Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II PZP 13/05 Generato dall'IA

Supreme Court allows termination during parental leave under special non-cause dismissal rules without specific grounds.

Numero d'incarto II PZP 13/05
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Accolto (Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court ruled that an employer may terminate an employee's contract during parental leave based on special non-cause dismissal provisions even if specific statutory grounds are absent. The plaintiff, a female employee, challenged a termination by the state housing entity, arguing the dismissal was invalid because it occurred during her protected parental leave period. The court held that the specific statutory protections for parental leave do not preclude termination under the general special non-cause dismissal framework, provided the employer follows the required procedural steps.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników; Przepisy te stanowią podstawę rozwiązania stosunku pracy w okresie urlopu wychowawczego nawet gdy nie zachodzą przesłanki art. 1861 § 1 k.p.

Parole chiave

Generato dall'IA
special dismissal rules parental leave termination non-cause dismissal labor law protection statutory interpretation employment contract Supreme Court ruling

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników
„Czy przepisy art. 10 ust.
Art. 1861 § 1 zdanie drugie k.p.
gdy nie zachodzą przesłanki przewidziane w art. 1861 § 1 zdanie drugie k.p. ?"
art. 231 k.p
na zasadzie art. 231 k.p.
art. 1861 k.p
dzieckiem. Brzmienie art. 1861 k.p. różni się jednak od § 4 rozporządzenia przez
art. 1861 § 1 k.p
Stosownie do art. 1861 § 1 k.p.
art. 41 k.p
przyjętej interpretacji pojęcia urlopu pracowniczego, o którym mowa w art. 41 k.p.,
art. 177 k.p
39 i art. 177 k.p., a ponadto grupa pracowników pełniących funkcje

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Uchwała z dnia 15 lutego 2006 r.

II PZP 13/05

Przewodniczący SSN Zbigniew Myszka, Sędziowie SN: Herbert Szurgacz

(sprawozdawca), Maria Tyszel.

Sąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Prokuratury Krajowej Iwony Kaszczyszyn, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2006 r sprawy z powództwa Danuty B. przeciwko Zakładowi Gospodarki Mieszkaniowej Zasobu Własności Rolnej

Skarbu Państwa w P. o uznanie wypowiedzenia za bezskuteczne, na skutek zagadnienia prawnego przekazanego postanowieniem Sądu Okręgowego w Poznaniu z

dnia 2 grudnia 2005 r. [...]

„Czy przepisy art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych

zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz.U. Nr 90, poz. 844 ze zm.) mogą stanowić podstawę rozwiązania stosunku pracy z pracownicą w okresie urlopu wychowawczego, w przypadku

gdy nie zachodzą przesłanki przewidziane w art. 1861 § 1 zdanie drugie k.p. ?"

podjął

uchwałę:

Przepisy art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych

zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz.U. Nr 90, poz. 844 ze zm.) mogą stanowić podstawę

rozwiązania stosunku pracy z pracownikiem w okresie urlopu wychowawczego

także w sytuacjach, gdy nie zachodzą przesłanki przewidziane w art. 1861 § 1

zdaniu drugim k.p.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w Poznaniu, rozpoznając apelację Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa w P. od wyroku Sądu Rejonowego-Sądu Pracy w Pile z dnia 20 czerwca 2005 r., uznającego za bezskuteczne

wypowiedzenie umowy o pracę powódce Danucie B., stwierdził, iż w sprawie wystąpiło zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości i przedstawił Sądowi Najwyższemu pytanie prawne o treści: „Czy przepisy art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13

marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków

pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz.U. Nr 90, poz. 844 ze zm.) mogą

stanowić podstawę rozwiązania stosunku pracy z pracownica w okresie urlopu wychowawczego, w przypadku gdy nie zachodzą przesłanki przewidziane w art. 186 1

zdanie drugie k.p.?”

Stan faktyczny sprawy, w związku z którym powstało to pytanie, przedstawia

się następująco. Powódka Danuta B. była zatrudniona w Zespole Pałacowo-Parkowym w P. na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony. W dniu 1 lutego 2004

r. Zespół Pałacowo-Parkowy w P. na zasadzie art. 231 k.p. wszedł w skład Zakładu

Gospodarki Mieszkaniowej Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa w P. W październiku 2004 r. powódka wystąpiła z wnioskiem o udzielenie jej kolejnego urlopu

wychowawczego. Strona pozwana wyraziła zgodę na urlop wychowawczy w okresie

od 20 listopada 2004 do 19 listopada 2007 r. Dnia 1 marca 2005 r. pozwany rozwiązał z powódką umowę o pracę za trzymiesięcznym okresem wypowiedzenia z uzasadnieniem, że w związku ze zmianami organizacyjnymi istnieje konieczność zmniejszenia zatrudnienia. Jako podstawę prawna wypowiedzenia wskazał art. 10 ust. 1

ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (w dalszym ciągu

powołana jako: ustawa z 2003 r.). W związku ze zmianami organizacyjnymi u strony

pozwanej doszło do ograniczenia zatrudnienia.

