Supreme Court allows employer to replace labor contract with civil one during restructuring if justified by job nature.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the cassation appeal filed by a nurse anesthetist against her termination and the employer's subsequent attempt to hire her under a civil law contract. The court found that the employer's restructuring, which involved replacing labor contracts with civil agreements to reduce costs, was legally permissible because the specific nature of the work did not require subordination. Consequently, the court ruled that the statutory prohibition against substituting labor contracts with civil ones applies only when the essential characteristics of employment, particularly subordination, are preserved.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 22 § 1 pkt 2 k.p.; Art. 3931 § 1, 2 k.p.c.: An employer may replace a labor contract with a civil law contract during restructuring if the change is justified by the specific nature of the work, as the prohibition does not apply when the essential characteristic of subordination is absent.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Wyrok z dnia 4 sierpnia 2005 r.
II PK 357/04
W ramach restrukturyzacji zakładu pracy nie jest wykluczone dokonanie
zmiany polegającej na zastąpieniu umowy o pracę przez umowę cywilnoprawną, jeśli jest to uzasadnione rodzajem pracy.
Przewodniczący SSN Krystyna Bednarczyk, Sędziowie SN: Beata Gudowska,
Maria Tyszel (sprawozdawca).
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2005 r. sprawy
z powództwa Heleny C. przeciwko Samodzielnemu Publicznemu Zespołowi Opieki
Zdrowotnej w K. o uznanie wypowiedzenia umowy o pracę za bezskuteczne i odszkodowanie, na skutek kasacji powódki od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i
Ubezpieczeń Społecznych w Opolu z dnia 20 maja 2004 r. [...]
o d d a l i ł kasację.
Uzasadnienie
Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Strzelcach Opolskich wyrokiem z dnia 25 listopada 2003 r. [...] oddalił powództwo Heleny C. przeciwko Samodzielnemu Publicznemu
Zespołowi Opieki Zdrowotnej w K. o uznanie wypowiedzenia umowy o pracę za bezskuteczne i o odszkodowanie.
Wyrok ten zapadł przy ustaleniu następujących okoliczności faktycznych. Powódka Helena C. była zatrudniona w Samodzielnym Publicznym Zespole Opieki
Zdrowotnej w K. na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony w charakterze
anestezjologa w szpitalu w K. W dniu 22 lipca 2003 r. pracodawca zawiadomił zarząd
Związku Zawodowego przy Zespole Opieki Zdrowotnej w K. o zamiarze wypowiedzenia umowy o pracę Helenie C., będącej członkiem tego Związku. Zarząd
Związku, w terminie wymaganym ustawą nie zajął stanowiska w tej sprawie. W dniu
30 lipca 2003 r. powódka otrzymała pisemne oświadczenie o wypowiedzeniu umowy
o pracę ze skutkiem rozwiązującym na dzień 31 października 2003 r. Jako przyczynę
wypowiedzenia podano restrukturyzację zakładu pracy, przekształcenie bloku operacyjnego w jednostkę świadczącą usługi w formie kontraktu. W oświadczeniu o wypowiedzeniu zawarto także informację, że powódka otrzyma odprawę pieniężną w wysokości trzymiesięcznego wynagrodzenia. Dyrektor SP ZOZ ogłosił konkurs na wykonywanie całodobowego zabezpieczenia opieki anestezjologicznej, z terminem
składania ofert do 23 lipca 2003 r., lecz Helena C. do tego konkursu nie przystąpiła.
Opiekę anestezjologiczną pełni obecnie zespół lekarzy na podstawie umowy cywilnoprawnej, a pozwany nie zatrudnia lekarzy anestezjologów na podstawie umów o
pracę. Przyczyną wprowadzonych zmian była konieczność zmniejszenia kosztów
obsługi oddziału operacyjnego.
Oddalając powództwo, Sąd Rejonowy stwierdził, że podana przez pracodawcę
przyczyna w istocie oznacza zmniejszenie zatrudnienia w ramach stosunku pracy z
przyczyn ekonomicznych, gdyż dochodzi do likwidacji stanowisk pracy, w związku z
czym uzasadnia to rozwiązanie stosunku pracy za wypowiedzeniem. W ocenie Sądu
pierwszej instancji, zmiany polegające na zmianie formy zatrudnienia lekarzy anestezjologów z pracowniczej na niepracowniczą były usprawiedliwione rachunkiem ekonomicznym pracodawcy.
