Supreme Court allows cassation appeal dismissal due to non-payment of civil court costs for labor disputes.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court overturned the District Court's decision dismissing the appellant's cassation appeal because the employer failed to pay the required court fees. The lower court correctly applied the 2005 Civil Court Costs Act, which mandates fees for labor disputes regardless of the party's status as plaintiff or defendant. Since the dispute value exceeded 50,000 zloty, the employer was liable for the proportional fee, and the appeal was rejected solely for this procedural defect.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 35 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych; Art. 13 ustawy o kosztach sądowych w prawach cywilnych: In labor disputes, both the employer and employee are subject to court fees based on the dispute value, and failure to pay these fees results in the dismissal of the cassation appeal.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt II PZ 3/07
POSTANOWIENIE
Dnia 29 marca 2007 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Katarzyna Gonera (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Zbigniew Myszka
SSN Herbert Szurgacz
w sprawie z powództwa N. Polska S.A. z siedzibą w Warszawie
przeciwko M. S.
o zapłatę,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 29 marca 2007 r.,
zażalenia pozwanej na postanowienie Sądu Okręgowego w P.
z dnia 24 października 2006 r.,
uchyla zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy– Sąd Pracy postanowieniem z 24 października 2006 r.,
odrzucił skargę kasacyjną w sprawie z powództwa N. Polska Spółki Akcyjnej w W.
przeciwko M.S.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd Okręgowy stwierdził, że zgodnie z art. 3
ust. 2 pkt 3 w związku z art. 13 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych
w prawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.) strona wnosząca skargę
kasacyjną jest obowiązana uiścić opłatę, która w sprawach o prawa majątkowe
wynosi 5 % wartości przedmiotu zaskarżenia, jednak nie mniej niż 30 zł i nie więcej
niż 100.000 zł (art. 13 ustawy). Wyjątek od tej zasady ustawodawca przewidział
wyłącznie w odniesieniu do skargi kasacyjnej wnoszonej przez stronę zwolnioną od
kosztów sądowych przez sąd albo z mocy ustawy. Według Sądu wyjątek ten nie
może być jednak interpretowany rozszerzająco.
Sąd zwrócił jednocześnie uwagę, że z art. 96 ust. 1 pkt 4 ustawy o kosztach
sądowych w sprawach cywilnych w sposób jednoznaczny wynika, iż obowiązku
uiszczania kosztów sądowych nie mają pracownik wnoszący powództwo lub strona
wnosząca odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, z zastrzeżeniem
art. 35 i 36 ustawy. Żaden przepis ustawy nie przewiduje natomiast takiego
zwolnienia odnośnie do pracownika będącego stroną pozwaną w sprawach z
powództwa pracodawcy. W konsekwencji pozwany pracownik w sprawach o
roszczenia z zakresu prawa pracy powinien uiszczać opłaty na zasadach ogólnych,
chyba że zostanie zwolniony od kosztów sądowych przez sąd. Art. 35 ust. 1
ustawy stanowi, że w sprawach z zakresu prawa pracy pobiera się opłatę
podstawową w kwocie 30 złotych wyłącznie od apelacji, zażalenia, skargi
kasacyjnej i skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego
orzeczenia. Jednakże w sprawach, w których wartość przedmiotu sporu
przewyższa kwotę 50.000 złotych, pobiera się od wszystkich podlegających opłacie
pism procesowych opłatę stosunkową. Według Sądu w przypadku spraw, w których
stroną pozwaną jest pracownik, art. 35 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy o kosztach
będzie miał zastosowanie do pozwanego pracownika wówczas, gdy sąd zwolni go
od kosztów w całości - na podstawie art. 100 ust. 2 ustawy. Wtedy pozwany nie
będzie miał obowiązku uiszczania opłaty podstawowej od wszelkich pism
podlegających opłacie (art. 14 ust. 2 w związku z art. 100 ust. 2 ustawy), a jedynie
będzie uiszczał taką opłatę od apelacji, zażalenia, skargi kasacyjnej oraz skargi o
stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia (art. 35 ust. 1 w
związku z art. 100 ust. 2).
W ocenie Sądu Okręgowego pozwana wnosząc skargę kasacyjną w
rozpoznawanej sprawie powinna była uiścić opłatę stosunkową obliczoną od
wskazanej
przez siebie wartości przedmiotu zaskarżenia, a nie opłatę
podstawową. W związku z tym na podstawie art. 130 2 § 3 k.p.c. Sąd Okręgowy
odrzucił skargę kasacyjną jako nienależycie opłaconą.
