Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II UK 144/07 Generato dall'IA

Supreme Court allows war pension claim by quashing lower court for retrying closed case with new expert evidence.

Numero d'incarto II UK 144/07
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Accolto (Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court quashed the appellate court's decision to dismiss the war veteran's pension claim, ruling that the lower court improperly reopened a closed matter. Although the parties and claims were identical, the first-instance court introduced new expert medical opinions to re-evaluate the causal link between the veteran's 1946-1953 imprisonment and his current disability. The court held that because the factual basis and legal grounds differed from the final judgment, the principle of res judicata did not apply, allowing the new evidence to be considered.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c.; Art. 366 k.p.c.: A new trial is permitted when the identity of parties and claims exists but the factual and legal basis differs from a final judgment, preventing the application of res judicata.

Parole chiave

Generato dall'IA
res judicata war pension expert evidence res judicata exception social insurance political imprisonment causal link

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 12 ust. 1, 2, 3 i 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach
Sąd mając na uwadze przepis art. 12 ust.
Art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c.
świetle art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c.
Art. 366 k.p.c.
przez przyjęcie, że zachodzi nieważność postępowania, 2) art. 366 k.p.c. przez
art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c
świetle art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c.
art. 366 k.p.c
przez przyjęcie, że zachodzi nieważność postępowania, 2) art. 366 k.p.c.
art. 233 k.p.c
sygnaturze XIV U …/01 i sprawie III AUa …/02, 3) art. 233 k.p.c.
art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c
Powołując się na podstawę kasacyjną wskazaną w art. 3983 § 1 pkt 2
art. 233 § 1 k.p.c
i podnosząc w jej ramach zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c.
art. 3983 § 3 k.p.c
skutku, a to ze względu na treść art. 3983 § 3 k.p.c.
art. 39813 § 2 k.p.c
rozpoznania skargi, oznaczonym w art. 39813 § 2 k.p.c., a także

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt II UK 144/07

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 6 marca 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Józef Iwulski (przewodniczący)

SSN Romualda Spyt

SSN Andrzej Wróbel (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku C. S.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych III Oddział w W.

o rentę inwalidy wojennego,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 6 marca 2008 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawcy od postanowienia Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 30 stycznia 2007 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie:

Zakład Ubezpieczeń Społecznych – III Oddział w W. (organ rentowy) decyzją

z dnia 4 lutego 2005 r. odmówił C. S. ur. (...) 1923 r. (wnioskodawca) prawa do

renty inwalidy wojennego podnosząc, że orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z

dnia 15 grudnia 2004 r. stwierdzona została u wnioskodawcy całkowita niezdolność

do pracy i samodzielnej egzystencji, jednakże bez związku z pobytem w więzieniu z

przyczyn politycznych w okresie od czerwca 1946 r. do marca 1953 r.

Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 4

sierpnia 2006 r. XIV U 559/05 oddalił odwołanie wnioskodawcy od powyższej

decyzji organu rentowego.

Sąd dopuścił dowód z opinii biegłych lekarzy specjalistów: ortopedy,

neurologa, neurochirurga, laryngologa, pneumonologa, psychiatry i gastrologa na

okoliczność, czy wnioskodawca jest niezdolny do pracy w związku z pobytem w

więzieniu w okresie od czerwca 1946 r. do marca 1953 r. W ocenie Sądu, w żadnej

z przedłożonych przez biegłych opinii nie stwierdzono, aby wskazany okres

przebywania w więzieniu z przyczyn politycznych miał wpływ na jego obecną

zdolność do pracy. Sąd mając na uwadze przepis art. 12 ust. 1, 2, 3 i 4 ustawy z

dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących

ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( jednolity tekst: Dz.U. z 2002 r.

N r 42, poz. 371) stwierdził, że między obecnym stanem zdrowia wnioskodawcy a

jego pobytem w więzieniu we wskazanym okresie, nie istnieje związek, co sprawia,

że zaskarżona decyzja organu rentowego jest prawidłowa.

Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z

dnia 30 stycznia 2007 r. uchylił zaskarżony wyrok i odrzucił odwołanie

wnioskodawcy.