Wyrokiem z dnia 20 maja 2004 r. [...] Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w Opolu oddalił apelację powódki. Sąd ten podkreślił, iż wskazana w
wypowiedzeniu umowy o pracę przyczyna jest bez wątpienia wystarczająco konkretna i rzeczywista, co upoważniało pracodawcę do rozwiązania z powódką stosunku
pracy. Zdaniem Sądu, pracodawca w prowadzonym przez siebie zakładzie może
dokonywać wszelkiego rodzaju reorganizacji, zmierzających do poprawy jego funkcjonowania. Ocena zasadności i celowości wprowadzania takich zmian nie leży w
gestii sądu pracy, lecz stanowi domenę pracodawcy, a w rozpoznawanej sprawie sąd
pierwszej instancji - zgodnie ze swym obowiązkiem - ustalił, że przyczyny reorganizacyjne rzeczywiście wystąpiły. Sąd Okręgowy zwrócił też uwagę, że wbrew zarzutom skarżącej, pozwany wypełnił obowiązek ciążący na nim z mocy art. 38 k.p., zawiadamiając zakładową organizację związkową o zamiarze wypowiedzenia powódce
umowy o pracę i bez znaczenia prawnego jest fakt niezajęcia przez związek stanowiska w tej kwestii.
Kasację od wyroku Sądu Okręgowego złożyła Helena C., wnosząc o jego
uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającego go wyroku Sądu Rejonowego i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o
kosztach postępowania za wszystkie instancje. Kasację oparto wyłącznie na podstawie naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 22
§ 12 k.p., polegające na przyjęciu przez Sądy obydwu instancji stanowiska, że „dopuszczalne jest zawieranie umów cywilnoprawnych obejmujących wykonywanie tego
samego rodzaju czynności i w tych samych warunkach, jak wcześniej w ramach
wiążącego strony sporu stosunku pracy". Jako okoliczność uzasadniającą rozpoznanie przedmiotowej kasacji wskazano potrzebę dokonania wykładni art. 22 § 1 2 k.p.,
poprzez wyjaśnienie, czy pracodawca w świetle tego przepisu w prowadzonym przez
siebie zakładzie może dokonywać reorganizacji polegającej na zmianie sposobu
świadczenia pracy - zastępowania umów o pracę umowami cywilnoprawnymi (przy
zachowaniu warunków pracy) z dotychczasowymi pracownikami.
Sąd Najwyższy wziął pod uwagę, co następuje:
Wobec zmiany z dniem 6 lutego 2005 r. przepisów Kodeksu postępowania
cywilnego dotyczących kasacji, należy wskazać, że zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 22
grudnia 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98), do rozpoznania kasacji w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania
cywilnego w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie tej ustawy.
Stosownie do art. 39311 § 1 i 2 k.p.c., Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w
granicach kasacji, a granice te wyznaczają przytoczone w niej podstawy skonkretyzowane zarzutami, ich uzasadnieniem oraz jej wnioskami, a przy rozpoznawaniu
usprawiedliwienia przytoczonej podstawy kasacyjnej z art. 3931 pkt 1 k.p.c., Sąd
Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego wyroku. Podniesiony w kasacji zarzut naruszenia art. 22 § 1 2 k.p. jest bezzasadny. Przepis ten, stanowiący, że „nie jest dopuszczalne zastąpienie umowy o
pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu warunków wykonywania pracy, określonych w § 1", nie może być rozpatrywany w oderwaniu od art. 22 § 1, do którego
wyraźnie się odwołuje, a który wskazuje cechy charakterystyczne pracowniczego
stosunku pracy. Jedną z nich jest podporządkowanie pracownika („pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod
jego kierownictwem”). Praca lekarza anestezjologa, ze swej istoty jest świadczeniem
usług medycznych i w tym zakresie, nie jest pracą świadczoną „pod kierownictwem”
Zakładu Opieki Zdrowotnej, lecz na jego rzecz.
Odpowiadając na przedstawione w kasacji zagadnienia Sąd Najwyższy wyraża pogląd, że w świetle art. 22 § 12 k.p. pracodawca w ramach restrukturyzacji może
dokonać reorganizacji polegającej na zmianie sposobu świadczenia pracy (zastępowania umowy o pracę umową cywilnoprawną), z dotychczasowym pracownikiem,
jeśli ta zmiana jest uzasadniona charakterem jego pracy. Skoro zatem, po rozwiązaniu z wnioskodawczynią pracowniczego stosunku pracy nie doszło do zawarcia nowej umowy ponieważ nie zaakceptowała ona oferty dotychczasowego pracodawcy
nie można ocenić, że warunki jej zatrudnienia na podstawie proponowanej umowy
cywilno-prawnej byłyby takie same, jak określone w art. 22 § 1 k.p., zwłaszcza, czy
byłaby to praca wykonywana nie tylko na rzecz Zespołu Opieki Zdrowotnej lecz i
„pod jego kierownictwem".
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy na podstawiE art. 39312 k.p.c.
orzekł jak w sentencji wyroku.