Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II PUNP 2/22 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses appeal claiming continuous insurance coverage for pension recalculation under Art. 55.

Numero d'incarto II PUNP 2/22
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the applicant's appeal against a final judgment refusing pension recalculation under Article 55 of the Pension Act. The court found that the applicant worked only four days as a contractor after turning 65, failing to meet the statutory requirement of continuous social insurance coverage. Consequently, the court ruled that the applicant did not satisfy the conditions for the higher pension formula, leaving the lower court's decision valid.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 55 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych; kontynuowanie ubezpieczenia oznacza wykonywanie czynności w sposób ciągły, nieprzerwany w dniu i po dniu osiągnięcia wieku emerytalnego.

Parole chiave

Generato dall'IA
pension recalculation continuous insurance coverage age 65 requirement social security law pension formula discontinuous employment statutory interpretation nuova domanda di rendita d'invalidità

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
przyznania emerytury zgodnie z art. 55 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.
Art. 26 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
27, który kontynuował ubezpieczenia emerytalne i rentowe po osiągnięciu przewidzianego w tym przepisie wieku emerytalnego i wystąpił z wnioskiem o przyznanie emerytury po dniu 31 grudnia 2008 r., może być obliczona emerytura na podstawie art. 26, jeżeli jest wyższa od obliczonej zgodnie z art.
Art. 4249 k.p.c.
4241 k.p.c.Z przytoczonych względów należało orzec, jak w postanowieniu (art. 4249 k.p.c.).as l.n
art. 98 § 11 k.p.c
55 ustawy emerytalnej oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, stosownie do art. 98 § 11 k.p.c.
art. 4241 § 1 k.p.c
W świetle poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych i ocen prawnych nie sposób przyjąć, że zachodzą przesłanki z art. 4241 k.p.c.Z przytoczonych względów należało orzec, jak w postanowieniu (art.
art. 4171 § 2 k.c
4241 w związku z art. 4171 § 2 k.c.
art. 4241 k.p.c
W świetle poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych i ocen prawnych nie sposób przyjąć, że zachodzą przesłanki z art. 4241 k.p.c.Z przytoczonych względów należało orzec, jak w postanowieniu (art.
art. 4249 k.p.c
4241 k.p.c.Z przytoczonych względów należało orzec, jak w postanowieniu (art. 4249 k.p.c.).as l.n

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
Sygn. akt VIII U 1227/18
Sygn. akt I UK 184/17
Sygn. akt III UK 86/17
Sygn. akt II UK 429/16
II UK 429/16
Supreme Court dismisses pensioner's appeal, ruling 'new rules' apply only if continuous insurance coverage existed at retirement age.
I UK 31/17
Supreme Court allows pension recalculation for those who continued social insurance after reaching retirement age.
I UK 184/17
Supreme Court dismisses pension recalculation claim for failing to meet continuous insurance requirement after retirement age.
II UK 300/17
Supreme Court dismisses pension claim for lack of continuous social insurance coverage after reaching retirement age.
II UK 143/13
Supreme Court vacates social security award, allowing re-calculation of pension under new favorable rules.
II UK 78/15
Supreme Court quashes pension decision regarding retroactive calculation of pension capital for early retirees. The court ruled that the pension must be recalculated based on specific statutory provisions. The decision clarifies the legal status of pension rights for those born between 1949 and 1968. The case involves a dispute over the correct method for calculating pension capital. The court found the lower court failed to apply the correct legal interpretation. The outcome requires the appellate court to retry the case with proper legal reasoning. This decision establishes the binding rule for pension capital calculations in similar cases. The judgment emphasizes the importance of correct statutory application in social security matters.
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt II PUNP 2/22 POSTANOWIENIE Dnia 14 grudnia 2022 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Józef Iwulski w sprawie z odwołania K.H.‎przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych […] Oddziałowi w Poznaniu‎o wysokość świadczenia,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 14 grudnia 2022 r.,‎skargi wnioskodawcy o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu‎z dnia 9 września 2020 r., sygn. akt III AUa 370/19, odmawia przyjęcia skargi do rozpoznania.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 14 lutego 2019 r., VIII U 1227/18, Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu oddalił odwołanie od decyzji z dnia 26 kwietnia 2018 r., którą Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Poznaniu odmówił K.H. przyznania emerytury zgodnie z art. 55 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2022 r., poz. 504 ze zm.; dalej ustawa emerytalna) z uwagi na niekontynuowanie ubezpieczenia emerytalnego i rentowego przed złożeniem wniosku o przyznanie emerytury z dnia 29 marca 2012 r., a po osiągnięciu wieku 65 lat określonego w art. 27 ustawy emerytalnej.Sąd pierwszej instancji ustalił, że ubezpieczony urodził się […] 1947 r., zatem wiek 65 lat ukończył […] 2012 r.

