnioskodawca pełnił służbę wojskową.

W okresie od 15 kwietnia 1972 r. do 14 grudnia 1984 r. wnioskodawca był

zatrudniony w Kopalni Gipsu i Anhydrytu "N. ", gdzie wykonywał prace polegające

na bieżącej konserwacji agregatów i urządzeń oraz prace budowlano-montażowe i

budowlano-remontowe na oddziałach będących w ruchu wymienioną w wykazie A,

dziale XIV, pkt 25, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 7

lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w

szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze

zm.).

Po

zakończeniu

służby

wojskowej

wykorzystał

przysługujący

mu

dziesięciodniowy urlop i wrócił do pracy na wcześniej zajmowane stanowisko. Za

ten okres zatrudnienia wnioskodawca otrzymał świadectwo pracy w szczególnych

warunkach z dnia 2 lutego 2004 r.

Sąd wskazał, że wnioskodawca spełnił wymagania dotyczące okresu

ubezpieczenia, wieku oraz niepozostawania w zatrudnieniu określone w art. 184 w

związku z art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych. Sporna w sprawie pozostawała kwestia wymaganego okresu pracy w

warunkach szczególnych. Sąd, odwołując się do stanowiska Sądu Najwyższego

(wyrok z dnia 6 kwietnia 2006 r., III UK 5/06, OSNP 2007 nr 7-8, poz. 434), uznał,

że okres zasadniczej służby wojskowej odbytej w czasie trwania stosunku pracy w

szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze zalicza się do stażu pracy

wymaganego do nabycia prawa do emerytury w niższym wieku emerytalnym, jeżeli

pracownik w ustawowym terminie zgłosił swój powrót do tego zatrudnienia, co miało

miejsce w sprawie.

Sąd Apelacyjny - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 9

grudnia 2011 r. oddalił apelację organu rentowego od powyższego wyroku.

W uzasadnieniu Sąd podkreślił, że trafnie Sąd Okręgowy - wobec

dokonanych ustaleń faktycznych – trafnie uznał, że okres służby wojskowej

wnioskodawcy odbywany podczas trwania zatrudnienia w Kopalni podlega

zaliczeniu do okresu pracy w szczególnych warunkach i przywołał wskazane już

przez Sąd pierwszej instancji stanowisko Sądu Najwyższego w tej kwestii.

Organ

rentowy

zaskarżył

ten

wyrok

w

całości

skargą

kasacyjną.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego przez jego błędną

wykładnię, a w szczególności art. 32 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o

emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U

z 2009 r. Nr 163, poz. 1227 ze zm., powoływanej dalej jako ustawa o emeryturach i

rentach z FUS), w związku z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r.

w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych

warunkach lub w szczególnym charakterze, przez przyznanie wnioskodawcy prawa

do wcześniejszej emerytury dzięki wliczeniu do okresu pracy w warunkach

szczególnych dwuletniego okresu odbywania zasadniczej służby wojskowej nieznajdującego żadnego uzasadnienia w obowiązujących przepisach.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że istnieje zasadnicza rozbieżność

pomiędzy treścią przepisu art. 125 ustawy z dnia 30 stycznia 1959 r. o

powszechnym obowiązku wojskowym (tekst jednolity: Dz.U. z 1963 r. Nr 20, poz.

108), który stanowił podstawę orzekania w sprawie III UK 5/06 (OSNP 2007 nr 7-8,

poz. 108), a przepisem art. 108 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym

obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity: Dz.U. z 2004 r. Nr 241,

poz. 2416 ze zm.), obowiązującym w czasie pełnienia służby wojskowej przez

wnioskodawcę, która nie pozwala na wywodzenie skutków prawnych przyjętych

przez Sąd Apelacyjny. Wykładnia gramatyczna obu przepisów wskazuje, że w

treści ustawy z dnia 21 listopada 1967 r., obowiązującej od 29 listopada 1967 r.,

ustawodawca wyraźnie pominął prace w szczególnych warunkach, do których

żołnierzom zasadniczej służby wojskowej przeniesionym do rezerwy, można by

było zaliczać okres ich służby wojskowej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wbrew wywodom skargi nie ma znaczenia, że treść art. 108 ust. 1 ustawy z

dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej

Polskiej, w brzmieniu obowiązującym w okresie odbywania przez wnioskodawcę

służby wojskowej, odbiegała od uregulowania zawartego w art. 125 ustawy z dnia

30 stycznia 1959 r. o powszechnym obowiązku wojskowym. O ile ten pierwszy

stanowił o zaliczaniu okresu odbytej służby wojskowej do okresu zatrudnienia w

zakresie wszelkich uprawnień związanych z zatrudnieniem, pracownikom, którzy po

odbyciu służby podjęli - w zakreślonym ustawowo terminie - zatrudnienie w tym

samym zakładzie pracy, w którym byli zatrudnieni przed powołaniem do służby,

albo w tej samej gałęzi pracy, to w świetle drugiego z nich - pracownikowi, który

