Supreme Court quashes cassation appeal for insufficient evidence of accomplice identity, remanding case to appellate court.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed the cassation appeal filed by the prosecutor against the appellate court's decision to remand the case. The prosecutor argued that the first-instance verdict could not be reviewed due to missing evidence regarding an accomplice's identity and the need for new witness testimonies. The court held that the appellate court has a duty to conduct a broad evidentiary review and that the lack of specific accomplice details did not preclude verifying the defendant's role or modifying the charge description.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 437 § 2 k.p.k.; Art. 539e § 2 k.p.k.: The appellate court must actively verify evidence and may remand proceedings if the first-instance record lacks sufficient proof of key elements like accomplice identity, rather than issuing a cassation judgment.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
II KS 47/23 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 listopada 2023 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący)SSN Kazimierz Klugiewicz (sprawozdawca)SSN Jacek BłaszczykProtokolant Klaudia Binienda w sprawie A.S., oskarżonego z art. 107 § 1 k.k.s. w zw. z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 20 § 2 k.k.s., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 22 listopada 2023 r., skargi wniesionej przez prokuratora na wyrok Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 29 czerwca 2023 r., sygn. akt XI Ka 541/23, uchylający wyrok Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie z dnia 31 stycznia 2023 r., sygn. akt IX K 353/21, i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania, na postawie art. 539e § 2 k.p.k., uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w Lublinie do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.
UZASADNIENIEA.S. został oskarżony o to, że w okresie od dnia 20 września 2018 roku do dnia 28 stycznia 2019 roku oraz w okresie od dnia 25 lipca 2019 roku do dnia 29 października 2019 roku, w lokalu w L. przy ulicy […], bez wymaganej prawem koncesji na prowadzenie kasyna i poza kasynem gry, swoim zachowaniem ułatwił popełnienie czynu zabronionego polegającego na urządzaniu i prowadzeniu gier hazardowych na trzech urządzeniach do gier hazardowych o nazwie […], na czterech urządzeniach do gier hazardowych o nazwie […] o numerze […], […] bez numeru, w rozumieniu artykułu 2 ustęp 3, 4 i 5 ustawy z dnia 10 listopada 2009 roku o grach hazardowych, w ten sposób, że dysponując kluczami do lokalu usytuowanego w L. przy ul. […] umożliwił wstawienie do wymienionego lokalu przedmiotowych automatów w celu ich eksploatacji, kontaktował się z właścicielem przedmiotowego lokalu w sprawie jego wynajmu L.
Sp. z o.o. z siedzibą w W. i A. Sp. z o.o. z siedzibą w K. oraz w sprawie czynszu, zawarł w dniu 18 lipca 2018 roku z P. S.A. oddział z siedzibą w L. umowę kompleksową sprzedaży energii elektrycznej i świadczenia usług dystrybucji dla punktu poboru energii elektrycznej w L. przy ul. […], umożliwił rozgrywanie gier hazardowych na automatach oraz wypłacaniem graczom wygranych pieniężnych pozyskanych w związku z grą na automatach, wbrew przepisom prawnym określonym w artykule 3, 4 ustęp 1a i 1c, 6 ustęp 1 i 4 , 9, 14 ustęp 1, 23 ustęp 1,1a i 4, 23a ustęp 1 i 2 cytowanej ustawy o grach hazardowych, tj. o czyn z art. 107 § 1 k.k.s. w zw. z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 20 § 2 k.k.s..Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie wyrokiem z dnia 31 stycznia 2023 r., sygn. akt IX K 353/21, w ramach zarzucanego oskarżonemu czynu, uznał go za winnego tego, że:I.w okresie od 20 września 2018 roku do 28 stycznia 2019 roku w L. przy ulicy […], działając wspólnie i w porozumieniu z ustaloną osobą, bez wymaganej prawem koncesji na prowadzenie kasyna i poza kasynem gry, urządził i prowadził gry hazardowe na trzech urządzeniach do gier hazardowych o nazwie […], w rozumieniu art. 2 ust. 3-5 ustawy z dnia 10 listopada 2009 roku o grach hazardowych,II.w okresie od 25 lipca 2019 roku do 29 października 2019 roku w L. przy ulicy […], działając wspólnie i w porozumieniu