Od dnia 5 grudnia 1972 r. do 25 stycznia 2011 r. odwołujący był zatrudniony w P. na podstawie umowy o pracę. Decyzją z dnia 21 lipca 2008 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Poznaniu przyznał ubezpieczeniu wcześniejszą emeryturę od 8 maja 2008 r. i jednocześnie zawiesił jej wypłatę z uwagi na kontynuowanie zatrudnienia. Następnie decyzją z 7 lutego 2011 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych podjął odwołującemu się wypłatę emerytury od 1 stycznia 2011 r. z uwagi na ustanie zatrudnienia. Jednocześnie w okresie od 28 stycznia 2011 r. do 30 kwietnia 2011 r. odwołujący był zatrudniony na podstawie umowy o pracę w P..Z kolei od 8 lipca 2011 r. odwołujący został zatrudniony w P. na podstawie umów zlecenia.

Zleceniodawca w dniu 4 sierpnia 2011 r. złożył deklarację ZUS RCA za lipiec 2011 r., w dniu 31 maja 2012 r. za maj 2012 r. oraz w dniu 3 października 2012 r. za czerwiec 2012 r. Decyzją z dnia 27 kwietnia 2012 r. organ rentowy przyznał odwołującemu się emeryturę od 4 marca 2012 r., to jest od dnia osiągnięcia wieku emerytalnego. Odwołujący w dniu 11 czerwca 2012 r. pracował w oparciu o umowę zlecenie dla Uniwersytetu […] w P. i z tego tytułu w dniu 18 czerwca 2012 r. zleceniodawca od 11 czerwca 2012 r. do 13 czerwca 2012 r. zgłosił go do ubezpieczeń.

Nadto, 11 czerwca, 22 czerwca i 24 czerwca oraz 18 października 2012 r. Uniwersytet im. […] w P. zlecił odwołującemu wykonanie czynności, a ubezpieczony wystawił z tego tytułu rachunki na rzecz zleceniodawcy.W dniu 16 kwietnia 2018 r. odwołujący wystąpił z wnioskiem o przeliczenie emerytury.Sąd pierwszej instancji uznał, że po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego i przed nabyciem prawa do emerytury w powszechnym wieku emerytalnym odwołujący się nie kontynuował ubezpieczenia emerytalnego i rentowego i tym samym nie spełnia przesłanki do obliczenia emerytury na podstawie art. 55 ustawy emerytalnej, to jest według nowych zasad określonych w art. 26 ustawy emerytalnej.Wyrokiem z dnia 9 września 2020 r., III AUa 370/19, Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu oddalił apelację odwołującego od powyższego wyroku.Sąd drugiej instancji stwierdził, że odwołujący spełniał dwie pierwsze przesłanki z art. 55 ustawy emerytalnej, to jest urodził się przed dniem 1 stycznia 1949 r. i z wnioskiem o przyznanie emerytury w wieku powszechnym wystąpił po 31 grudnia 2008 r.

Natomiast nie spełnił trzeciej przesłanki z powyższego przepisu, to jest kontynuowania ubezpieczenia emerytalnego i rentowego po osiągnięciu przewidzianego wieku emerytalnego, czyli w przypadku mężczyzn po ukończeniu 65 lat. Sąd Apelacyjny przypomniał, że odwołujący osiągnął powszechny wiek emerytalny z dniem 4 marca 2012 r. i w tym dniu, jak również w dniu następnym, nie kontynuował ubezpieczenia emerytalnego i rentowego. Odwołujący wprost przyznał, że nie pamięta, czy był zatrudniony w okresie od marca 2012 r. do maja 2012 r., nie dysponował też żadnymi dokumentami na tę okoliczność.