W uzasadnieniu wyroku uwzględniającego powództwo Sąd Rejonowy pokreślił, iż do czasu wprowadzenia do Kodeksu pracy art. 1861 rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie urlopów wychowawczych i zasiłków wychowawczych (Dz.U. Nr 60, poz. 277) w § 4 przewidywało, że pracodawca nie może

wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę w okresie od dnia złożenia przez pracownicę wniosku o udzielenie urlopu wychowawczego do dnia zakończenia tego

urlopu, chyba że zachodzą przyczyny określone w przepisach o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących pracodawcy lub uzasadniające rozwiązanie z pracownicą umowy o pracę bez wypowiedzenia z jej winy albo pracownica zaprzestała sprawowania osobistej opieki nad

dzieckiem. Brzmienie art. 1861 k.p. różni się jednak od § 4 rozporządzenia przez

ograniczenie możliwości wypowiedzenia umowy wyłącznie do przypadków ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy. Oznacza to, iż od dnia 1 stycznia 2004 r.

przyczyny określone w ustawie z 2003 r. nie mogą stanowić podstawy wypowiedzenia stosunku pracy pracownikowi pozostającemu na urlopie wychowawczym. W

apelacji od tego wyroku strona pozwana zarzuciła błędną wykładnię art. 5 ust 3 oraz

art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z 2003 r. przez nieuwzględnienie okoliczności, że ten ostatni

przepis wyraźnie dopuszcza rozwiązanie umowy o pracę z pracownikami, których

stosunek pracy podlega z mocy odrębnych przepisów szczególnej ochronie przed

wypowiedzeniem lub rozwiązaniem i wobec których jest dopuszczalne wypowiedzenie stosunku pracy w ramach zwolnienia grupowego.

W ocenie Sądu Okręgowego nie przekonuje argumentacja Sądu Pracy odwołująca się do wykładni historycznej. Opierając się na wykładni językowej art. 10 ust. 2

ustawy z 2003 r. należałoby relacje między spornymi uregulowaniami określić w myśl

zasady lex specjalis (przepisy ustawy 2003 r.) derogat legi generali (art. 1861 k.p.).

Przy takim rozumieniu stosunku między tymi uregulowaniami nie występowała potrzeba odsyłania w Kodeksie pracy do ustawy z 2003 r. Przyjęcie natomiast koncepcji

Sądu Pracy skutkowałoby tym, że ustawodawca bardziej chroniłby pracownicę w

okresie urlopu wychowawczego niż pracownicę w okresie ciąży i urlopu macierzyńskiego, co nie ma uzasadnienia aksjologicznego. Sąd Okręgowy nie dostrzega też

dostatecznych racji, dla których ustawodawca miałby przy okazji nowelizacji Kodeksu

pracy odmiennie ukształtować ochronę stosunku pracy korzystających z urlopu wychowawczego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Podstawowy problem prawny sprowadza się do określenia relacji unormowań

zawartych w art. 1861 k.p. - przewidujących ochronę trwałości stosunku pracy pracowników przebywających na urlopie wychowawczym - do przepisów ustawy z 2003

r., które ograniczają trwałość stosunku pracy w razie zaistnienia przyczyn niedotyczących pracowników, uzasadniających zwolnienia grupowe, a także zwolnienia indywidualne z tych samych przyczyn.

Stosownie do art. 1861 § 1 k.p. pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę w okresie od dnia złożenia przez pracownika wniosku o

udzielenie urlopu wychowawczego do dnia zakończenia tego urlopu. Rozwiązanie

przez pracodawcę urlopu w tym czasie jest dopuszczalne tylko w razie ogłoszenia

upadłości lub likwidacji pracodawcy, a także gdy zachodzą przyczyny uzasadniające

rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika .

W myśl art. 5 ust. 1 ustawy z 2003 r. przy wypowiadaniu pracownikom stosunków pracy w ramach grupowego zwolnienia nie stosuje się art. 38 i 41 Kodeksu

pracy, z zastrzeżeniem ust. 2 - 4, a także przepisów odrębnych dotyczących szczególnej ochrony pracowników przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem stosunku

pracy, z zastrzeżeniem ust. 5.

