Supreme Court quashes appeal ruling that 25% turnover threshold alone determines normal business activity under EU social security coordination. The court held that turnover is only one criterion among many for assessing normal business activity. The court ruled that the 25% turnover threshold alone is insufficient to determine normal business activity under EU social security coordination rules. The court held that turnover is only one criterion among many for assessing normal business activity. The court ruled that the 25% turnover threshold alone is insufficient to determine normal business activity under EU social security coordination rules. The court held that turnover is only one criterion among many for assessing normal business activity.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed the appellate court's decision which had dismissed the employer's appeal against the Social Insurance Institution's refusal to issue an A1 certificate. The lower court incorrectly ruled that achieving at least 25% of total turnover in the home country was the decisive factor for establishing 'normal business activity' under EU regulations. The Supreme Court clarified that turnover is merely one criterion among several, including staff numbers and contract counts, and must be evaluated holistically to determine if the employer genuinely conducts significant business in its home state.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 12 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 883/2004; Art. 14 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego (WE) nr 987/2004: The attainment of a 25% turnover threshold in the home country is not decisive for determining normal business activity; instead, a holistic assessment of all relevant criteria, including staff numbers and contract volumes, is required to ascertain whether the employer genuinely conducts significant business in its home state.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt II UK 150/16 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 kwietnia 2017 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Bogusław Cudowski (przewodniczący)SSN Jolanta FrańczakSSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (sprawozdawca) w sprawie z wniosku W. Sp. z o. o. w W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W.przy udziale zainteresowanego G. W. o wydanie zaświadczenia na formularzu A1,po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 11 kwietnia 2017 r.,skargi kasacyjnej wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…)z dnia 8 października 2015 r., sygn. akt III AUa (…), uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Apelacyjnemu w (…) do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 8 października 2015 r. Sąd Apelacyjny w (…) oddalił apelację „W.” Spółki z o.o. w W. (dalej jako płatnik) od wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 3 grudnia 2014 r., oddalającego odwołanie płatnika od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w W. odmawiającej wydania zaświadczenia potwierdzającego, że zainteresowany G. W. w wymienionych w decyzji okresach wykonywania pracy na terytorium Francji podlegał polskiemu ustawodawstwu w zakresie ubezpieczeń społecznych.W sprawie ustalono, że płatnik, posiadający siedzibę i prowadzący działalność w Polsce oraz za granicą, zajmuje się wyszukiwaniem miejsc pracy i pozyskiwaniem pracowników, współpracując z przedsiębiorstwami we Francji i w Polsce, delegując im określoną liczbę pracowników.
Administracja, kadry, księgowość i marketing płatnika prowadzone są w Polsce. Znaczna większość jego dochodów w 2011 r. uzyskiwana była za granicą, tam zatrudnione było około 2/3 pracowników. Średnie obroty Spółki za granicą wynosiły 82-86%, a w kraju około 14-18%. Zainteresowany w okresach wskazanych w decyzji miał pracować jako pomoc murarza.W tak ustalonym stanie faktycznym, przyjętym za podstawę rozstrzygnięcia, Sąd drugiej instancji stanął na stanowisku, że w świetle art. 12 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.Urz.UE L Nr 166, dalej jako rozporządzenie podstawowe), przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.Urz.UE L Nr 284, dalej jako rozporządzenie wykonawcze) oraz treści decyzji A2 Komisji Administracyjnej ds.
Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego z dnia 12 czerwca 2009 r. dotyczącej wykładni art. 12 rozporządzenia podstawowego (dalej jako decyzja A2), płatnik składek powinien osiągnąć obroty na poziomie co najmniej 25%, aby zostać uznanym za pracodawcę zazwyczaj prowadzącego znaczną część działalności na terytorium państwa członkowskiego, w którym ma swoją siedzibę. W tym zakresie Sąd odwoławczy odwołał się do poglądu wyrażonego w wyrokach Sądu Najwyższego z dnia 4 czerwca 2014 r. zapadłych w sprawach II UK 550/13 oraz II UK 565/13, który w pełni podzielił.