z ustaloną osobą, bez wymaganej prawem koncesji na prowadzenie kasyna i poza kasynem gry, urządził i prowadził gry hazardowe na urządzeniach do gier hazardowych: na jednym o nazwie […] o numerze […], oraz na czterech o nazwie […], w rozumieniu art. 2 ust. 3-5 ustawy z dnia 10 listopada 2009 roku o grach hazardowych, każdy z czynów zakwalifikował z art. 107 § 1 k.k.s., i za każdy z nich, na podstawie art. 107 § 1 k.k.s., wymierzył oskarżonemu karę 50 stawek dziennych grzywny po 150 zł stawka, które – na podstawie art. 40 § 1-3 k.k.s. w zw. z art. 86 § 1 i 2 k.k. – połączył, orzekając karę łączną 75 stawek dziennych grzywny po 150 zł stawka.Od tego wyroku apelację wniósł obrońca oskarżonego, który – podnosząc zarzuty obrazy przepisów postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia (art. 4 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k.), błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, a mającego wpływ na treść wyroku oraz rażącej niewspółmierności kary – wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego od zarzucanych mu czynów, ewentualnie wymierzenie oskarżonemu kary grzywny w najniższym ustawowym wymiarze, połączenie kar grzywny i orzeczenie kary łącznej z zastosowaniem zasady absorbcji.Sąd Okręgowy w Lublinie wyrokiem z dnia 29 czerwca 2023 r., sygn. akt XI Ka 541/23, uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu Lublin-Zachód w Lublinie ponownego rozpoznania.Wyrok Sądu odwoławczego został zaskarżony przez prokuratora, który we wniesionej skardze sformułował zarzut naruszenia art. 437 § 2 k.p.k. zdanie drugie k.p.k. in fine, polegającego na uchyleniu wyroku Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie z dnia 31 stycznia 2023 r., sygn. akt IX K 353/21, oraz przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania w sytuacji, gdy nie wystąpiła żadna z przewidzianych w tym przepisie przesłanek do uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, gdyż postępowanie to ma w istocie dotyczyć uzupełnienia postępowania dowodowego i konieczności ponownej oceny przeprowadzonych dowodów.
Na podstawie tego zarzutu autor skargi wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie w całości i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania.Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zasadnie wskazano w niej na obrazę art. 437 § 2 k.p.k. W orzecznictwie Sądu Najwyższego powszechnie akcentuje się, że „zgodnie z art. 539a § 3 k.pk. skarga od wyroku sądu odwoławczego uchylającego wyrok sądu I instancji i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania może być wniesiona wyłącznie z powodu naruszenia art. 437 k.p.k. lub z powodu uchybień określonych w art. 439 § 1 k.p.k.
Zawarty w tym przepisie zwrot «wyłącznie» oznacza, że określony w nim katalog podstaw wniesienia skargi ma charakter zamknięty i ogranicza się do dwóch uchybień: zaistnienia bezwzględnych przyczyn odwoławczych oraz naruszenia art. 437 § 2 zdanie drugie k.p.k. Zgodnie z tym ostatnim przepisem uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania limitowane jest wystąpieniem wypadków z art. 439 k.p.k., art. 454 k.p.k. lub koniecznością przeprowadzenia przewodu w całości. (...) W razie stwierdzenia konkretnych treściowych braków części dowodów osobowych i nieosobowych, Sąd II instancji był zarówno uprawniony, jak i zobowiązany do tego, by czynności dowodowe autonomicznie przeprowadzić, skoro aktualnie obowiązujące regulacje postępowania odwoławczego, w tym wynikające z art. 452 k.p.k., wskazują na znaczne możliwości orzekania reformatoryjnego sądu odwoławczego, także w oparciu o dowody przeprowadzone wyłącznie w tej fazie postępowania.
Zmiana wyroku sądu I instancji, także zresztą utrzymanie go w mocy, wykluczona jest jedynie wówczas, gdyby w postępowaniu odwoławczym należało przeprowadzić przewód sądowy w całości, a więc przeprowadzić wszystkie dowody na nowo” (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 kwietnia 2022 r., I KS 3/22, LEX nr 3392041; zob. też np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 maja 2022 r., I KS 15/22, LEX nr 3409763).W rozpoznawanej sprawie, Sąd odwoławczy wydał orzeczenie kasatoryjne, uznając, że zachodzi potrzeba przeprowadzenia na nowo przewodu sądowego w całości (pkt 5.3.1.