Postanowienie
Sądu
Okręgowego
zaskarżył
w
całości
zażaleniem
pełnomocnik pozwanej, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi
Okręgowemu do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia od powódki na rzecz
pozwanej
zwrotu
kosztów
postępowania
zażaleniowego
według
norm
przepisanych.
Zaskarżonemu postanowieniu pełnomocnik skarżącej zarzucił:
1) naruszenie prawa materialnego - art. 35 ust. 1 w związku z art. 11 ustawy z dnia
28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych poprzez niewłaściwą
jego wykładnię i przyjęcie, że od skargi kasacyjnej w sprawach z zakresu prawa
pracy pracownik będący stroną pozwaną powinien uiszczać opłatę stosunkową;
2) naruszenie prawa materialnego - art. 14 ust. 4 w związku z art. 14 ust. 1 ustawy
z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych poprzez błędną
jego wykładnię i przyjęcie, że w sytuacji kiedy przepis zobowiązuje do uiszczenia
opłaty podstawowej należy uiścić opłatę stosunkową;
3) naruszenie prawa materialnego - art. 96 ust. 1 pkt. 4 w związku z art. 35 ustawy
z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych poprzez
niewłaściwe
jego
zastosowanie
i
przyjęcie,
że
niezależnie
od
regulacji
szczególnych w sprawach z zakresu prawa pracy pracownik będący stroną
pozwaną powinien uiścić opłatę stosunkową.
W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł, że ustawa o kosztach
sądowych w sprawach cywilnych reguluje rodzaje i wysokość należnych opłat w
postępowaniu cywilnym, w tym sposób uiszczenia opłat od niektórych pism
procesowych składanych przez strony w tym postępowaniu. Ustawodawca
wprowadził trzy rodzaje opłat (poza opłatą tymczasową i ostateczną). Zgodnie z art.
11 ustawy, opłata jest stała, stosunkowa albo podstawowa. Według skarżącego, z
założeń ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych wynika, że opłata stała
jest podstawowym rodzajem opłaty sądowej, stanowi zasadę, od której wyjątkiem
jest opłata stosunkowa, pobierana głównie w sprawach o świadczenia pieniężne.
Ustawodawca wprowadził w ustawie o kosztach sądowych przepisy ogólne,
wspólne dla wszystkich rodzajów spraw, oraz przepisy szczególne, znajdujące
zastosowania w określonych rodzajach spraw, w tym w sprawach gospodarczych, z
zakresu prawa cywilnego i rodzinnego czy rzeczowego. W art. 35-36 ustawy
wprowadzone zostały szczegółowe, odrębne wobec przepisów ogólnych, regulacje
dotyczące opłat w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych.
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych nie definiuje pojęcia spraw z
zakresu prawa pracy. W tym zakresie zastosowanie znajdują przepisy Kodeksu
postępowania cywilnego, regulujące postępowanie odrębne w sprawach z zakresu
prawa pracy i ubezpieczeń społecznych. Definiując w art. 476 § 1 k.p.c. sprawy z
zakresu prawa pracy ustawodawca nie wprowadził podmiotowego rozróżnienia na
sprawy z powództwa pracownika
i sprawy przeciwko pracownikowi. W
konsekwencji nie ma podstaw, by takie rozróżnienie wprowadzać na gruncie
przepisów o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Zgodnie z art. 35 ust. 1
ustawy, w sprawach z zakresu prawa pracy pobiera się opłatę podstawową w
kwocie 30 złotych wyłącznie od apelacji, zażalenia, skargi kasacyjnej i skargi o
stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Dopiero w
sprawach, w których wartość przedmiotu sporu przewyższa kwotę 50.000 złotych,
pobiera się od wszystkich podlegających opłacie pism procesowych opłatę
stosunkową. Skoro ustawodawca wprowadził w określonych sprawach z zakresu
prawa pracy regulacje szczególne, mają one pierwszeństwo przed regulacjami
ogólnymi, zgodnie z zasadą lex specialis derogat legi generali. W konsekwencji
przy obliczaniu wysokości opłaty sądowej od skargi kasacyjnej w sprawie z zakresu
prawa pracy, w której stroną pozwaną jest pracownik, zastosowanie znajdują nie
przepisy o opłacie stosunkowej według zasad ogólnych (art. 13 ustawy), ale
przepisy o opłacie podstawowej zawarte w regulacjach szczegółowych dotyczących
spraw z zakresu prawa pracy (art. 35 ust. 1 zd. pierwsze ustawy).
