Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II PK 71/18 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses appeal on labor contract existence, ruling factual performance prevails over civil contract terms.

Numero d'incarto II PK 71/18
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the cassation appeal filed by the plaintiff against the regional court's decision denying the existence of an employment relationship. The plaintiff argued that the employer's economic and organizational superiority should have dictated a civil contract interpretation, while the court emphasized that actual performance of duties under strict supervision defines the relationship. Consequently, the court applied the typological method to find that the factual execution of the agreement demonstrated employment characteristics, rendering the civil contract label invalid.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 22 § 1 k.p.; Art. 300 k.p. w związku z art. 65 k.c.: When a contract exhibits characteristics of both employment and civil agreements, the actual performance and subordination determine the legal nature, overriding the parties' declared intent for a civil contract.

Parole chiave

Generato dall'IA
existence of employment relationship typological method of contract classification subordination as defining feature economic superiority of employer overriding declared intent competenza speciale in materia di contratti di lavoro rapporto di lavoro lavoro non remunerato

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 22 § 1 k.p.
właściwej interpretacji jednej z podstawowych cech stosunku pracy, kreślonej w art. 22 § 1 k.p. w postaci wykonywania przez zatrudnianego określonego rodzaju pracy pod kierownictwem zatrudniającego.
Art. 300 k.p. w związku z art. 65 k.c.
uwzględniania przez sąd w sprawach o ustalenie istnienia stosunku pracy przy dokonywaniu interpretacji oświadczeń woli stron stosunku, zawierających umowę na podstawie art. 300 k.p.
Art. 3531 k.c.
Wola stron (art. 3531 k.c. w związku z art.
art. 300 k.p
uwzględniania przez sąd w sprawach o ustalenie istnienia stosunku pracy przy dokonywaniu interpretacji oświadczeń woli stron stosunku, zawierających umowę na podstawie art. 300 k.p.
art. 65 k.c
w związku z art. 65 k.c.
art. 22 § 1 k.p
właściwej interpretacji jednej z podstawowych cech stosunku pracy, kreślonej w art. 22 § 1 k.p.
art. 3531 k.c
Wola stron (art. 3531 k.c.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt II PK 71/18 POSTANOWIENIE Dnia 24 kwietnia 2019 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dawid Miąsik w sprawie z powództwa R. L.‎przeciwko S. T.‎o ustalenie istnienia stosunku pracy,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 24 kwietnia 2019 r.,‎skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w E.‎z dnia 30 listopada 2017 r., sygn. akt IV Pa […], odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z 30 listopada 2017 r., IV Pa […] Sąd Okręgowy w E. oddalił apelację R. L. (powód), wniesioną od wyroku Sądu Rejonowego w O. z 10 sierpnia 2017 r., IV P […], oddalającego powództwo powoda o ustalenie istnienia stosunku pracy z S. T. (pozwanym), prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą […] S..Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Sądu Okręgowego wniósł powód, zaskarżając go w całości. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania został oparty na przesłance występowania w sprawie istotnych zagadnień prawnych, dotyczących kwestii:

1) uwzględniania przez sąd w sprawach o ustalenie istnienia stosunku pracy przy dokonywaniu interpretacji oświadczeń woli stron stosunku, zawierających umowę na podstawie art. 300 k.p. w związku z art. 65 k.c. przewagi ekonomicznej, organizacyjnej i prawnej zatrudniającego nad zatrudnianym, pozwalającej zatrudniającemu narzucać zatrudnianemu zaakceptowanie określenia zawieranej przez strony umowy, jako umowy cywilnoprawnej w sytuacji gdy faktyczne warunku zatrudnienia maja charakter pracowniczy;

2) właściwej interpretacji jednej z podstawowych cech stosunku pracy, kreślonej w art. 22 § 1 k.p. w postaci wykonywania przez zatrudnianego określonego rodzaju pracy pod kierownictwem zatrudniającego. W szczególności istotna jest kwestia czy można mówić o braku kierownictwa zatrudniającego nad zatrudnianym w zakresie wykonywanych przez zatrudnianego obowiązków, w sytuacji gdy zatrudniający wprawdzie nie sprawuje bezpośredniego nadzoru nad zatrudnianym, jednakże zatrudniany w ramach istniejącego między stronami stosunku prawnego ma obowiązek wykonywania ściśle określonych zadań w ściśle określony sposób, bez jakiejkolwiek swobody w zakresie ich wykonywania.Powód podniósł ponadto, że w sprawie istnieje potrzeba wykładni przepisów, budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, a mianowicie art. 300 k.p. w związku z art. 65 k.c., dotycząca kwestii czy odpowiednie stosowanie art. 65 k.c. na podstawie art. 300 k.p. w sprawach o ustalenie istnienia stosunku pracy nakazuje uwzględnienie przez sąd przy dokonywaniu wykładni oświadczeń woli stron zgodnego ich zamiaru i celu umowy charakterystycznej dla umowy o pracę słabszej pozycji osoby zatrudnianej i posiadania przez zatrudniającego przewagi ekonomicznej, organizacyjnej i prawnej nad zatrudnianym, pozwalającej narzucać mu przez zatrudniającego określenie, łączącego strony stosunku jako cywilnoprawnego, w sytuacji gdy faktycznie ma on charakter pracowniczy.W ocenie powoda skarga kasacyjna jest także oczywiście uzasadniona, biorąc pod uwagę fakt, iż wbrew stanowisku Sądów pierwszej i drugiej instancji w niniejszej sprawie stosunek pracy łączący powoda z pozwanym posiadał przeważające cechy stosunku pracy (w szczególności powód był zatrudniony przez pozwanego w celu świadczenia ściśle określonego z góry rodzaju pracy, którą powód wykonywał pod kierunkiem pozwanego, będąc wobec niego podporządkowanym służbowo, praca świadczona była w ściśle określony sposób, zaś powód nie miał w tym zakresie jakiejkolwiek swobody, powód wykonywał swoją pracę w ściśle określonym miejscu, przy wykorzystaniu sprzętu zapewnionego przez pozwanego, ponadto zaś powód wykonywał pracę za wynagrodzeniem, obliczanym według z góry ustalonej stawki godzinowej).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej merytorycznego rozpoznania.Zgodnie z art. 22 § 1 k.p., przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy, pod jego kierownictwem (wyrok Sądu Najwyższego z 10 maja 2018 r., I PK 60/17, LEX nr 2486218) oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Z kolei § 11 tego artykułu stanowi, że zatrudnienie w warunkach określonych w § 1 jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy, a według § 12 nie jest dopuszczalne zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu warunków wykonywania pracy, określonych w § 1.