zgłosił się do pracy w określonym ustawowo terminie, okres odbytej służby

wojskowej zaliczało się do okresu zatrudnienia w zakresie wszelkich uprawnień

uzależnionych od ilości lat pracy albo od ciągłości pracy w danym zawodzie lub

służbie bądź w szczególnych warunkach, od których zależało nabycie tych

uprawnień. Rację więc należy przyznać twierdzeniom skarżącego, że obowiązująca

od dnia 29 listopada 1967 r. ustawa o powszechnym obowiązku obrony w art. 108

ust. 1 stanowiła jedynie o zaliczaniu okresu odbytej służby wojskowej do wszelkich

uprawnień związanych z zatrudnieniem, przez które należy rozumieć uprawnienia

wynikające ze stosunku pracy, a nie z systemu zabezpieczenia społecznego.

Jednakże nie prowadzi to do wniosku, że z tych przyczyn skarga kasacyjna ma

usprawiedliwioną podstawę. Podstawę prawną dochodzonej emerytury stanowi

art. 184 w związku z art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Zgodnie z jej

art. 32 ust. 1, urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r. ubezpieczonym, będącym

pracownikami, o których mowa w ust. 2-3, zatrudnionymi w szczególnych

warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku

niższym niż określony w art. 27 pkt 1, przy czym według ust. 2, dla celów ustalenia

tych uprawnień, za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa

się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia

oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności

psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia w

podmiotach, w których obowiązują wykazy stanowisk ustalone na podstawie

przepisów dotychczasowych, zaś wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje

prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w

ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów

dotychczasowych (ust. 4).

Z przedstawionych unormowań niewątpliwie wynika, że zachowało swą moc,

a więc pozostaje w porządku prawnym, rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7

lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w

szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wydane z upoważnienia i

w ramach delegacji ustawowej, zawartej w art. 55 nieobowiązującej już ustawy z

dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin

(Dz.U. Nr 40, poz. 367 ze zm.). W

słowniku zawartym w art. 5 tej ustawy

zdefiniowano pracownika jako osobę pozostającą w stosunku pracy w myśl

Kodeksu pracy, a zatrudnienie jako wykonywanie pracy w ramach stosunku pracy.

W tym kontekście należy odczytywać postanowienia § 2, 4 i 19 powołanego

rozporządzenia Rady Ministrów. Pierwszy z tych przepisów w ust. 1 stanowi, iż

okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w

rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w

szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy

obowiązującym na danym stanowisku pracy, drugi zaś, w ust. 1 pkt 3 przewiduje,

że pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, nabywa prawo

do emerytury, jeżeli ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat

pracy w szczególnych warunkach, a przy ustalaniu tych okresów pracy, uwzględnia

się także okresy takiej pracy wykonywanej przed dniem wejścia w życie

rozporządzenia (§ 19 ust. 1).

To, że ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin została

uchylona, nie może oznaczać, iż w obecnym stanie prawnym pojęcia te –

pracownik i zatrudnienie, niezdefiniowane w ustawie o emeryturach i rentach z

FUS, mogą być interpretowane w oderwaniu od przepisów Kodeksu pracy, do

którego zresztą wprost nawiązywał art. 5 tej ustawy. Pojęcia pracownik, stosunek

pracy czy zatrudnienie nie mogą być interpretowane na użytek prawa ubezpieczeń

społecznych inaczej niż interpretuje je akt prawny określający prawa i obowiązki

pracowników i pracodawców, tj. Kodeks pracy. W myśl art. 2 k.p. pracownikiem jest

osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania

lub spółdzielczej umowy o pracę, zaś stosunek pracy został zdefiniowany jako

zobowiązanie pracownika do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz

pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie przez niego

wyznaczonym, a pracodawcy - do zatrudnienia pracownika za wynagrodzeniem,

przy

czym

zatrudnienie

w

takich

warunkach

jest

zatrudnieniem

na

podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy

(art. 22 § 1 i 11 k.p.). Pogląd ten wzmacnia treść art. 6 ust. 1 pkt 1 oraz art. 8 ust. 1

ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

(jednolity tekst: Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.). Przepis art. 6 ust. 1 pkt 1

stanowi, że obowiązkowym ubezpieczeniom: emerytalnemu i rentowym podlegają,

osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są: pracownikami (...),

zaś za pracownika uważa się osobę pozostającą w stosunku pracy (art. 8 ust. 1).

Sformułowania te oznaczają odpowiednio pracownika i stosunek pracy według

wskazań Kodeksu pracy (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada

2003 r., III UZP 10/03 (OSNP 2004 nr 5, poz. 7).