W rezultacie Sąd drugiej instancji uznał, że fakt prowadzenia przez płatnika administracji, kadr, księgowości i marketingu w Polsce, gdzie odbywa się również proces rekrutacyjny i wydawane są dokumenty związane z pracą, nie upoważnia do przyjęcia, że płatnik prowadzi w kraju „znaczną część działalności”. Decydujące znaczenie dla takiego przyjęcia ma bowiem generowanie co najmniej 25 % obrotów w miejscu siedziby przedsiębiorstwa delegującego. Zdaniem Sądu odwoławczego, jakkolwiek taki próg nie wynika z aktów prawa powszechnie obowiązującego, to ma on racjonalne uzasadnienie w kontekście regulacji dotyczących zasad ustalania właściwego ustawodawstwa w zakresie ubezpieczeń społecznych.W skardze kasacyjnej płatnik zarzucił:
1) naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 11 ust. 2 lit. a i art. 12 ust. 1 rozporządzenia podstawowego oraz art. 14 ust. 1 i 2 i art. 19 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego, a także ust. 1 akapit 5 decyzji A2 przez ich błędną wykładnię i zastosowanie, w wyniku czego niezasadnie przyjęto, że skarżący w spornym okresie nie prowadził normalnej działalności na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, czego następstwem było przyjęcie, że zainteresowany nie podlegał ustawodawstwu polskiemu w zakresie ubezpieczeń społecznych;
2) naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
a) art. 233 § 1 k.p.c.;
2) brak ustalenia okoliczności istotnych dla rozpatrzenia sprawy;
3) art. 328 § 2 w związku z art. 391 k.p.c. polegające na niedostatecznym wskazaniu w uzasadnieniu wyroku faktycznych i prawnych podstaw rozstrzygnięcia.Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi drugiej instancji, a ponadto - na podstawie art. 125 § 1 k.p.c. w związku z art. 9, art. 91 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, art. 354 k.p.c., art. 267 akapit 1 lit. b oraz art. 267 akapit 3 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej - o wystąpienie do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z pytaniem prawnym o następującej treści:
1) czy pojęcie „pracodawca, który normalnie prowadzi tam [w państwie członkowskim] swą działalność” użyte w art. 12 ust. 1 rozporządzenia podstawowego, a następnie uszczegółowione przez art. 14 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego oznacza pracodawcę (agencję pracy tymczasowej), który - niezależnie od pozostałych cech swojej działalności - musi osiągać roczny obrót na poziomie co najmniej 25% w państwie delegującym pracowników;
2) czy organy administracyjne i sądy państwa członkowskiego mogą uznać, że pracodawca będący agencją pracy tymczasowej, wymieniony w art. 12 ust. 1 rozporządzenia podstawowego, zazwyczaj prowadzi znaczną część działalności na terytorium państwa członkowskiego, w którym ma swoją siedzibę, w okolicznościach, w których nie osiągnął on rocznych przychodów na poziomie 25% w państwie delegującym pracowników, lecz spełnia pozostałe kryteria charakteryzujące „normalną działalność” tego pracodawcy wymienione w przepisach prawa europejskiego i „Poradniku praktycznym - Ustawodawstwo mające zastosowanie do pracowników w Unii Europejskiej (UE), Europejskim Obszarze Gospodarczym (EOG) i Szwajcarii (dalej jako Poradnik praktyczny);
3) czy wymienione w ust. 1 akapit 5 decyzji nr A2 i Poradniku praktycznym kryteria charakteryzujące działalność prowadzoną przez pracodawcę należy ustalać w odniesieniu do całościowych obrotów osiąganych przez przedsiębiorcę za granicą we wszystkich państwach, w których prowadzi działalność, czy w odniesieniu wyłącznie do państwa zatrudnienia pracownika delegowanego;
4) czy przy dokonywaniu, dla potrzeb ustalenia właściwego ustawodawstwa, porównania obrotów osiąganych przez przedsiębiorcę w kraju macierzystym oraz państwa zatrudnienia pracownika delegowanego powinna być uwzględniana różnica siły nabywczej waluty - wysokości wynagrodzeń, występująca pomiędzy poszczególnymi państwami. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.Przepisy będące materialnoprawną postawą rozstrzygnięcia Sądów obydwu instancji były przedmiotem analizy Sądu Najwyższego w wyroku składu siedmiu sędziów z dnia 18 listopada 2015 r., II UK 100/14 (OSNP 2016 nr 7, poz. 88).
