Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II UK 164/13 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses appeal on farmer's disability pension, ruling partial incapacity does not qualify for total disability benefits.

Numero d'incarto II UK 164/13
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court rejected the cassation appeal filed by a farmer against the appellate court's decision denying his agricultural disability pension. The applicant argued that the lower courts incorrectly equated partial incapacity with total incapacity, violating the Social Insurance Act. The court held that the statute explicitly requires total inability to personally perform farm work, excluding partial conditions, and dismissed the procedural claims as lacking significant impact on the outcome.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (art. 21 ust. 1 i 5); Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej, stwierdzając, że ochrona rentowa obejmuje wyłącznie całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym, a nie każdą mniejszą niż całkowity stopień tej niezdolności.

Parole chiave

Generato dall'IA
agricultural disability pension total incapacity requirement partial incapacity exclusion social insurance act cassation appeal dismissal farm work performance legal interpretation standard

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (art. 21 ust. 1 i 5)
na dowodach z opinii biegłych lekarzy internisty, neurologa, psychologa, psychiatry oraz laryngologa, że wnioskodawca nie jest całkowicie niezdolny do pracy w rozumieniu art. 21 ust.
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (art. 107)
W skardze kasacyjnej wskazano także naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 107 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.
Kodeks postępowania cywilnego (art. 378 § 1, art. 379 pkt 5, art. 3983 § 1 pkt 2, art. 3983 § 3, art. 3989 § 2)
291 ze zm.), a tym samym nie spełnił przesłanek dla przyznania dochodzonego świadczenia.Powyższy wyrok zaskarżył w całości skargą kasacyjną pełnomocnik wnioskodawcy, zarzucając nieważność postępowania – art. 378 § 1 w związku z art.
art. 379 pkt 5 k.p.c
378 § 1 w związku z art. 379 pkt 5 k.p.c.
art. 117 § 5 k.p.c
o ubezpieczeniu społecznym rolników, oraz przepisów postępowania - art. 117 § 5 k.p.c.
art. 233 k.p.c
oraz art. 233 k.p.c., wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenie orzeczeń Sądów obu instancji i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w K.
art. 3989 § 1 k.p.c
W obliczu powyższego brak zatem podstaw do uznania, że wnioskodawca w toku postępowania sądowego był pozbawiony możliwości obrony swoich praw.Z kolei za istotne zagadnienie prawne w rozumieniu art. 3989 § 1 k.p.c.
art. 5 k.p.c
Również naruszenie art. 5 k.p.c.
art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c
W obliczu powyższego brak zatem podstaw do uznania, że wnioskodawca w toku postępowania sądowego był pozbawiony możliwości obrony swoich praw.Z kolei za istotne zagadnienie prawne w rozumieniu art. 3989 § 1 k.p.c.
art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt II UK 164/13 POSTANOWIENIE Dnia 27 sierpnia 2013 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jerzy Kuźniar w sprawie z wniosku H. W.‎przeciwko Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówka Terenowa w K.‎o rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 27 sierpnia 2013 r.,‎skargi kasacyjnej wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]‎z dnia 28 listopada 2012 r., sygn. akt III AUa […], odmawia przyjęcia skargi do rozpoznania.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 28 listopada 2012 r., III AUa […], Sąd Apelacyjny w […] oddalił apelację wnioskodawcy H. W. od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. z dnia 17 kwietnia 2012 r. w sprawie przeciwko Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówka Terenowa w K. o rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy. Sąd Apelacyjny podzielił ustalenia Sądu pierwszej instancji oparte m.in. na dowodach z opinii biegłych lekarzy internisty, neurologa, psychologa, psychiatry oraz laryngologa, że wnioskodawca nie jest całkowicie niezdolny do pracy w rozumieniu art. 21 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (jednolity tekst:

Dz.U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.), a tym samym nie spełnił przesłanek dla przyznania dochodzonego świadczenia.Powyższy wyrok zaskarżył w całości skargą kasacyjną pełnomocnik wnioskodawcy, zarzucając nieważność postępowania – art. 378 § 1 w związku z art. 379 pkt 5 k.p.c. – „w zakresie w jakim Sąd drugiej instancji, nie stwierdził nieważności postępowania, wobec faktu oddalenia wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu (mimo spełnienia warunków jego przyznania), dlatego strona została pozbawiona możliwości obrony swoich praw”.