Dopiero od 30 maja 2012 r. do 29 czerwca 2012 r. odwołującego i P. łączyła umowa zlecenia, na podstawie której podlegał on ubezpieczeniom społecznym.Sąd drugiej instancji podkreślił, że nabycie statusu emeryta (art. 4 ust. 1 ustawy emerytalnej) wiąże się z utratą statusu ubezpieczonego (art. 4 ust. 13 tej ustawy) tylko wtedy, jeżeli po przyznaniu prawa do emerytury, emeryt nie podlega obowiązkowym lub dobrowolnym ubezpieczeniom społecznym (art. 13 i 14 ustawy z dnia 13 października 1998 r. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).

Artykuł 55 ustawy emerytalnej ma zastosowanie do ubezpieczonych, a niewątpliwie w dniu spełnienia warunków do uzyskania emerytury na podstawie art. 27 ustawy emerytalnej, odwołujący się nie miał przymiotu ubezpieczonego, ale wyłącznie emeryta, a to oznacza, że nie spełnił przesłanki kontynuowania zatrudnienia, co nie pozwala na obliczenie jego emerytury na podstawie art. 55 ustawy emerytalnej. Przesłankę kontynuacji ubezpieczenia z art. 55 tej ustawy spełni tylko taki ubezpieczony, który w dniu osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego oraz przynajmniej w dniu następującym po tej dacie był objęty ubezpieczeniem emerytalnym i rentowym.Skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia złożył wnioskodawca.

Wyrokowi Sądu Apelacyjnego zarzucił naruszenie art. 55 ustawy emerytalnej, co spowodowało niezgodność zaskarżonego wyroku z prawem, przez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe uznanie, że kontynuacja ubezpieczenia emerytalnego i rentowego musi nastąpić bezpośrednio po dniu osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego, podczas gdy ustawodawca wskazał jedynie na kontynuację, która można nastąpić w każdym dniu po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego.Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o stwierdzenie, że wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu jest niezgodny z art. 55 ustawy emerytalnej oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, stosownie do art. 98 § 11 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4241 § 1 k.p.c., można żądać stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego wyroku sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, jeżeli przez jego wydanie stronie została wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie tego wyroku w drodze przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Wyrokiem niezgodnym z prawem w rozumieniu art. 4241 w związku z art. 4171 § 2 k.c. jest tylko orzeczenie sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami, z ogólnie przyjętymi standardami orzeczniczymi lub wydane w wyniku szczególnie rażąco błędnej wykładni czy oczywiście niewłaściwego zastosowania przepisu prawa.

Niezgodność z prawem w rozumieniu omawianego przepisu musi mieć zatem charakter kwalifikowany: elementarny i oczywisty, a takich nie można przypisać zaskarżonemu orzeczeniu.Stosownie do art. 55 ustawy emerytalnej ubezpieczonemu spełniającemu warunki do uzyskania emerytury na podstawie art. 27, który kontynuował ubezpieczenia emerytalne i rentowe po osiągnięciu przewidzianego w tym przepisie wieku emerytalnego i wystąpił z wnioskiem o przyznanie emerytury po dniu 31 grudnia 2008 r., może być obliczona emerytura na podstawie art. 26, jeżeli jest wyższa od obliczonej zgodnie z art. 53.Sądy orzekające w sprawie uznały, że ubezpieczony nie kontynuował ubezpieczenia emerytalnego i rentowego w rozumieniu przedstawionego przepisu.