Na gruncie powołanego przepisu powstaje przede wszystkim pytanie, czy w

związku z odwołaniem się do przepisu art. 41 k. p. w pojęciu urlopu pracownika, o

którym mowa w tym przepisie, mieści się urlop wychowawczy uregulowany przepisami art. 186 i następne k. p. Kodeks pracy w dziale siódmym zatytułowanym urlopy

pracownicze reguluje urlopy wypoczynkowe i urlopy bezpłatne. Urlopy te mieszczą

się w pojęciu „urlopu pracownika”, o którym mowa w art. 41. Urlopy wychowawcze

natomiast zostały uregulowane w dziale siódmym Kodeksu o uprawnieniach związanych z rodzicielstwem. Przemawia to na rzecz traktowania urlopów wychowawczych

jako instytucji szczególnej w porównaniu do urlopów pracowniczych, o których mowa

w art. 41 k.p.

Przepis art. 1861 k.p. należy natomiast do przepisów odrębnych dotyczących

szczególnej ochrony pracowników przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem stosunku pracy, o których mowa w art. 5 ust. 1 zdanie drugie ustawy z 2003 r. Przepis

art. 5 ust. 5 tej ustawy zawiera wyliczenie kategorii pracowników, którym w okresie

objętym szczególną ochroną przed rozwiązaniem stosunku pracy pracodawca może

jedynie wypowiedzieć dotychczasowe warunki pracy i płacy. Są to pracownicy, o których mowa w art. 39 i art. 177 k.p., a ponadto grupa pracowników pełniących funkcje

związkowe lub związane z reprezentacją interesów pracowników (między innymi

członkowie rady pracowniczej przedsiębiorstwa, członkowie zarządu zakładowej organizacji związkowej, członkowie specjalnego zespołu negocjacyjnego lub europejskiej rady zakładowej). Z unormowania tego wynika, że pod pojęciem przepisów odrębnych dotyczących szczególnej ochrony pracowników przed wypowiedzeniem lub

rozwiązaniem stosunku pracy ustawodawca rozumie zarówno odpowiednie uregulowania zawarte w Kodeksie pracy, jak i zawarte w aktach pozakodeksowych. Spośród

regulacji kodeksowych zostały wymienione art. 39 i 177. Przepis art. 1861 k.p., który

nie został wyraźnie wymieniony, należy niewątpliwie do kategorii przepisów odręb-

nych, dotyczących szczególnej ochrony przed zwolnieniem, których nie stosuje się

przy wypowiadaniu pracownikom stosunków pracy w ramach grupowego zwolnienia.

Co się tyczy indywidualnego trybu rozwiązania stosunku pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, to znaczy zwolnień z przyczyn, o których mowa w art. 1

ust. 1 ustawy z 2003 r., jeżeli przyczyny te stanowią wyłączny powód uzasadniający

wypowiedzenie stosunku pracy lub jego rozwiązanie na mocy porozumienia stron, a

liczba zwalnianych pracowników nie osiąga progów przewidzianych dla zwolnienia

grupowego, art. 10 ust. 1 odsyła do przepisów art. 5 ust. 3-7 ustawy z 2003 r. Przy

przyjętej interpretacji pojęcia urlopu pracowniczego, o którym mowa w art. 41 k.p.,

przepis ten nie dotyczy pracowników korzystających z urlopu wychowawczego. Do

pracowników tych odnosi się natomiast przepis art. 10 ust. 2, według którego w przypadku określonym w ust. 1 pracodawca może rozwiązać stosunki pracy, w drodze

wypowiedzenia, z pracownikami, których stosunek pracy podlega z mocy odrębnych

przepisów szczególnej ochronie przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem i wobec

których jest dopuszczalne wypowiedzenie stosunku pracy w ramach grupowego

zwolnienia, pod warunkiem niezgłoszenia sprzeciwu przez zakładową organizację

związkową w terminie 14 dni od otrzymania zawiadomienia o zamierzonym wypowiedzeniu. W odróżnieniu od przypadków wskazanych w ustępie pierwszym, art. 10

ustęp drugi tego przepisu nie przewiduje rozwiązania stosunku pracy na mocy porozumienia stron.

W związku z przyjęta wykładnią można dodatkowo wskazać na wprowadzenie

przepisami art. 16, 17, 20 ustawy z 2003 r. do pragmatyk służbowych Policji, Straży

Granicznej oraz Służby Więziennej jednobrzmiących przepisów o przysługiwaniu

funkcjonariuszom w związku ze zwolnieniem ze służby innych uprawnień „przewidzianych dla pracownic zwalnianych z pracy w czasie urlopów wychowawczych z

przyczyn niedotyczących pracowników”. Przepisy te wskazują, że ustawodawca zakładał dopuszczalność zwalniania pracowników przebywających na urlopach wychowawczych z przyczyn niedotyczących pracowników.

Z przytoczonych motywów należało udzielić odpowiedzi jak w sentencji

uchwały.