Social Security Office refused pension calculation due to insufficient work history; Supreme Court upheld this refusal.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the applicant's cassation appeal against a lower court ruling that ordered the Social Security Office to calculate her pension. The applicant lacked the mandatory 35-year work history required for retirement, yet the lower court compelled the office to determine the pension amount for unemployment benefit calculations. The court ruled that the Social Security Office correctly refused the calculation because the applicant did not meet the statutory conditions for retirement, which is a prerequisite for the unemployment benefit formula.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 101 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych; art. 37k ust. 1 pkt 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu: The Social Security Office is authorized to refuse the calculation of pension amounts for unemployment benefit purposes when the applicant does not fulfill the statutory work history conditions required to acquire the right to retirement.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt II UK 12/05
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 27 kwietnia 2005 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący)
SSN Beata Gudowska
SSN Andrzej Wasilewski (sprawozdawca)
Protokolant Halina Kurek
w sprawie z wniosku A.W.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w C.
o ustalenie wysokości emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia
przedemerytalnego,
po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw
Publicznych w dniu 27 kwietnia 2005 r.,
kasacji organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w W.
z dnia 28 października 2004 r., sygn. akt III AUa …/04,
zmienia zaskarżony wyrok oraz poprzedzający go wyrok Sądu
Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w W. z
dnia 18 grudnia 2003 r. (XIV U …/03) i oddala odwołanie
wnioskodawczyni.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny w W. wyrokiem z dnia 28 października 2004 r. (III AUa
…/04) oddalił apelację strony pozwanej – Zakładu Ubezpieczeń Społecznych –
Oddział w C. od wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 18 grudnia 2003 r. (…/03),
mocą którego – w wyniku odwołania ubezpieczonej – A.W. od decyzji Zakładu
Ubezpieczeń Społecznych – Oddział w C. z dnia 15 lipca 2002 r., odmawiającej jej
wyliczenia
wysokości
emerytury
dla
celów
ustalenia
świadczenia
przedemerytalnego – zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że zobowiązał
stronę pozwaną do wyliczenia emerytury ubezpieczonej dla celów ustalenia
wysokości świadczenia przedemerytalnego. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd
Apelacyjny w W. stwierdził, że znany mu jest pogląd prawny wyrażony w uchwale
Sądu Najwyższego z dnia 19 marca 2003 r. (III UZP 1/03 – OSNAPiUS z 2003 r. nr
13 poz. 317), zgodnie z którym organ rentowy uprawniony jest do odmowy
ustalenia wysokości emerytury w celu ustalenia świadczenia przedemerytalnego w
sytuacji, gdy osoba ubiegająca się o to świadczenie nie posiada wymaganego do
uzyskania prawa do emerytury okresu zatrudnienia, lecz tego poglądu prawnego
nie podziela. Natomiast Sąd Apelacyjny w W. w pełni podzielił odmienny pogląd
prawny wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w W.,
iż odmawiając ustalenia na wniosek Powiatowego Urzędu Pracy w P. (art. 37k ust.
3 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu –
jednolity tekst: Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm. – powoływanej nadal jako:
ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu) dla ubezpieczonej wysokości
emerytury
w
celu
przedemerytalnego
określenia
wysokości
z tego powodu, że
należnego
ubezpieczona
jej
świadczenia
nie legitymuje
się
wymaganym okresem do przyznania tego świadczenia, organ rentowy faktycznie
przesądził o prawie ubezpieczonej do świadczenia przedemerytalnego, co nie
leżało w zakresie jego ustawowych kompetencji. Sąd Apelacyjny stwierdził
równocześnie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że organ rentowy ustalając
wysokość emerytury na podstawie art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o
emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz.
1118 ze zm. – powoływanej nadal jako: ustawa o emeryturach i rentach z FUS)
„uwzględnia udowodnione okresy składkowe i nieskładkowe, jeżeli są one
wystarczające
do
przyznania
prawa
emerytury
(a
nie
świadczenia
przedemerytalnego), a wątpliwości co do możliwości uznania wykazanych okresów
jako składkowe lub nieskładkowe wyraża w wysokości wyliczenia emerytury bez ich
uwzględniania i swoje stanowisko uzasadnia. Od takiej decyzji ubezpieczonemu
przysługuje odwołanie do sądu.”