Według skarżącego, skoro ustawodawca wyraźnie przewidział, że w
sprawach z zakresu prawa pracy pobiera się opłatę podstawową w kwocie 30
złotych wyłącznie od pism wymienionych w art. 35 ustawy, to przyjąć należy, iż
zobowiązani do uiszczenia opłaty sądowej w tej wysokości są nie tylko pracownicy
wytaczający powództwo (zwolnieni od pozostałych kosztów sądowych z mocy
ustawy – art. 96 ust. 1 pkt 4), ale także pracownicy, przeciwko którym wytoczone
zostało powództwo, oraz pracodawcy. Do takiego wniosku prowadzi wykładnia
językowa przepisu, a jej pierwszeństwo jest niekwestionowane. Dopiero bowiem
wówczas, gdy norma wyinterpretowana metodą językową byłaby w jaskrawy
sposób niedorzeczna czy też niewątpliwie wskazywałaby na zbyt wąski lub zbyt
szeroki zakres jej stosowania, sięgnąć należałoby po inne rodzaje wykładni, w tym
wykładnię systemową lub funkcjonalną.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zażalenie jest uzasadnione.
Przepisy o kosztach sądowych – głównie ze względu na ich fiskalny i
restrykcyjny charakter – wymagają wykładni ścisłej, językowej lub semantycznej,
która gwarantuje jednakowość wyników, a tym samym jednolitość praktyki oraz
stabilność i pewność prawną. W związku z tym odstępstwa w kierunku innych
typów wykładni wymagają ważnych powodów i szczególnej ostrożności (por.
uchwałę Sądu Najwyższego z 21 listopada 2006 r., III CZP 109/06, BSN z 2006 r.,
nr 11, s. 13, LEX nr 197685). Oparte na wykładni językowej dosłowne odczytanie
art. 35 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych nie budzi
wątpliwości.
Powołane
w zażaleniu przepisy ustawy o kosztach sądowych w
sprawach cywilnych były już przedmiotem wykładni Sądu Najwyższego, m.in. w
postanowieniach z 20 listopada 2006 r., I PZ 20/06, z 18 grudnia 2006 r., II PZ
59/06 i z 15 lutego 2007 r., I PZ 26/06 oraz w uchwałach z 9 stycznia 2007 r., II
PZP 5/06, LEX nr 207707, z 5 marca 2007 r., I PZP 1/07, LEX nr 231085 i z 27
marca 2007 r., II PZP 1/07, LEX nr 231067.
W ostatniej z wymienionych uchwał Sąd Najwyższy zajął stanowisko,
zgodnie z którym w sprawie z zakresu prawa pracy toczącej się z powództwa
pracodawcy, w której wartość przedmiotu sporu nie przewyższa 50.000 złotych,
pozwany pracownik powinien uiścić od swojej apelacji opłatę podstawową w kwocie
30 złotych, o której mowa w art. 35 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 28 lipca
2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398 ze
zm.).
Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym zażalenie podziela stanowisko
wyrażone w powyższej uchwale. Rozpoznawana sprawa dotyczy, co prawda,
opłaty od skargi kasacyjnej (a nie od apelacji) wniesionej przez pozwanego
pracownika w sprawie z powództwa pracodawcy, jednakże z uwagi na treść art. 35
ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, w którym wymieniono
zarówno apelację, jak i skargę kasacyjną, pogląd prawny wyrażony we wskazanej
uchwale znajduje również zastosowanie do rozpoznawanej sprawy.
Przede wszystkim należy podkreślić, że argumenty semantyczne i logiczne
jednoznacznie wskazują, że opłata sądowa obciążająca pracownika w związku z
wniesieniem skargi kasacyjnej w sprawie z zakresu prawa pracy (także w sprawie
wszczętej z powództwa pracodawcy), w której wartość przedmiotu sporu nie
przewyższa 50.000 zł, została w art. 35 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy o kosztach
sądowych określona w sposób zupełny. W każdej sprawie z zakresu prawa pracy,
a więc zarówno tej, w której wystąpił z powództwem, jak i tej, w której występuje
jako pozwany, pracownik ma obowiązek uiścić opłatę podstawową w wysokości 30
zł od apelacji, zażalenia, skargi kasacyjnej oraz skargi o stwierdzenie niezgodności
z prawem prawomocnego orzeczenia. Art. 35 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w
sprawach cywilnych dotyczy określenia wysokości opłat od niektórych środków
zaskarżenia i odnosi się do każdej strony – w rozumieniu art. 7 ustawy –
występującej w sprawie z zakresu prawa pracy. Powiązanie art. 35 ust. 1 z art. 7
ustawy
stanowi podstawę do wniosku, że jeżeli z przepisu nie wynika
jednoznacznie, iż odnosi się tylko do określonych uczestników postępowania w
określonym rodzaju spraw, to odnosi się do każdego uczestnika postępowania
sądowego w określonej kategorii spraw.