Z brzmienia powołanych przepisów wynika zatem, że zasadnicze znaczenie w procesie sądowego badania, czy dany stosunek prawny jest stosunkiem pracy, ma ustalenie, czy praca wykonywana w ramach badanego stosunku prawnego faktycznie posiada cechy wymienione w art. 22 § 1 k.p. Zatem sąd w pierwszej kolejności bada, czy dana praca jest zatrudnieniem w warunkach określonych w art. 22 § 1 k.p. Istotnym sensem regulacji zawartej w § 11 i § 12 k.p. jest więc przeniesienie ciężaru badania charakteru stosunku prawnego, w ramach którego praca jest świadczona, z ustalania i wykładni treści umowy zawartej przez strony na ustalenie faktycznych warunków jej wykonywania.

Gdy umowa faktycznie jest wykonywana w warunkach wskazujących na stosunek pracy, to takie ustalenie, a nie treść oświadczeń woli złożonych przy jej zawieraniu, decyduje o charakterze łączącego strony stosunku prawnego. Taki sposób odczytania wymienionych przepisów ma oparcie w orzecznictwie sądowym (por. wyroki Sądu Najwyższego: z 20 sierpnia 2001 r., I PKN 594/00, OSNP 2003 nr 16, poz. 375; z 3 czerwca 2008 r., I PK 311/07, OSNP 2009 nr 19-20, poz. 258; z 5 maja 2010 r., I PK 8/10, LEX nr 602668). Co więcej, z orzecznictwa tego wynika, że sąd może ustalić istnienie stosunku pracy nawet wtedy, gdy strony w dobrej wierze zawierają umowę cywilnoprawną, lecz jej treść lub sposób realizacji odpowiada cechom stosunku pracy (zob. wyżej powołany wyrok w sprawie I PK 311/07).Na podstawie analizy dotychczasowego orzecznictwa Sądu Najwyższego można wyprowadzić ogólny wniosek, zgodnie z którym, jeśli umowa wykazuje cechy wspólne dla co najmniej dwóch różnych rodzajów (typów) umów (umowy o pracę i umowy prawa cywilnego), to w celu dokonania jej właściwej kwalifikacji prawnej należy posłużyć się metodą typologiczną, której istota sprowadza się do poczynienia ustaleń w kierunku, jakie cechy przeważają (dominują) w umowie (por. wyroki Sądu Najwyższego: z 26 marca 2008 r., I UK 282/07, LEX nr 411051;

Gdańskie Studia Prawnicze-Przegląd Orzecznictwa 2009 nr 2, s. 103, z glosą A. Musiały; z 5 maja 2010 r., I PK 8/10, Monitor Prawa Pracy 2011 nr 2, s. 102). W razie wątpliwości, czy dana umowa jest umową o pracę, czy umową cywilnoprawną, należy ustalić, czy w treści i sposobie jej wykonywania przeważają cechy umowy o pracę, czy też umowy cywilnoprawnej. Dopiero wówczas, gdy umowa poddawana analizie (w swej treści, a zwłaszcza w sposobie wykonywania) wykazuje z jednakowym nasileniem cechy wspólne dla co najmniej dwóch różnych wzorców umownych, o jej typie (rodzaju) decyduje zgodny zamiar stron i cel umowy, który może (ale wcale nie musi) wyrażać się także w nazwie umowy.

Ocenie podlega nie tylko treść umowy, ale przede wszystkim sposób jej wykonywania. Wola stron (art. 3531 k.c. w związku z art. 300 k.p.) nie może przy tym przełamać normatywnej formuły wyrażonej w art. 22 § 1, § 11 i § 12 k.p. (por. wyroki Sądu Najwyższego: z 24 czerwca 2015 r., II PK 189/14, LEX nr 1764808 z glosą aprobującą S. Kowalskiego, OSP 2015 nr 6, poz. 89; z 18 lutego 2016 r., II PK 352/14, LEX nr 2004192; z 13 kwietnia 2016 r., II PK 81/15, LEX nr 2026397; z 17 maja 2016 r., I PK 139/15, LEX nr 2057610).Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że z ustaleń faktycznych wynika, iż umowa zawarta między powodem i pozwanym w przeważającej części nosiła znamiona umowy o charakterze cywilnoprawnym.

Ustalony stan faktyczny nie dowodzi także, by powód zawarł umowę pod przymusem lub też nie miał świadomości, co do jej charakteru. Zastosowanie zatem w niniejszej sprawie przez Sąd drugiej instancji metody typologicznej, przyjętej w utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego, przesądza o braku podstaw do merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej powoda.Mając na względzie powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.