Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II PZ 12/08 Generato dall'IA

Supreme Court allows appeal against disciplinary ruling rejected due to non-payment of civil court fees.

Numero d'incarto II PZ 12/08
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Accolto (Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court overturned the appellate court's dismissal of an appeal from a disciplinary decision due to non-payment of fees. The appellant argued the matter was disciplinary, not civil, and thus exempt from civil court cost regulations. The court held that the appeal was admissible to ensure the right to court and that the fees were incorrectly applied because the underlying dispute was disciplinary, not civil or labor law.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 3941 § 2 k.p.c.; Art. 3981 § 3 k.p.c.; Art. 39815 § 1 k.p.c.: An appeal against a court's rejection of an appeal from a disciplinary ruling is admissible to guarantee the right to court, and such disciplinary appeals are not subject to civil court fees.

Parole chiave

Generato dall'IA
right to court disciplinary appeal court fees civil procedure code procedural justice inadmissibility supreme court

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 3941 § 2 k.p.c.
Na podstawie art. 3941 § 2 k.p.c. nie przysługuje zatem zażalenie na odrzucenie przez sąd odwołania od orzeczenia drugoinstancyjnego organu dyscyplinarnego.
Art. 3981 § 3 k.p.c.
oraz art. 3981 § 3 k.p.c. i art.
Art. 39815 § 1 k.p.c.
i art. 39815 § 1 k.p.c. orzekł jak w sentencji.
Art. 93 ust. 3 ustawy o służbie cywilnej
Wskazał, iż zgodnie z art. 93 ust.
Art. 35 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
służbie cywilnej i art. 35 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.
art. 1303 § 3 k.p.c
podstawie art. 1303 § 3 k.p.c.
art. 373 k.p.c
podstawie art. 1303 § 3 k.p.c. i art. 373 k.p.c. w związku z art. 93 ust. 3 ustawy o
art. 3941 § 2 k.p.c
Na podstawie art. 3941 § 2 k.p.c.
art. 3981 § 1 k.p.c
oraz art. 3981 § 3 k.p.c.
art. 45 ust. 1 Konstytucji
art. 45 ust. 1 Konstytucji), odmowa kontroli odrzucenia odwołania byłaby sprzeczną z

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
II PZ 6/08
(II PZ 6/08), w którym stwierdził, że odwołanie od orzeczenia dyscyplinarnego
SK 11/99
Constitutional court declares police disciplinary regulation clause unconstitutional for violating due process rights.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Postanowienie z dnia 8 lipca 2008 r.

II PZ 12/08

Na postanowienie sądu apelacyjnego-sądu pracy i ubezpieczeń społecznych odrzucające odwołanie od orzeczenia Wyższej Komisji Dyscyplinarnej

Służby Cywilnej przysługuje zażalenie do Sądu Najwyższego.

Przewodniczący SSN Zbigniew Korzeniowski (sprawozdawca), Sędziowie SN:

Beata Gudowska, Andrzej Wróbel.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 lipca

2008 r. sprawy z odwołania Grzegorza N. od orzeczenia Wyższej Komisji Dyscyplinarnej Służby Cywilnej z dnia 7 listopada 2007r. [...] na skutek zażalenia powoda na

postanowienie Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 30 stycznia 2008 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem Sąd Apelacyjny w Gdańsku odrzucił odwołanie

obwinionego Grzegorza N. od orzeczenia Wyższej Komisji Dyscyplinarnej Służby

Cywilnej wobec nieopłacenia odwołania opłatą podstawową przez jego pełnomocnika

(adwokata). Wskazał, iż zgodnie z art. 93 ust. 3 ustawy z 24 sierpnia 2006 r. o służbie cywilnej do rozpoznania odwołania stosuje się przepisy Kodeksu postępowania

cywilnego o apelacji. W konsekwencji również przepisy ustawy z 28 lipca 2005 r. o

kosztach sądowych w sprawach cywilnych, w szczególności jej art. 35 ust. 1 o opłacie podstawowej od apelacji w sprawach z zakresu prawa pracy. Skoro fachowy pełnomocnik nie opłacił odwołania opłatą podstawową, to podlegało ona odrzuceniu na

podstawie art. 1303 § 3 k.p.c. i art. 373 k.p.c. w związku z art. 93 ust. 3 ustawy o

służbie cywilnej i art. 35 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.

W zażaleniu pełnomocnik obwinionego wniósł o uchylenie postanowienia i

przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w celu nadania dalszego biegu. Zarzucił

bezzasadne odrzucenie odwołania, gdyż wniesione zostało w sprawie dyscyplinar-

nej, a nie w sprawie z zakresu prawa pracy. Nie podlegało dlatego opłacie zgodnie z

ustawą o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Dwie zasadnicze kwestie mają znaczenie dla rozstrzygnięcia zażalenia.