W motywach tego wyroku wyjaśniono, że osiągnięcie obrotu w kraju siedziby na poziomie 25% może co najwyżej stwarzać domniemanie faktyczne, według którego przedsiębiorca „normalnie prowadzi działalność” na terytorium państwa wysyłającego w rozumieniu art. 12 ust. 1 rozporządzenia podstawowego, natomiast nieosiągnięcie tego obrotu wymaga analizy okoliczności określonej sprawy przy uwzględnieniu pozostałych kryteriów. Sformułowano w tym wyroku pogląd, że treść pojęcia „normalne prowadzenie działalności” w rozumieniu powołanego przepisu i wyjaśniającego je określenia „prowadzenie przez pracodawcę zazwyczaj znacznej części działalności, innej niż działalność związana z samym zarządzeniem wewnętrznym, na terytorium państwa członkowskiego, w którym ma on swoją siedzibę” (art. 14 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego), nie pozostawiają wątpliwości, że przy ocenie, czy pracodawca prowadzi normalną działalność, a zatem znaczną część działalności innej niż działalność związana z samym zarządzaniem wewnętrznym na terytorium państwa członkowskiego, w którym ma swoją siedzibę, należy uwzględniać wszystkie kryteria charakteryzujące jego działalność.
Niedopuszczalne jest uznanie jednego kryterium - wysokości ponad 25% obrotu - za decydujące w tym sensie, że jego niespełnienie zwalnia instytucję właściwą bądź sąd z badania pozostałych cech charakteryzujących działalność prowadzoną przez dane przedsiębiorstwo. Pierwszoplanowe znaczenie ma obiektywne ustalenie, czy przedsiębiorstwo faktycznie prowadzi w państwie swojej siedziby normalną, rzeczywistą działalność, zaś porównanie skali tej działalności w państwie siedziby i państwie miejsca wykonywania pracy przez pracownika delegowanego ma jedynie znaczenie pomocnicze.
Jednocześnie, dla stwierdzenia, czy działalność ta jest znacząca we wskazanym sensie, instytucja właściwa i ewentualnie sąd powinny porównać liczebność personelu administracyjnego pracującego w państwie członkowskim, w którym pracodawca ma siedzibę oraz w drugim państwie członkowskim, obroty w odpowiednio typowym okresie w każdym z państw członkowskich, których rzecz dotyczy oraz liczbę umów wykonanych w państwie delegującym i w państwie zatrudnienia delegowanego pracownika, przy czym kryteria te nie mają charakteru wyczerpującego, a ich wybór powinien być dostosowany do konkretnego wypadku.Przenosząc powyższe na grunt sprawy, w której wniesiona została rozpoznawana skarga kasacyjna, należy stwierdzić, że Sąd drugiej instancji nietrafnie uznał, że uzyskiwanie obrotu poniżej 25% całkowitego obrotu jest decydujące i przesądza o nieprowadzeniu normalnej działalności w państwie siedziby przedsiębiorstwa delegującego oraz że w takim wypadku zbędna jest całościowa ocena, przy zastosowaniu wszystkich uwzględnionych kryteriów, czy płatnik w spornym okresie prowadził faktyczną działalność w państwie wysyłającym.Przy rozpoznaniu skargi kasacyjnej nie wystąpiły natomiast przesłanki uzasadniające konieczność wystąpienia przez Sąd Najwyższy z pytaniem prawnym do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Analiza sformułowanych przez skarżącego zagadnień została bowiem dokonana w powołanym wyroku składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 18 listopada 2015 r., II UK 100/14.Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 39815 § 1 oraz odpowiednio stosowanego art. 108 § 1 k.p.c.