Z językowej wykładni art. 35 wynika, że jedynym kryterium zastosowania
tego przepisu jest uznanie określonej sprawy za sprawę z zakresu prawa pracy.
Konfiguracja, w jakiej występują w danej sprawie strony postępowania (pracownik i
pracodawca), jest – z punktu widzenia zastosowania art. 35 – pozbawiona
doniosłości. Wysokość opłat uzależniona jest natomiast od rodzaju sprawy i rodzaju
wnoszonego pisma, niezależnie od tego, kto tej czynności dokonuje. Wysokość
opłat przewidzianych w art. 35 ust. 1 ustawy jest bowiem dostosowana do rodzaju
sprawy. Nie jest różnicowana w zależności od kryterium podmiotowego.
Należy podkreślić, że art. 35 ust. 1 ustawy nie przewiduje w sprawach z
zakresu prawa pracy, w których wartość przedmiotu sporu nie przewyższa kwoty
50.000 złotych, w odniesieniu do wymienionych w tym przepisie pism procesowych,
opłaty innej niż podstawowa, która – w myśl art. 14 ust. 1 – przewidziana jest
wyłącznie wówczas, gdy przepisy nie przewidują opłaty stałej, stosunkowej lub
tymczasowej. Z tych względów w omawianym wypadku opłata stosunkowa od
skargi kasacyjnej w ogóle nie wchodzi w grę. Dotyczy to także skargi kasacyjnej
wniesionej przez pozwanego pracownika.
Wyników powyższego rozumowania nie zmienia fakt, że uchylone zostały
art. 463 k.p.c. i art. 263 k.p. Derogacja tych przepisów oznacza przede wszystkim
odstąpienie
od
dotychczasowej
zasady
pełnego
ustawowego
zwolnienia
pracownika dochodzącego roszczeń z zakresu prawa pracy oraz obu stron
postępowania w sprawach o roszczenia pracownika ze stosunku pracy od opłat
sądowych (por. uchwałę Sądu Najwyższego z 20 stycznia 1986 r., III PZP 54/85,
OSNCP 1986 nr 11, poz. 175, oraz postanowienie siedmiu sędziów Sądu
Najwyższego z 30 listopada 1993 r., I PZP 34/93, OSNCP 1994 nr 5, poz. 95). Od
chwili wejścia w życie ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w
sprawach cywilnych postępowanie w sprawach z zakresu prawa pracy nie jest już
wolne z mocy ustawy od opłat sądowych; postępowanie to wiąże się z
koniecznością uiszczenia opłat sądowych przez obie strony – zarówno przez
pracodawcę, jak i przez pracownika (niezależnie od tego, czy występują oni po
stronie powodowej, czy pozwanej), tyle że są to opłaty w wysokości i od pism
przewidzianych w art. 35 ust. 1 ustawy.
Przedstawiona powyżej wykładnia art. 35 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych
została już przyjęta i potwierdzona we wcześniejszych orzeczeniach Sądu
Najwyższego. W uchwale z 9 stycznia 2007 r., III PZP 5/06, Sąd Najwyższy
stwierdził bowiem, że w sprawie z zakresu prawa pracy, w której wartość
przedmiotu sporu nie przekracza 50.000 zł, od apelacji pozwanego pracodawcy
pobiera się opłatę podstawową w kwocie 30 zł. Podobne stanowisko Sąd
Najwyższy zajął w
postanowieniach z 20 listopada 2006 r., I PZ 20/06
(stwierdzając, że opłatę podstawową z art. 35 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych
wnosi zarówno powód – pracownik, jak i pozwany pracodawca) i z 18 grudnia 2006
r., II PZ 59/06 (przyjmując, że opłatę podstawową od zażalenia w sprawach z
zakresu prawa pracy pobiera się na podstawie art. 35 ust. 1 ustawy o kosztach
sądowych niezależnie od tego, kto wnosi zażalenie - pracownik czy pracodawca,
powód czy pozwany). Pogląd ten można zatem uznać za utrwalony.
Jak wynika z powyższych rozważań, odrzucenie skargi kasacyjnej w związku
z nieuiszczeniem przez pozwaną opłaty stosunkowej było nieprawidłowe, ponieważ
w związku z wartością przedmiotu sporu obciążał ją jedynie obowiązek uiszczenia
opłaty w kwocie 30 złotych, co pozwana uczyniła.
Z tych względów orzeczono jak w sentencji (398 15 w związku z art. 3941 § 3
k.p.c.).