Pierwsza to pytanie, czy zażalenie jest w ogóle dopuszczalne, a druga to, czy zasadnie wymagano opłaty od odwołania. W zakresie pierwszej, w ocenie składu orzekającego, nie można rozstrzygnąć tak jak Sąd Najwyższy w postanowieniu z 20 maja

2008 r. (II PZ 6/08), w którym stwierdził, że odwołanie od orzeczenia dyscyplinarnego

nie przysługuje. Ściślej, iż nie przysługuje zażalenie na postanowienie o odrzuceniu

przez Sąd Apelacyjny odwołania od orzeczenia Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej

dla Nauczycieli przy Ministrze Edukacji Narodowej, z tego względu, że w takiej sprawie nie przysługuje skarga kasacyjna. Na podstawie art. 3941 § 2 k.p.c. nie przysługuje zatem zażalenie na odrzucenie przez sąd odwołania od orzeczenia drugoinstancyjnego organu dyscyplinarnego. Takie stanowisko nie budziłoby wątpliwości,

gdyby odwoławcze postępowanie dyscyplinarne na etapie sądowym było dwuinstancyjne. Tymczasem sądowe postępowanie odwoławcze od orzeczeń dyscyplinarnych

zamyka się w jednej instancji. Nieuprawnione jest więc stosowanie rozwiązania (nawet odpowiednio) o niedopuszczalności zażalenia, które akceptowane jest w dwuinstancyjnym postępowaniu sądowym, w którym nie przysługuje zażalenie na postanowienie sądu drugiej instancji, gdy sprawa nie jest sprawą kasacyjną. Kwestii dopuszczalności zażalenia na odrzucenie odwołania od orzeczenia dyscyplinarnego nie

można ograniczyć do norm art. 3941 § 2 i 3 k.p.c. Mylne jest tu proste przenoszenie

tego rozwiązania, gdyż odwołanie od orzeczenia dyscyplinarnego i jego rozpoznanie

nie stanowi apelacji w rozumieniu procedury cywilnej (k.p.c.). Przepis art. 93 ust. 3

ustawy z 24 sierpnia 2006 r. o służbie cywilnej stanowi jedynie, iż „do rozpoznania

odwołania stosuje się przepisy Kodeksu postępowania cywilnego o apelacji. Od

orzeczenia sądu apelacyjnego kasacja nie przysługuje”. Taka sama regulacja jest w

art. 77 ust. 5a Karty Nauczyciela (sprawa II PZ 6/08). Nie pozwala ona stosować

wszystkich przepisów o odrzuceniu apelacji, gdyż nie jest to typowe postępowanie

apelacyjne z rozpoznaniem apelacji. Zachodzi tu szereg wątpliwości, w tym przede

wszystkim czy cywilny reżim procesowy dotyczący środków odwoławczych może być

stosowany wprost, skoro sprawa dyscyplinarna nie jest sprawą cywilną, a jedynie

podlega rozpoznaniu przez sąd powszechny z mocy szczególnej regulacji (art. 1 i 2

k.p.c.). Wydaje się, że ostatecznie utrwalone prawo do sądu w sprawach dyscyplinarnych nie ma jednak jeszcze należytej regulacji w prawie procesowym, czego dowodem jest choćby rozpoznawane zaskarżenie odrzucenia wniesionego do sądu

odwołania od orzeczenia dyscyplinarnego. Początkowo ustawodawca w ogóle nie

przewidywał odwołań do sądu od orzeczeń dyscyplinarnych w pragmatykach służbowych. Z czasem w niektórych pragmatykach dopuścił takie odwołanie, początkowo

do Sądu Najwyższego, co potem zmienił i obecnie odwołania rozpoznają sądy apelacyjne - sądy pracy i ubezpieczeń społecznych stosując przepisy o apelacji. Stanowi

to szczególną kompetencję tych sądów, gdyż sprawa, którą rozpoznają, nie jest

sprawą z zakresu prawa pracy ani ubezpieczeń społecznych.