Sąd Apelacyjny powołał się przy tym na niekwestionowane i utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego, w tym na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 4 lipca 2013 r., II UZP 4/13 (OSNP 2013 nr 21-22, poz. 257; PiZS 2014 nr 9, s. 39, z glosą D. Ciszewskiej i W. Ciszewskiego), wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2017 r., II UK 429/16 (LEX nr 2390729), wyrok z dnia 15 marca 2018 r., I UK 31/17 (LEX nr 2518845) oraz wyrok z dnia 25 lipca 2018 r., I UK 184/17 (LEX nr 2558520), które potwierdziły przyjęte przez stanowisko. Warto także wskazać, że także w innych orzeczeniach Sąd Najwyższy utrwalał swoją linię orzeczniczą, przyjmując, że przesłankę kontynuacji ubezpieczenia z art. 55 ustawy emerytalnej spełni tylko taki ubezpieczony, który w dniu osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego oraz przynajmniej w dniu następującym po tej dacie był objęty ubezpieczeniem emerytalnym i rentowym.Pogląd taki wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 17 października 2018 r., II UK 300/17 (LEX nr 2565872), w uzasadnieniu podnosząc, że w uchwale z dnia 4 lipca 2013 r., II UZP 4/13, zwrot "kontynuował ubezpieczenie" przyrównano do normy powodującej zawieszenie prawa do emerytury bez względu na wysokość przychodu uzyskiwanego przez emeryta z tytułu zatrudnienia kontynuowanego bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego wykonywał je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury, ustalonym w decyzji organu rentowego (obecnie art. 103a ustawy emerytalnej, uprzednio art. 103 ust. 2a).

Stwierdzono wówczas, że sformułowanie "kontynuował ubezpieczenie" użyte w art. 55 ustawy emerytalnej, w istocie oznacza "nie rozwiązał stosunku pracy". Powyższe stanowisko zostało wyrażone w kontekście ubezpieczonego będącego pracownikiem, dlatego - kierując się zawartym w cytowanej uchwale zdaniem, że "ratio legis tego przepisu jest kontynuowanie opłacania składek" - można wnioskować, iż konkluzja takiego rozumowania sprowadza się do tezy, że sformułowanie "kontynuował ubezpieczenie" użyte w art. 55 ustawy emerytalnej, w istocie oznacza "nie rozwiązał stosunku ubezpieczenia", co nie zawsze jest równoznaczne z kontynuowaniem zatrudnienia, ponieważ po utracie tytułu ubezpieczeniowego jest możliwe kontynuowanie ubezpieczeń.

W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2013 r., II UK 143/13 (OSNP 2014 nr 10, poz. 148) ustalono, że "skarżący kontynuował ubezpieczenia emerytalne i rentowe po osiągnięciu przewidzianego w tym przepisie wieku emerytalnego z tytułu dalszego zatrudnienia u kilku pracodawców, u których nadal osiągał wysokie zarobki", a zatem przesłankę kontynuacji ubezpieczenia wiązano z dalszym - nieprzerwanym zatrudnieniem. W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 6 kwietnia 2016 r., II UK 78/15 (OSNP 2017 nr 11, poz. 151), uznano, że przesłanka kontynuacji ubezpieczenia została spełniona, ponieważ w dniu ukończenia powszechnego wieku emerytalnego ubezpieczony pozostawał w ubezpieczeniu i kontynuował je bez przerwy.

Podobnie w sprawie zakończonej wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2017 r., II UK 755/15 (LEX nr 2271459), ustalono, że - mimo otrzymania emerytury - wnioskodawca w dalszym ciągu pozostawał w ubezpieczeniu społecznym, kontynuując zatrudnienie, co oznaczało spełnienie rzeczonej przesłanki z art. 55 ustawy emerytalnej. Stąd możliwość obliczenia emerytury, o której mowa w art. 27 ustawy emerytalnej na podstawie art. 26 tej ustawy, to jest w oparciu o formułę zdefiniowanej składki tzn. skorzystania z art. 55 ustawy, została przez ustawodawcę ściśle określona i nie dopuszcza wykładni rozszerzającej.W wyroku z dnia 20 września 2017 r., I UK 339/16 (LEX nr 2390759) Sąd Najwyższy dokonał natomiast wprost wykładni wykorzystanego w art. 55 ustawy emerytalnej zwrotu "kontynuował ubezpieczenia".