W kasacji od powyższego wyroku Sądu Apelacyjnego w W. z dnia 28
października 2004 r. pełnomocnik organu rentowego zarzucił naruszenie art. 37k
ust. 1 ust. 3 i ust. 4 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu – „poprzez
uznanie, iż organ rentowy ma obowiązek wydania decyzji ustalającej wysokość
emerytury na każdy wniosek złożony przez powiatowy urząd pracy, nawet bez
spełnienia przez ubezpieczonego przesłanek skutkujących przyznanie świadczenia
przedemerytalnego, i nakazanie organowi rentowemu wyliczenia wysokości
emerytury A.W. pomimo, iż nie spełniała podstawowego warunku do przyznania
prawa do świadczenia przedemerytalnego – w postaci posiadania wymaganego
okresu zatrudnienia.”, bowiem w dacie złożenia tego wniosku – stosownie do
ustaleń organu rentowego – ubezpieczona legitymowała się stażem pracy
wynoszącym 27 lat 1 miesiąc i 27 dni, zamiast wymaganego 35-letniego okresu
zatrudnienia uprawniającego do emerytury (art. 37k ust. 1 pkt 3 ustawy o
zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu). W uzasadnieniu kasacji pełnomocnik
organu rentowego wyraził przy tym opinię, że rozstrzygnięcie prawne przyjęte w
zaskarżonym wyroku Sądu Apelacyjnego w W. jest niezgodne z dotyczącym
interpretacji i stosowania art. 37k ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu
bezrobociu poglądem prawnym wyrażonym w uchwale Sądu Najwyższego z dnia
19 marca 2003 r. (III UZP 1/03 – OSNAPiUS z 2003 r. nr 13 poz. 317), a następnie
także w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 30 lipca 2003 r. (III UZP 6/03), a
przy
tym:
„wyliczanie
wysokości
emerytury
na
każde
żądanie
starosty
powodowałoby niejednokrotnie zaliczanie przez pracowników urzędu powiatowego
do okresów uprawniających do emerytury – okresów, które z mocy obowiązujących
przepisów nie mogą być do nich zaliczane. Ewentualne przyjęcie, iż wnioskodawca
posiada okres 35-letni uprawniający do świadczenia emerytalnego, byłoby w
oczywistej sprzeczności z późniejszym przyznaniem prawa do emerytury. Zgodnie
z art. 21 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, podstawę wymiaru
emerytury dla osoby, która wcześniej pobierała świadczenie przedemerytalne na
podstawie przepisów o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, stanowi
podstawa wymiaru przyjęta do ustalenia świadczenia przedemerytalnego – w
wysokości uwzględniającej wszystkie kolejne waloryzacje przypadające w okresie
następującym po ustaleniu prawa do świadczenia przedemerytalnego albo
podstawa wymiaru ustalona na nowo w myśl art. 15. Jednocześnie art. 100 ust. 1
tejże ustawy stanowi, że prawo do świadczeń określonych w ustawie powstaje z
dniem spełnienia wszystkich wymaganych do jego nabycia warunków, a wniosek
osoby uprawnionej i wydana następnie decyzja organu rentowego ustalająca prawo
do świadczeń i ich pobierania stanowi jedynie realizację prawa do świadczeń.”
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS (a uprzednio
także z art. 76 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym
pracowników i ich rodzin – Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.), prawo do świadczeń
określonych w tej ustawie, w tym również prawo do emerytury „powstaje z dniem
spełnienia wszystkich warunków wymaganych do nabycia tego prawa”. Z kolei, art.
37k ust. 1 pkt 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu stanowi, iż
świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie
warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawo do zasiłku, jeżeli między
innymi „do dnia rozwiązania stosunku pracy, z przyczyn dotyczących zakładu
pracy, w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, osiągnęła
okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 35 lat dla kobiet i 40 lat
dla mężczyzn”, przy czym wysokość świadczenia przedemerytalnego ustalana jest
w stosunku procentowym do kwoty emerytury określonej przez organ rentowy w
decyzji
ustalającej
wysokość
emerytury
w
celu
ustalenia
świadczenia
emerytalnego, który wydaje tę decyzję na wniosek powiatowego urzędu pracy,
stosując w tym postępowaniu odpowiednio przepisy dotyczące postępowania w
sprawie świadczeń emerytalnych (art. 37k ust. 2 – ust. 4 ustawy o zatrudnieniu i
przeciwdziałaniu bezrobociu). Na tej podstawie, Sąd Najwyższy w uchwale z dnia
19 marca 2003 r. (III UZP 1/03 – OSNIPUSiSP z 2003 r., nr 13 poz. 317) stwierdził,
że: „Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest uprawniony do odmowy ustalenia
wysokości emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego w
sytuacji, gdy osoba ubiegająca się o to świadczenie nie spełnia warunków
posiadania wymaganego okresu zatrudnienia, od którego zależy jej prawo do
emerytury”.
W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, że wnioskodawczyni nie
spełniła
ustawowo
świadczenia
określonego
warunku
niezbędnego
w
celu
uzyskania
przedemerytalnego,
bowiem
legitymowała
się
stażem
pracy
uprawniającym do emerytury wynoszącym 27 lat 1 miesiąc i 27 dni, a więc nie
posiadała wymaganego ustawą 35-letniego okresu zatrudnienia uprawniającego do
emerytury. W tej sytuacji, oczywiście zasadny okazał się podniesiony w kasacji
zarzut, że zaskarżony wyrok wydany został z naruszenie art. 37k ust. 1 pkt 3
ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 16 k.p.c.
orzekł jak w sentencji.
Teza:
por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 marca 2003 r., III UZP 1/03
(OSNIPUSiSP z 2003 r. nr 13 poz. 317)