Supreme Court quashes social security court ruling for failing to evaluate special work conditions evidence.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed the appellate court's decision denying the applicant's pension right due to insufficient general work experience. The applicant argued that the lower court improperly ignored a later social security decision recognizing additional insurance periods and failed to assess whether the applicant's work at a spindle factory involved special conditions. The court held that omitting this evidence and failing to examine the employer's certificate for potential clerical errors constituted a procedural violation requiring a retrial.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 381 k.p.c.; Art. 236 k.p.c. - The court of second instance violates the law by failing to consider undisputed evidence of conditions for benefits or by not examining essential facts necessary for the decision.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt II UK 259/15 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 maja 2016 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Beata Gudowska (przewodniczący, sprawozdawca)SSN Bogusław CudowskiSSN Halina Kiryło w sprawie z wniosku W. N.przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w G.o prawo do emerytury,po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 17 maja 2016 r.,skargi kasacyjnej wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 12 stycznia 2015 r., uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 12 stycznia 2015 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację W. N. od wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia 6 marca 2014 r., oddalającego jego odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w G. w przedmiocie odmowy ustalenia prawa do emerytury na zasadach przewidzianych w art. 184 w związku z art. 32 i 27 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2015 r., poz. 748 ze zm.). W postępowaniu przed organem rentowym ubezpieczony udowodnił staż ogólny wynoszący tylko 23 lata, 9 miesięcy i 9 dni oraz nie wykazał 15-letniego okresu wykonywania pracy w szczególnych warunkach.
Organ rentowy nie uwzględnił zatrudnienia ubezpieczonego w Zakładzie Przemysłu Lniarskiego M. Sp. z o.o. w M. w okresie od dnia 4 listopada 1974 r. do dnia 12 czerwca 1988 r. oraz od dnia 13 września 1989 r. do dnia 27 kwietnia 1996 r. z powodu wskazania przez pracodawcę, że ubezpieczony, pracując na stanowisku frezera, wykonywał pracę w warunkach szczególnych, wymienioną w wykazie A, dział XVI, pozycja 25 zarządzenia Nr 7 Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego z dnia 7 lipca 1987 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu przemysłu chemicznego i lekkiego (Dz.Urz. z dnia 2 sierpnia 1987 r.), podczas gdy ten akt prawny nie zawiera działu XVI.
Sąd drugiej instancji pominął na podstawie art. 381 k.p.c., treść decyzji z dnia 9 września 2014 r., w której Zakład Ubezpieczeń Społecznych uwzględnił w ogólnym stażu pracy ubezpieczonego okresu pracy w gospodarstwie rodziców i stwierdził, że legitymuje się on 25-letnim ubezpieczenia, przyjąwszy, że decyzja została wydana już po wyroku Sądu Okręgowego, na wniosek o uwzględnienie tego okresu z dnia 25 lipca 2014 r. Podzielając w konsekwencji stwierdzenie Sądu Okręgowego, że w dniu wydania orzeczenia przez ten Sąd ubezpieczony nie wykazał ogólnego 25-letniego okresu ubezpieczenia, uznał, że na etapie postępowania apelacyjnego nie ma potrzeby badania charakteru pracy wnioskodawcy w okresie zatrudnienia w Zakładzie Przemysłu Lniarskiego.
Na marginesie zaznaczył, że Sąd Okręgowy nie miał obowiązku sprostowania świadectwa pracy w warunkach szczególnych.Skarga kasacyjna ubezpieczonego została oparta na podstawie naruszenia przepisów postępowania - art. 224 § 1 k.p.c. w związku z art. 378 § 1 k.p.c., polegającego na nierozpoznaniu wszystkich zarzutów podniesionych w apelacji ubezpieczonego, art. 382 k.p.c. przez wydanie orzeczenia z pominięciem zebranego w sprawie materiału dowodowego, art. 381 k.p.c. przez odmowę przeprowadzenia dowodu z decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 września 2014 r. oraz pominięcie wniosku o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka na okoliczność pracy ubezpieczonego w szczególnych warunkach wskazanych w świadectwie wystawionym przez pracodawcę, art. 316 § 1 k.p.c. przez wydanie wyroku z pominięciem istniejącego stanu rzeczy w chwili zamknięcia rozprawy oraz art. 386 § 1 k.p.c. przez niezastosowanie, mimo że apelacja była w całości uzasadniona.Skarżący podniósł, że Sąd Apelacyjny nie rozpoznał istoty sprawy wskutek nieodniesienia się do zarzutów apelacyjnych i wniosków o przeprowadzenie postępowania dowodowego w zakresie zarzutu nieuzasadnionego nieuwzględnienia okresu pracy w szczególnych warunkach.
Nie odniósł się w szczególności do wniosku o przesłuchanie świadka, które pozwoliłoby na ocenę, czy świadectwo pracy w szczególnych warunkach, mimo że zawiera błąd pisarski, stanowi dowód tego, iż ubezpieczony pracował w takich warunkach.Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi drugiej instancji.Organ rentowy wniósł o oddalenie skargi.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
W systemie apelacji pełnej w zasadzie dopuszczalne jest przytaczanie nowych okoliczności faktycznych i środków dowodowych w celu wykazania każdej wady orzeczenia sądu pierwszej instancji. W drugiej instancji strona może więc aż do zamknięcia rozprawy (art. 316 § 1 k.p.c.) przytaczać okoliczności faktyczne i dowody na uzasadnienie swych twierdzeń lub dla odparcia twierdzeń i wniosków strony przeciwnej, chyba że działa na zwłokę lub nie stosuje się do zarządzeń przewodniczącego bądź postanowień sądu (art. 217 § 1 k.p.c.).