W skardze kasacyjnej wskazano także naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 107 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst; Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) - „w zakresie w jakim Sąd II instancji podtrzymał wyrok Sądu I instancji pomimo, iż ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników nie zawiera definicji częściowej niezdolności do pracy w gospodarstwie, wobec stanu zdrowia wnioskodawcy dokonał błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowanie tego przepisu uznając, częściowa zdolność do pracy wnioskodawcy jest równoznaczna z całkowitą jego zdolnością do pracy w gospodarstwie i stanowi przesłankę odmowy przyznania renty rolniczej”, art. 21 ust. 1 i 5 oraz art. 52 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, oraz przepisów postępowania - art. 117 § 5 k.p.c. oraz art. 233 k.p.c., wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenie orzeczeń Sądów obu instancji i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w K. do ponownego rozpoznania wraz z orzeczeniem o kosztach postępowania w tym kosztach zastępstwa procesowego.We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazano na nieważność postępowania jak i istotne zagadnienia prawne – „czy częściowa niezdolność do pracy automatycznie wyłącza całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie i powoduje wygaśnięcie prawa do renty z tego tytułu, wobec braku możliwości otrzymania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w gospodarstwie”, oraz „czy wobec częściowej niezdolności do pracy w gospodarstwie istnieje możliwość, w wyniku zastosowania art. 107 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych odmowy przyznania renty rolniczej”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wstępnie trzeba przypomnieć, że ograniczenia dopuszczalności wnoszenia skargi kasacyjnej wynikają z konstytucyjnej roli Sądu Najwyższego w systemie organów wymiaru sprawiedliwości. Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. Nr 240, poz. 2052 ze zm.) rolą tego Sądu w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości pozostaje zapewnienie w ramach nadzoru zgodności z prawem oraz jednolitości orzecznictwa sądów powszechnych i wojskowych przez rozpoznawanie kasacji oraz innych środków odwoławczych, podejmowanie uchwał rozstrzygających zagadnienia prawne i rozstrzyganie innych spraw określonych w ustawach.

Skarga kasacyjna nie jest więc (kolejnym) środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, z uwagi na przeważający w jej charakterze element interesu publicznego. Służy ona kontroli prawidłowości stosowania prawa, nie będąc instrumentem weryfikacji trafności ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia, gdy się weźmie nadto pod uwagę, że Konstytucja w art. 177 ust. 1 gwarantuje jedynie dwuinstancyjne postępowanie. Ewentualna możliwość dalszego postępowania, w tym postępowania przed Sądem Najwyższym, stanowi uprawnienie dodatkowe, które może zostać obwarowane szczególnymi przesłankami, w tym określonymi w art. 3989 § 1 k.p.c.Zgodnie z tym przepisem Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli:1.w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne,2.istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów,3.zachodzi nieważność postępowania lub4.skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.Na wstępie należy rozważyć podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut nieważności postępowania.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowane jest stanowisko, że odmowa ustanowienia pełnomocnika z urzędu nie jest pozbawieniem możliwości obrony i nie powoduje nieważności postępowania w rozumieniu art. 379 pkt 5 k.p.c., jak również nie narusza art. 6 Konwencji z dnia 4 listopada 1950 r. o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności - Dz.U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284 - (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 1999 r., II UKN 418/98, OSNAPiUS z 2000 r. nr 9, poz. 359, z dnia 25 listopada 2004 r., III UK 167/04, niepublikowane oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 2004 r., III UK 167/04, niepublikowane).

Również naruszenie art. 5 k.p.c. przez niepouczenie osoby głęboko chorej psychicznie o konieczności ustanowienia pełnomocnika w procesie nie powoduje nieważności postępowania (por. wyrok Sadu Najwyższego z dnia 7 lipca 2005 r., II UK 271/04, OSNP z 2006 r. nr 5-6, poz. 95). Podkreślenia wymaga również, że nie budzi wątpliwości w orzecznictwie, że nie uzasadnia zarzutu nieważności postępowania wynikającej z art. 379 pkt 5 k.p.c. okoliczność, że strona z powodu niewiedzy nie zgłosiła dowodów w celu wykazania zasadności swego żądania (por. wyrok z dnia 18 lutego 2003 r., II UK 120/02, niepublikowany), a także nieprzeprowadzenie przez sąd pracy dowodu z urzędu (por. postanowienie z dnia 20 maja 2003 r., I PK 95/03, niepublikowane).

Należy zauważyć, że co prawda skarżącemu odmówiono ustanowienia na jego wniosek pełnomocnika procesowego z urzędu w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji (postanowieniem Sądu Okręgowego z dnia 12 lipca 2011 r., k.