Wydane na podstawie, między innymi, art. 108 ust. 4 powyższej ustawy z

1967 r. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 listopada 1968 r. w sprawie

szczególnych uprawnień żołnierzy i ich rodzin (Dz.U. Nr 44, poz. 318 ze zm.)

regulowało w sposób szczegółowy uprawnienia żołnierza, który w terminie 30 dni

po zwolnieniu ze służby zgłosił powrót do zakładu pracy i w wyniku tego podjął w

nim zatrudnienie. W myśl w § 5 ust. 1 tego rozporządzenia w takim przypadku

żołnierzowi wlicza się czas odbywania służby wojskowej do okresu zatrudnienia w

zakładzie pracy, w którym podjął zatrudnienie, w zakresie wszelkich uprawnień

związanych z zatrudnieniem w tym zakładzie oraz w zakresie szczególnych

uprawnień uzależnionych od wykonywania pracy na określonym stanowisku lub w

określonym zawodzie. Z przepisów tych wynika, że - pod warunkiem w nich

wskazanym - okres zasadniczej służby wojskowej jest okresem zatrudnienia na

takich samych warunkach, jak przed powołaniem do tej służby. Co więcej z art. 105

powyższej ustawy (w brzmieniu obowiązującym do 6 sierpnia 1979 r.) wynika, że w

okresie między powołaniem pracownika do czynnej służby wojskowej a jej

odbyciem stosunek pracy nie może być przez zakład pracy wypowiedziany ani

rozwiązany. Z przepisów tych płynie wniosek, że - pod warunkiem w nich

wskazanym – zachowana jest ciągłość pracy a okres zasadniczej służby wojskowej

jest okresem zatrudnienia na takich samych warunkach, jak przed powołaniem do

tej służby, poborowy zaś odbywający tę służbę uważany jest za pracownika. Innymi

słowy, w zakresie zatrudnienia żołnierz czynnej służby wojskowej jest pracownikiem

wykonującym pracę w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu

pracy, jeśli wykonywał ją w taki sam sposób (stale i w pełnym wymiarze czasu

pracy) przed powołaniem do służby i do zatrudnienia tego powrócił po jej

zakończeniu w przepisanym terminie. Nie można bowiem inaczej zinterpretować

sformułowania: „wlicza

się

czas

odbywania

służby

wojskowej

do

okresu

zatrudnienia (…) w zakresie wszelkich uprawnień związanych z zatrudnieniem (…)

oraz w zakresie szczególnych uprawnień uzależnionych od wykonywania pracy na

określonym stanowisku lub w określonym zawodzie”. Uprawnienia wynikające ze

stosunku pracy wprost oddziałują na unormowania z zakresu ubezpieczeń

społecznych dotyczące pracy w szczególnych warunkach, bowiem, jak wskazano

wyżej, wspólne dla nich są pojęcia pracownik, stosunek pracy czy zatrudnienie.

Skoro zgodnie z tytułem rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego

1983 r. dotyczy pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w

szczególnym charakterze, a wedle jego § 2 okresami pracy uzasadniającymi prawo

do świadczeń są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w

szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy

obowiązującym na danym stanowisku pracy, to takim okresem jest również okres

odbywania czynnej służby wojskowej uznawany w wyżej przywołanych przepisach i

w omówionych wyżej uwarunkowaniach za okres zatrudnienia równoważny z

wykonywaniem pracy w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu

pracy (por. także wyrok Sądu Najwyższego z dnia z 9 marca 2010 r., I UK 333/09,

LEX nr 585739).

Choć więc wymaganie okresu pracy w szczególnych warunkach lub w

szczególnym charakterze co do zasady powinno odnosić się do okresu faktycznego

wykonywania takiej pracy, z wyłączeniem okresów wyłącznie formalnego

pozostawania w zatrudnieniu, w których pracownik - zgodnie z treścią łączącego go

z pracodawcą stosunku pracy - zajmuje stanowisko, z którym łączy się

wykonywanie pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze,

lecz w rzeczywistości pracy tej nie wykonuje, a tym samym nie jest narażony na

uciążliwość związaną z warunkami lub charakterem pracy, to w ocenie Sądu

Najwyższego istnieją od tej zasady wyjątki usprawiedliwione respektowaniem

obowiązujących przepisów kształtujących prawa i obowiązki pracowników. Takimi

zaś przepisami są art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o

powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz § 5 ust. 1

rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 listopada 1968 r. w sprawie szczególnych

uprawnień żołnierzy i ich rodzin, które poprzez ustanowioną w nich fikcję prawną

traktują żołnierza czynnej służby wojskowej jako pracownika wykonującego pracę w

szczególnych warunkach.

Skoro z podstawy faktycznej wyroku wynika, że wnioskodawca przed

powołaniem do służby wojskowej zatrudniony był w szczególnych warunkach i do

pracy tej powrócił po jej zakończeniu w przepisanym terminie, to w świetle

przedstawionego stanowiska, okres służby wojskowej zalicza mu się do

zatrudnienia w szczególnych warunkach.

Mając na uwadze powyższe Sąd Najwyższy na mocy art. 398 14 k.p.c. orzekł

jak w sentencji.