W kwestii zasadniczej należy stwierdzić, że na postanowienie sądu apelacyjnego - sądu pracy i ubezpieczeń społecznych o odrzuceniu odwołania od orzeczenia

Wyższej Komisji Dyscyplinarnej (art. 93 ustawy z 24 sierpnia 2006 r. o służbie cywilnej) przysługuje zażalenie do Sądu Najwyższego. Podstawy prawne zażalenia wynikają z ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz z Konstytucji. Łączy je prawo do

sądu, które nie jest kwestionowane, wszak odwołanie do sądu ma już wyraźną podstawę prawną w ustawie o służbie cywilnej (podobnie w innych pragmatykach). Gwarancja prawa do sądu jest pełna, gdy oparta jest na mechanizmie kontroli tego

prawa. Istotę prawa do sądu realizuje możliwość uzyskania merytorycznego rozpoznania sprawy. Mechanizm kontroli tego prawa winien obejmować ocenę decyzji

(orzeczeń) formalnych, które zamykają drogę do merytorycznego rozpoznania

sprawy w postępowaniu sądowym. Po wtóre, właśnie dlatego, że sądowe postępowanie dyscyplinarne jest jednoinstancyjne, to również i z tej przyczyny ważne znacznie ma kontrola odrzucenia odwołania od orzeczenia dyscyplinarnego.

Przepis, iż od orzeczenia sądu apelacyjnego- sądu pracy i ubezpieczeń społecznych w sprawie dyscyplinarnej nie przysługuje kasacja (skarga kasacyjna) - art.

93 ust. 3 ustawy o służbie cywilnej, wcale nie uzasadnia wniosku o braku zażalenia

na odrzucenie odwołania. Jest całkiem przeciwnie, gdy dostrzeże się przepis art.

3981 § 1 k.p.c., zgodnie z którym skarga kasacyjna przysługuje od orzeczenia w

przedmiocie odrzucenia pozwu, czyli nawet w sprawie, w której skarga kasacyjna

byłaby niedopuszczalna. Z tego rozwiązania wynika wniosek, że prawodawca za

ważne uznaje rozstrzygnięcia, w których sądy nie rozpoznają sprawy lecz odrzucają

pozew (odpowiednio odwołanie). Przy powszechnym prawie do sądu i domniemaniu

drogi sądowej strona ma prawo do oceny przez Sąd Najwyższy czy zasadnie sąd powszechny nie rozpoznaje jej sprawy merytorycznie. Tym bardziej prawa do takiej

kontroli nie można odmówić w sytuacji, gdyż ustawodawca wyraźnie ustanawia określony tryb sądowej kontroli orzeczeń dyscyplinarnych i zamyka go w postępowaniu

jednoinstancyjnym. Brak dwuinstancyjnego postępowania wynika tu z aprobowanego

stanowiska (w tym orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego), że sądowe postępowanie dyscyplinarne może być jednoinstancyjne. Jednakże przy takiej ocenie prawo

do kontroli sądowej odrzucenia odwołania nie powinno być słabsze niż odrzucenia

pozwu w postępowaniu dwuinstancyjnym.

Realizacja prawa do sądu jest niestopniowalna, co oznacza, że musi mieć w

każdym wypadku charakter zupełny. Gwarantujące prawo do sądu przepisy Konstytucji (art. 45 ust.1, art. 77 ust. 2, art. 78) stosuje się bezpośrednio, chyba że stanowi

ona inaczej (art. 8 ust. 2). Wyraźna pozytywna odpowiedź na postawione pytanie nie

musi więc wynikać bezpośrednio z prawa procesowego. Konstytucja zapewnia sądową kontrolę spraw dyscyplinarnych (zob. uchwała Sądu Najwyższego z 18 stycznia 2001 r., III ZP 28/00, OSNAPiUS 2001 nr 7 poz. 210; wyroki Trybunału Konstytucyjnego z 11 września 2001 r., SK 17/00, OTK 2001 nr 6, poz. 165 i z 8 grudnia 1998

r., K 41/97, OTK 1998 nr 7, poz. 117). Kontrola ta jest pełna tylko wtedy, gdy strona

ma zapewnione prawo do kontroli orzeczenia o odrzuceniu odwołania zamykającego

drogę do gwarantowanego już ustawą merytorycznego rozpoznania sprawy. Tylko

tak rozumiane postępowanie, czyli nie tylko główne rozpoznanie odwołania lecz również kontrola odrzucenia odwołania, zapewniają realizację prawa do sądu. Prócz argumentacji wynikającej z prawa do rozpoznania sprawy przez sąd (prawa do sądu z

art. 45 ust. 1 Konstytucji), odmowa kontroli odrzucenia odwołania byłaby sprzeczną z

prawem do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji (art. 78

Konstytucji). Ustawa procesowa cywilna w zakresie zaskarżalności orzeczeń nie stanowi systemu zamkniętego (por. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z 27 marca 2007

r., SK 3/05, OTK-A 2007 nr 3, poz. 32; z 13 stycznia 2004 r., SK 10/03, OTK-A 2004

nr 1, poz. 2; z 3 lipca 2002 r., SK 31/01, OTK-A 2002 nr 4, poz. 49; z 12 czerwca