20) ale wniosek ten nie był ponawiany w postępowaniu apelacyjnym, a skarżący samodzielnie złożył apelację jak i w toku postępowania w terminie wniosek o uzasadnienie wyroku sądowego. Ustanowił też pełnomocnika w postępowaniu kasacyjnym, który przygotował w jego imieniu skargę kasacyjną, co dowodzi samodzielności i umiejętności działania w postępowaniu sądowym. Wskazać należy również, że zarzut nieważności postępowania z przyczyny, o której mowa w art. 379 pkt 5 k.p.c., jest całkowicie chybiony, jeżeli z akt rozpoznawanej sprawy jednoznacznie wynika, że strona skarżąca uczestniczyła w postępowaniu i nie była pozbawiona możliwości korzystania z przysługujących jej praw (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2004 r., III SK 29/04, niepublikowany), nawet w sytuacji, gdyby wcześniej doszło do naruszenia przez sąd przepisów procesowych (por. wyrok z dnia 10 marca 1998 r., I CKN 524/97, Prok. i Pr. z 1999 r. nr 5, poz. 43).

W obliczu powyższego brak zatem podstaw do uznania, że wnioskodawca w toku postępowania sądowego był pozbawiony możliwości obrony swoich praw.Z kolei za istotne zagadnienie prawne w rozumieniu art. 3989 § 1 k.p.c. uznaje się zagadnienie dotychczas niewyjaśnione i nierozwiązane w orzecznictwie, a więc cechujące się nowością i którego rozstrzygnięcie może sprzyjać rozwojowi prawa. W utrwalonym orzecznictwie przyjmuje się, że powołanie się na tę okoliczność wymaga, obok sformułowania tego zagadnienia, także przytoczenia związanych z nim konkretnych przepisów prawnych, wskazania, dlaczego jest ono istotne oraz przedstawienia argumentacji wskazującej na rozbieżne oceny prawne (por. postanowienia: z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002 nr 1, poz. 11, z dnia 14 lutego 2003 r., I PK 306/02, Wokanda 2004 nr 7-8, poz. 51, z dnia 7 czerwca 2005 r., V CSK 3/05, LEX nr 180841).

W sytuacji gdy podstawą wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania jest potrzeba wykładni przepisów prawa, konieczne jest określenie, które przepisy wymagają wykładni Sądu Najwyższego, ze wskazaniem, na czym polegają związane z tym poważne wątpliwości, lub z przedstawieniem rozbieżności w orzecznictwie sądów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, Biuletyn SN 2002 nr 7, s. 10). Wypada również dodać, że podobnie jak w przypadku gdy podstawą wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest występujące w sprawie zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), nie zachodzi ona, jeżeli Sąd Najwyższy zajął już stanowisko w kwestii tego zagadnienia prawnego lub wykładni przepisów i wyraził swój pogląd we wcześniejszych orzeczeniach, brak nadto okoliczności uzasadniających zmianę tego poglądu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 stycznia 2003 r., I PK 230/02, OSNAPiUS – wkładka z 2003 r., nr 13, poz. 5).Wskazane w uzasadnieniu skargi kasacyjnej „pytania prawne” w istocie koncentrują się na wykładni art. 21 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, który stanowi, że renta rolnicza z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który łącznie spełnił następujące warunki: podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez wymagany okres i jest trwale lub okresowo całkowicie niezdolny do pracy w gospodarstwie rolnym, uznając za całkowicie niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym ubezpieczonego, który z powodu naruszenia sprawności organizmu utracił zdolność do osobistego wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym.

Należy bowiem dostrzec, że ochrona z art. 21 ust. 5 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników obejmuje tylko całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym, a nie każdy mniejszy niż całkowity stopień tej niezdolności. Nie każdy więc gorszy stan zdrowia i sprawności psychofizycznej rolnika uzasadnia prawo do renty. Jeżeli ustawodawca w systemie rolniczym nie rozróżnił i nie daje ochrony rentowej w przypadku częściowej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, lecz tylko przy całkowitej, oznacza to, że w ustaleniu takiego stopnia niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym chodzi o wyraźną granicę tej niezdolności - a więc o sytuację, gdy rolnik z powodu naruszenia sprawności organizmu nie może osobiście wykonywać pracy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2011 r., I UK 207/10, niepublikowany).Warto także zwrócić uwagę, w związku z podstawami skargi, że zgodnie z art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c., podstawą skargi kasacyjnej może być naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, z wyłączeniem zarzutów dotyczących ustalenia faktów lub oceny dowodów (art. 3983 § 3 k.p.c.).

Wyłączenie to oznacza pozbawienie stron możliwości kwestionowania prawidłowości dokonanych przez sąd ustaleń poprzez odnoszący się do sfery oceny i wnioskowania zarzut naruszenia art. 233 k.p.c. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 2010 r., II CSK 372/09, niepublikowany).Z tych względów na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.aw