Trafność wskazanego stanowiska została potwierdzona w kolejnym wyroku Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2017 r., II UK 429/16 (LEX nr 2390729), oraz z dnia 15 marca 2018 r., I UK 31/17 (LEX nr 2518845), w których wyeksponowano, że skoro ustawodawca użył zwrotu "kontynuował", a nie "podlegał", to dał wyraz temu, że uprawnienie do obliczenia emerytury wedle art. 55 ustawy emerytalnej mają ci ubezpieczeni, którzy w dniu osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego, po pierwsze, podlegali ubezpieczeniom społecznym, po drugie, zamiast emerytury wybrali dalszą aktywność zawodową, kontynuując po tym dniu podleganie tym ubezpieczeniom.

Ponadto w wyroku z dnia 25 lipca 2018 r., I UK 184/17 (niepublikowany), Sąd Najwyższy podkreślił, że "kontynuowanie czegoś" oznacza "wykonywanie czegoś w dalszym ciągu" a nie "wykonywanie czegoś w oderwanych od siebie jednostkach czasu". Stąd obliczenie emerytury na zasadach wynikających z art. 26 w związku z art. 55 ustawy emerytalnej możliwe jest tylko w razie kontynuowania ubezpieczenia po ukończeniu wieku emerytalnego, to jest podlegania obowiązkowo lub dobrowolnie ubezpieczeniom społecznym w sposób ciągły, nieprzerwany w dniu i po dniu osiągnięcia wieku emerytalnego.W wyroku z dnia 16 maja 2018 r., III UK 86/17 (Monitor Prawa Pracy 2019 nr 3, s.

43) Sąd Najwyższy podkreślił, że w art. 55 ustawy emerytalnej uregulowano sposób obliczenia wysokości emerytury uzyskanej w wieku powszechnym na skutek pierwotnego wniosku o to świadczenie. Dotyczy on zatem tylko tych ubezpieczonych, którzy w chwili składania tego wniosku spełniali warunki z art. 55 ustawy, a więc przede wszystkim kontynuowali ubezpieczenie emerytalne i rentowe po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego, nie realizując uprawnienia do emerytury i w ten sposób przyczyniając się do powiększenia Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Sąd Najwyższy podniósł przy tym, że emerytura wyliczona w formule zdefiniowanej składki jest o wiele wyższa od obliczonej w formule zdefiniowanego świadczenia, należy więc przyjąć, że możliwość skorzystania z takiego wyliczenia wysokości świadczenia na podstawie art. 55 ustawy emerytalnej została przez ustawodawcę ściśle określona i nie dopuszcza wykładni rozszerzającej.Trafność przyjętego stanowiska co do rozumienia zwrotu "kontynuował ubezpieczenie" potwierdzona została także w piśmiennictwie. W glosie do wyroku z dnia 3 października 2017 r., II UK 429/16 (OSP 2019 nr 4, poz.

40) W. Witoszko przychyliła się do stanowiska Sądu Najwyższego wyrażonego w głosowanym wyroku odnośnie do wymogu kontynuowania ubezpieczenia społecznego po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego, tak bowiem wskazuje wykładnia literalna art. 55 ustawy emerytalnej. W ocenie glosatorki wskazany przepis nie określa wprost warunku istnienia ubezpieczenia społecznego w dniu osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego, jednakże do ustalenia kontynuacji ubezpieczenia społecznego taki warunek powinien być spełniony.Nie ulega wątpliwości, że ubezpieczony w dniu ukończenia 65 lat nie pozostawał w ubezpieczeniu.

Po osiągnięciu wieku emerytalnego pracował łącznie tylko cztery dni - w czerwcu i w październiku 2012 r. - w oparciu o umowę zlecenia. Zgodnie więc z utrwaloną wykładnią nie można uznać, że kontynuował on ubezpieczenie w rozumieniu art. 55 ustawy emerytalnej.Analiza sprawy będącej przedmiotem skargi prowadzi zatem do wyraźnego wniosku, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest oczywiście bezzasadna. W świetle poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych i ocen prawnych nie sposób przyjąć, że zachodzą przesłanki z art. 4241 k.p.c.Z przytoczonych względów należało orzec, jak w postanowieniu (art. 4249 k.p.c.).as l.n