2002 r., P 13/01, OTK-A 2002 nr 4, poz. 42; z 12 kwietnia 2002 r., P 9/01, OTK-A

2002 nr 2, poz. 14). Konstytucyjna kwalifikacja konkretnych środków zaskarżenia,

pozostawionych przez prawodawcę do dyspozycji strony, uwzględniać musi całokształt unormowań, determinujących przebieg danego postępowania, a konstytucyjne prawo zaskarżania orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji stanowi

bardzo istotny czynnik urzeczywistniania tzw. sprawiedliwości proceduralnej (por.

wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 16 listopada 1999 r., SK 11/99, OTK 1999 nr 7,

poz. 158). Przyczyny odrzucenia odwołania od orzeczenia dyscyplinarnego mogą

być różne, zwłaszcza że sama regulacja, iż „do rozpoznania odwołania stosuje się

przepisy k.p.c. o apelacji” w stosowaniu może rodzić wątpliwości. Nie jest to zwykłe

dwuinstancyjne postępowanie przed sądem powszechnym i na samym przejściu do

postępowania sądowego różnej ocenie może podlegać spełnienie warunków przyjęcia sprawy do rozpoznania przed sąd. Nie można też wykluczyć ocen błędnych lub

nawet arbitralnych. Niezależnie od przyczyny odrzucenia, skutek dla odwołującego

się jest taki, że jego odwołanie nie podlega rozpoznaniu i w efekcie prawo do sądu, o

zapewnienie którego chodzi, nie jest realizowane, Właśnie aby wyeliminować nieuprawnione sytuacje odmowy rozpoznania odwołania od orzeczenia dyscyplinarnego

uzasadnione jest stwierdzenie, że konieczna jest kontrola orzeczeń odrzucających

odwołanie, tak aby gwarancja prawa do sądu była rzeczywista i pełna.

W drugiej kwestii Sąd Apelacyjny niezasadnie ocenił, iż odwołanie winno być

opłacone zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w

sprawach cywilnych. Ustawa ta odnosi się do kosztów w sprawach cywilnych (art. 1).

Sprawa sądowa z odwołania od orzeczenia dyscyplinarnego (Wyższej Komisji Dyscyplinarnej Służby Cywilnej) nie jest sprawą cywilną w znaczeniu materialnym. Postępowanie wszak zbudowane jest na obwinieniu z możliwością stosowania sankcji.

Jest to więc sprawa cywilna tylko w szczególnym ujęciu formalnym i na użytek wprowadzonego rozwiązania o funkcjonalnym rozpoznawaniu odwołań przez sądy apelacyjne - sądy pracy i ubezpieczeń społecznych. W takim też tylko znaczeniu można

mówić o sprawie cywilnej, której tylko procesowo cywilny charakter nadaje przepis

szczególny (art. 93 ust. 2 i 3 ustawy o służbie cywilnej w związku z art. 1 in fine

k.p.c.). Nie jest to sprawa z zakresu prawa pracy. Przepis art. 1 k.p.c. wyraźnie wyróżnia wśród spraw cywilnych sprawy z zakresu prawa pracy oraz inne, do których

przepisy kodeksu stosuje się z mocy ustaw szczególnych. Nawet gdyby przyjąć założenie takie jak Sąd Apelacyjny - do czego brak podstaw- to według art. 35 ust. 1

ustawy o kosztach opłatę podstawową pobiera się od apelacji, a więc od zaskarżenia

orzeczenia sądowego pierwszej instancji. W sprawie takiego sądowego orzeczenia

nie było. Odwołanie od orzeczenia dyscyplinarnego było pierwszym odwołaniem do

sądu, które nie podlegałoby opłacie (art. 35 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy o kosztach). Jednakże rozwiązanie kwestii kosztów należy właściwe rozpatrywać poprzez

sedno sprawy dyscyplinarnej. Postępowanie to oparte jest na udowodnieniu sprawstwa i winy (podobnie jak w postępowaniach wykroczeniowych lub karnych). Obwinionemu gwarantuje się zwykłe prawo do odwołania, które nie może być ograniczane

koniecznością uiszczenia opłaty. Przeciwne założenie byłoby sprzeczne z zasadą

domniemania niewinności i powodowałoby ograniczenie prawa do obrony.

Z tych motywów Sąd Najwyższy na podstawie wskazanych wyżej przepisów

oraz art. 3981 § 3 k.p.c. i art. 39815 § 1 k.p.c. orzekł jak w sentencji.