Sąd stwierdził między innymi, że Sąd pierwszej instancji – mimo posiadania

pełnej wiedzy o treści rozstrzygnięcia we wcześniejszej sprawie o sygnaturze akt

XIV U …/01, która toczyła się przed Sądem Okręgowym – Sądem Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w W. – rozpoznał merytorycznie niniejszą sprawę,

pomimo tego że zarówno w poprzedniej jak i w obecnej sprawie zachodzi

identyczność stron jak i identyczność roszczeń. Jest niewątpliwe, że w dacie

wydania zaskarżonej decyzji istniało prawomocne rozstrzygnięcie sądowe ( wyrok

Sądu Apelacyjnego z dnia 28 kwietnia 2004 r.) oddalający apelację wnioskodawcy).

Sąd stwierdził, że wprawdzie w sprawach z zakresu ubezpieczeń

społecznych osoba zainteresowana może odwoływać się od każdej decyzji organu

rentowego i kwestionować nawet te elementy, które nie wynikają wprost z treści

decyzji, lecz na skutek takich działań nie może dochodzić do tego, aby w trakcie

każdego kolejnego procesu sądowego zainteresowany zgłaszał identyczny zarzut i

uzyskiwał w następstwie tego kolejny wyrok. Sytuacja taka jest niedopuszczalna w

świetle art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c.

Wnioskodawca zaskarżył powyższy wyrok w całości skargą kasacyjną, w

której zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1) art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c.

przez przyjęcie, że zachodzi nieważność postępowania, 2) art. 366 k.p.c. przez

przyjęcie, że w sprawie istnieje identyczny stan faktyczny jak w sprawie o

sygnaturze XIV U …/01 i sprawie III AUa …/02, 3) art. 233 k.p.c. przez przyjęcie, że

stan

zdrowia

wnioskodawcy

jest

identyczny

jak

w

zamkniętych

już

i

rozstrzygniętych sprawach i nie zmienił się od czasu ostatniego rozstrzygnięcia w

prawach o podanych wyżej sygnaturach. Wskazując na powyższe podstawy wniósł

o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi drugiej instancji

do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

1. Skarga kasacyjna ma uzasadnione podstawy, aczkolwiek nie wszystkie

postawione w niej zarzuty są usprawiedliwione.

2. Powołując się na podstawę kasacyjną wskazaną w art. 3983 § 1 pkt 2

k.p.c. i podnosząc w jej ramach zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c.

wnioskodawca podjął próbę zakwestionowania dokonanej przez Sąd drugiej

instancji oceny zebranego materiału dowodowego, Tak skonstruowany

zarzut naruszenia przepisów postępowania nie może odnieść zamierzonego

skutku, a to ze względu na treść art. 3983 § 3 k.p.c. stanowiącego, że

podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia

faktów lub oceny dowodów. Przyjęcie

rozwiązania

podyktowane

kasacyjnych

z

było

charakterem

przez ustawodawcę takiego

potrzebą

zharmonizowania

podstaw

postępowania

kasacyjnego

zakresem

i

rozpoznania skargi, oznaczonym w art. 39813 § 2 k.p.c., a także

jednoznacznego określenia funkcji Sądu Najwyższego jako sądu prawa,

sprawującego nadzór nad działalnością sądów powszechnych w zakresie

orzekania (por. uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23

września 2005 r., III CSK 13/05, OSNC 2006/4/76). Art. 3983 § 3 k.p.c.

wprawdzie nie wskazuje expressis verbis konkretnych przepisów, których

naruszenie, w związku z ustalaniem faktów i przeprowadzaniem oceny

dowodów, nie może być przedmiotem zarzutów wypełniających drugą

podstawę kasacyjną, nie ulega jednak wątpliwości, że obejmuje on art. 233

k.p.c. Wszakże ten właśnie przepis określa kryteria oceny wiarygodności i

mocy dowodów. Podniesiony przez wnioskodawcę zarzut jego naruszenia

usuwa się zatem spod kontroli kasacyjnej.

3. Zgodnie z art. 365 k.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i

sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe.

Oznacza to więc, iż sprawa o ten sam przedmiot pomiędzy tymi samymi

stronami nie może ponownie się toczyć. Prowadzenie zaś procesu o to samo

roszczenie jest niedopuszczalne, ponieważ proces taki podważałby powagę

rzeczy osądzonej prawomocnym wyrokiem (art. 366 k.p.c.), a takie

postępowanie byłoby dotknięte nieważnością (art. 379 pkt 3 k.p.c.). Za trafne

należy uznać stanowisko judykatury, że wszczynające postępowanie

sądowe odwołanie od decyzji w sprawach z zakresu ubezpieczeń

społecznych pełni rolę pozwu, stąd też w sytuacji, gdy o to samo roszczenie

między tymi samymi stronami sprawa została już prawomocnie osądzona,

sąd powinien odwołanie odrzucić na podstawie art. 199 § 1 pkt. 2 k.p.c.

(postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 19 czerwca 1998 r., sygn. akt II

UKN 105/98, z dnia 25 września 1998 r., sygn. akt II UKN 357/98). W

sprawie będącej przedmiotem sporu zachodzi tożsamość podmiotowa stron.

Jednakże kwestionowanie przez wnioskodawcę zaskarżonej decyzji nie

stanowi próby wszczęcia kolejnego postępowania w tej samej sprawie, w

oparciu

o te

same

dowody,

niekończących

się procedur

sądowych

tej

że

w

w

sprawie

samej

co

niewątpliwie

emerytalno

sprawie.

zakończonej

Nie

-

prowadziłoby

rentowych,

budzi

prawomocnym

bowiem

a

do

następnie

wątpliwości,

wyrokiem

Sądu

Apelacyjnego w W. z dnia 28 kwietnia 2004 r. III AUa 643/02 stan zdrowia

wnioskodawcy i jego związek z pobytem w więzieniu z przyczyn politycznych

w okresie od czerwca 1946 r. do marca 1953 r. ustalono na podstawie opinii

biegłych sądowych lekarzy specjalistów: pulmonologa, neurologa, gastrologa

i psychiatry. Tymczasem w niniejszym postępowaniu Sąd pierwszej instancji

dopuścił dowód z opinii biegłych lekarzy specjalistów: ortopedy, neurologa,

neurochirurga, laryngologa, pneumonologia, psychiatry i gastrologa na

okoliczność, czy wnioskodawca jest niezdolny do pracy w związku z

pobytem w więzieniu we wskazanym okresie. Należy przyjąć, że tożsamość

roszczenia nie zachodzi przy zmianie okoliczności faktycznych, a te związane z jego stanem zdrowia wnioskodawcy domagającego się prawa do

renty inwalidy wojennego - powinny być ocenione na podstawie opinii

biegłych. O tożsamości przedmiotu sporu o rentę inwalidy wojennego

świadczy bowiem nie tylko tożsamość żądania zawartego we wniosku o

rentę inwalidy wojennego rozstrzygniętego decyzją organu rentowego z dnia

25 kwietnia 2001 r. z żądaniem zawartym we wniosku rozstrzygniętym

zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją organu rentowego, ale także

stan faktyczny i prawny, jaki istniał w chwili zamknięcia rozprawy w

poprzednim

postępowaniu.

Nietrafnie

więc

Sąd

drugiej

instancji

zakwestionował na gruncie art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. postępowanie Sądu

Okręgowego,

które

w

istocie

nie

zmierzało

do

obalenia

ustaleń

prawomocnego wyroku, lecz miało na celu - przez prowadzenie dowodu z

opinii biegłych - ustalenie spełnienia warunków do świadczenia w dniu

wydania zaskarżonej decyzji. Sprawa, w której Sąd pierwszej instancji

rozpoznawał odwołanie od tej decyzji, dotyczyła innej materii niż przedmiot

postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem (por. np. wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 20 maja 2004 r., II UK 403/03, OSNP 2005 nr 3, poz.

44; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 lipca 2005 r. I UK 11/2005 OSNP

2006/5-6/98).

4. W

związku

z

powyższym

uzasadniony

jest

zarzut

naruszenia

zaskarżonym wyrokiem przepisu art. 366 k.p.c. Zgodnie bowiem z

utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego o wystąpieniu stanu powagi

rzeczy osądzonej rozstrzyga nie tylko sama tożsamość stron, występujących

w poprzednim postępowaniu w odmiennych rolach procesowych, ale

równocześnie tożsamość podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia.

Dopiero kumulacja obu tych przesłanek przesądza o wystąpieniu powagi

rzeczy

osądzonej

prowadzącej

do

nieważności

postępowania

(niepublikowany wyrok z dnia 13 kwietnia 2007 r. I CSK 479/2006).

Biorąc powyższe pod rozwagę, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

/tp/