Artykuł 381 k.p.c. natomiast daje możliwość sądowi drugiej instancji pominięcia nowych faktów i dowodów, jeżeli strona mogła je powołać w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, chyba że potrzeba powołania się na nie wynikła później.W orzecznictwie wyjaśniono, że nie można pominąć dowodu z powołaniem się na art. 381 k.p.c., jeżeli opóźnienie w jego zgłoszeniu jest usprawiedliwione przebiegiem postępowania (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 grudnia 1998 r., I PKN 505/98, OSNAPiUS 2000 nr 3, poz. 11). W szczególności sąd drugiej instancji nie powinien pomijać nowych faktów i dowodów zgłoszonych w apelacji, jeżeli o potrzebie ich powołania strona dowiedziała się z uzasadnienia zaskarżonego wyroku (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 2004 r., I UK 30/04, OSNP 2005 nr 11, poz. 162).
Bezzasadne pominięcie dowodu sprawia, że nie wchodzi on w zakres materiału stanowiącego podstawę ustaleń faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia. Tymczasem należyte osądzenie sprawy wymaga, aby nie dochodziło do wydawania orzeczeń bez uwzględnienia całego dostępnego materiału faktycznego i dowodowego.Zasada, że podstawą rozstrzygnięcia jest stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy uzasadnia odstępstwo od badania legalności decyzji na dzień jej wydania zawsze w przypadku oceny prawa do świadczenia uzależnionego od wykazania wymaganych okresów ubezpieczenia (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 1998 r., II UKN 555/97, OSNP 1999 nr 5, poz. 181 i z dnia 2 lutego 2007 r., III UK 25/07, OSNP 2008 nr 19-20, poz. 293 z glosą R.
Babińskiej-Góreckiej, OSP 2009 nr 4, poz. 45). Nie dotyczy to tylko nowych, nieistniejących przed zaskarżeniem odmownej decyzji rentowej okoliczności związanych ze stwierdzeniem niezdolności do pracy; wtedy, na podstawie art. 47714 § 4 k.p.c., sąd zobowiązany jest do uchylenia decyzji i przekazania sprawy do rozpoznania organowi rentowemu i umorzenia postępowania (por. między innymi wyroki Sądu Najwyższego z dnia 20 maja 2004 r., II UK 395/03, OSNP 2005 nr 3, poz. 43; z dnia 25 stycznia 2005 r., I UK 152/04, OSNP 2005 nr 17, poz. 273).
Jeżeli zatem w trakcie postępowania sądowego dojdzie o ujawnienia niekwestionowanego przez organ rentowy dowodu spełnienia się ostatniej przesłanki prawa do świadczenia, to Sąd drugiej instancji, pomijając taki dowód, narusza art. 381 k.p.c. W rozpoznawanej sprawie Sąd drugiej instancji odmówił przeprowadzenia dowodu, nie dostrzegając tej oczywistości, że ubezpieczony nie mógł decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 września 2014 r. przedstawić w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, skoro została wydana później, na wniosek z dnia 25 lipca 2014 r.
Nieuwzględnienie treści decyzji wyrażającej w toku postępowania stanowisko drugiej strony o dodatkowym uznaniu okresu ubezpieczenia przed dniem 1 stycznia 1999 r. i ogólnie 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych, stanowiącej element stanu sprawy sprzed zamknięcia rozprawy, spowodowało nieusprawiedliwione uchylenie się przez Sąd drugiej instancji od oceny spornego co do swego charakteru zatrudnienia ubezpieczonego w Zakładzie Przemysłu Lniarskiego na stanowisku frezera. Zaniechanie ustaleń w tym zakresie równa się nierozpoznaniu okoliczności istotnych i niezbędnych do rozstrzygnięcia o prawie ubezpieczonego do emerytury ze względu na spełnienie wszystkich warunków emerytalnych.
Przedwczesne było także poprzestanie na stwierdzeniu błędu w zaświadczeniu pracodawcy z dnia 18 czerwca 1999 r., polegającego na wskazaniu oznaczenia działu, którego nie zawiera zarządzenie Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego z dnia 7 lipca 1987 r. (działu XVI), bez dostrzeżenia, że w tym zaświadczeniu pracodawca wskazał stanowisko pracy, na którym w tym dziale przemysłu wykonywane są stale i bezpośrednio prace przy stanowiskach związanych z bieżącą konserwacją agregatów i urządzeń oraz prace budowlano-montażowe i budowlano-remontowe na oddziałach będących w ruchu.
Prace te wymienione są jako prace w szczególnych warunkach, których wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego w wykazie A, dziale XIV „Prace różne” pod poz. 25 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43).Skarżący zatem trafnie domaga się oceny, czy świadectwo pracy w szczególnych warunkach zawiera błąd pisarski, a jeżeli tak, to czy mimo to stanowi dowód wykonywania pracy, o których mowa we wskazanych przepisach.
Ocena ta powinna być dokonana na podstawie wszystkich zawnioskowanych przez niego dowodów, a więc także przesłuchania w charakterze świadka M. A. Wniosek o przeprowadzenie tego dowodu nie został przez Sąd drugiej instancji rozpoznany, co stanowiło naruszenie art. 236 w związku z art. 381 k.p.c.Uznając więc zarzuty skargi za uzasadnione, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok do ponownego rozpoznania, jak w sentencji (art. 38915 § 1 k.p.c.). eb