– 2.1. wyroku Sądu ad quem). W tym kontekście warto przytoczyć pogląd zaprezentowany w orzecznictwie, zgodnie z którym: „przeprowadzenie przewodu na nowo w całości jest konieczne wówczas, gdy sposób przeprowadzenia dowodów przez sąd a quo dotknięty jest tego typu wadliwościami, że samo częściowe tylko uzupełnienie postępowania dowodowego przez dodatkowe przeprowadzenie dowodów przez instancję odwoławczą byłoby niewystraczające, a to właśnie z powodu uchybień w zakresie sposobu przeprowadzenia całego postępowania dowodowego przed sądem pierwszej instancji (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 listopada 2022 r., I KS 24/22, LEX nr 3555182; zob. też: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2023 r., I KS 35/22, LEX nr 3507383).W realiach niniejszej sprawy taka sytuacja nie wystąpiła.
Sąd Okręgowy stwierdził jedynie, że „w aktualnym stanie materiału dowodowego niemożliwa jest prawidłowa kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku z uwagi na konieczność przeprowadzenia szeregu nowych dowodów oraz niewątpliwie ich poszukiwania niemożliwe było uzupełnienie postępowania dowodowego na etapie postępowania odwoławczego. Byłoby to zastępowanie Sądu I instancji w podstawowych czynnościach procesowych – a przecież rolą Sądu II instancji jest kontrola prawidłowości procedowania (…)”. Należy więc w tym miejscu przypomnieć, że w aktualnym stanie prawnym, rola Sądu odwoławczego nie ogranicza się wyłącznie do funkcji kontrolnej orzeczenia Sądu pierwszej instancji, a wobec szerokich możliwości wydania orzeczenia reformatoryjnego ma on nie tylko prawo, ale i obowiązek prowadzić postępowanie dowodowe w bardzo szerokim zakresie.Wprawdzie stwierdzone przez Sąd drugiej instancji braki postępowania dowodowego były w jego ocenie istotne, jednak nie uzasadniały potrzeby przeprowadzenia przewodu sądowego na nowo w całości.
Sąd ad quem zwrócił bowiem uwagę na nieprzesłuchanie części świadków – funkcjonariuszy Urzędu Celno-Skarbowego w B. oraz B.T. Stwierdził, że nie jest możliwa kontrola odwoławcza ustalenia co do działania oskarżonego we współsprawstwie z inną, ustaloną osobą z uwagi na brak wskazana przez Sąd a quo jakiegokolwiek dowodu takiego ustalenia przy niewskazaniu w uzasadnieniu kontrolowanego wyroku danych personalnych tej osoby. Nic jednak nie stało na przeszkodzie by przesłuchać ww. świadków na rozprawie apelacyjnej w celu zbadania, czy wraz z dowodami przeprowadzonymi przez Sąd pierwszej instancji, istnieją podstawy do przypisania oskarżonemu sprawstwa przestępstwa skarbowego w kształcie wynikającym z treści sentencji wyroku Sądu meriti, albo też innego, ale mieszczącego się w granicach zakreślonych aktem oskarżenia.
Możliwe było też zweryfikowanie ustalenia co do występowania osoby współdziałającej z oskarżonym i w tym celu przeprowadzenia niezbędnych dowodów. Jest to zresztą kwestią drugorzędna w sprawie, skoro nawet w przypadku braku możliwości poczynienia takich konkretnych ustaleń możliwe byłoby zmodyfikowanie opisu czynu poprzez wskazanie, że A.S. np. współdziałał „z inną osobą”. Wydanie wyroku kasatoryjnego w oparciu o przesłankę określoną w art. 437 § 2 k.p.k. zd. II in fine k.p.k. nie znajdowało zatem podstaw w realiach procesowych niniejszej sprawy.W konsekwencji doszło do obrazy art. 437 § 2 k.p.k., co wobec braku innych przesłanek do wydania przez Sąd odwoławczy orzeczenia o charakterze kasatoryjnym, implikowało konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym Sądowi Okręgowemu w Lublinie.
Sąd ten dokona rzetelnej weryfikacji oceny dowodów przeprowadzonej przez Sąd pierwszej instancji i w zależności od jej rezultatu przeprowadzi niezbędne dowody, a wynik przeprowadzonej analizy szczegółowo przedstawi w uzasadnieniu wyroku, jeśli takie będzie miało zostać sporządzone.Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku. [SzK] [ał]