Supreme Court dismissed appeal; lower court erred by convicting private prosecution crime without victim's complaint.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the defense's appeal against the District Court's decision to overturn a first-instance conviction and remand the case. The defense argued that the lower appellate court incorrectly failed to dismiss the proceedings due to the lack of a private prosecutor's complaint, which only appeared at the verdict stage. The Court ruled that the District Court violated procedural duties by failing to obtain necessary declarations from the public prosecutor and private prosecutor before issuing a conviction for a private prosecution offense, rendering the verdict legally flawed.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 157 § 1 k.k.; Art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k.; Art. 399 § 1 k.p.k.; If a court convicts for a private prosecution offense without the victim's complaint, it must first obtain declarations from the public prosecutor and private prosecutor regarding the prosecution's scope; failure to do so constitutes a procedural defect requiring the verdict to be set aside and the case remanded.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt II KS 21/20 POSTANOWIENIE Dnia 29 stycznia 2021 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Wiesław Kozielewicz w sprawie D. J. oskarżonego z art. 157 § 1 k.k. po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 29 stycznia 2021 r. skargi obrońcy oskarżonego na wyrok Sądu Okręgowego w W. z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt VI Ka (…)uchylający wyrok Sądu Rejonowego w W.z dnia 2 października 2019 r., sygn. akt IV K (…) p o s t a n o w i ł:
1) oddalić skargę;
2) obciążyć D. J. kosztami sądowymi postępowania skargowego. UZASADNIENIESąd Rejonowy w W., wyrokiem z dnia 2 października 2019 r., sygn. akt IV K (…), uznał oskarżonego D. J., w ramach zarzucanego mu aktem oskarżenia czynu, za winnego tego, że w nocy 11 lutego 2018 r. w W. pod klubem E. uderzył w twarz A. K., powodując u niego obrażenia ciała w postaci złamania korony zęba 21 oraz uszkodzenia błony śluzowej w obrębie wargi dolnej, które skutkowały naruszeniem czynności narządu ciała na okres poniżej siedmiu dni, czym wyczerpał dyspozycję art. 157 § 2 k.k., i za to na mocy tego przepisu wymierzył mu karę czterech miesięcy ograniczenia wolności, z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne, w wymiarze dwudziestu godzin w stosunku miesięcznym.
Na podstawie art. 46 § 1 k.k. zobowiązał go do naprawienia szkody w części, poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego A. K. kwoty 2500 zł. obejmującej zwrot wydatków poniesionych w związku z doznanymi obrażeniami.Sąd Okręgowy w W. wyrokiem z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt VI Ka (…), po rozpoznaniu apelacji prokuratora oraz obrońcy oskarżonego D. J. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w W. do ponownego rozpoznania.Na powyższy wyrok złożył skargę obrońca oskarżonego D. J., zaskarżając go w całości, na korzyść oskarżonego i zarzucając naruszenie art. 437 § 2 k.p.k., poprzez uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu l instancji i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania na skutek wadliwego przyjęcia, iż w okolicznościach niniejszej sprawy brak było podstaw do umorzenia postępowania w trybie art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k., albowiem brak skargi uprawnionego podmiotu nastąpił dopiero w momencie wyrokowania, na skutek nieprawidłowego zastosowania przez Sąd Rejonowy w W. art. 399 § 1 k.p.k. a zatem stwierdzona bezwzględna przyczyna odwoławcza ma charakter wtórny do kwalifikacji prawnej powołanej w akcie oskarżenia, podczas gdy w przedmiotowej sprawie nie zachodziły podstawy do uchylenia wyroku Sądu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, lecz zachodziły podstawy do uchylenia wyroku Sądu I instancji i umorzenia niniejszego postępowania wobec braku skargi uprawnionego oskarżyciela, w szczególności na skutek podniesienia zarzutów zawartych w apelacji oskarżycielu publicznego i obrońcy związanych z przedmiotową kwestią, ograniczających się do wskazania naruszenia przez Sąd I Instancji przepisów postępowania poprzez wydanie wobec oskarżonego wyroku skazującego w sytuacji braku skargi uprawnionego oskarżyciela, a którą to okoliczność Sąd II instancji był w przedmiotowym wypadku wyłącznie zobligowany do wzięcia pod uwagę z urzędu bez względu na podniesione zarzuty i granice zaskarżenia w apelacjach - a zatem ograniczenia przedmiotowego zarzutu de facto do naruszenia przez Sąd I Instancji art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. - a w konsekwencji wobec braku zarzucenia w apelacji oskarżyciela publicznego naruszenia innych przepisów postępowania, a szczególności art. 399 § 1 k.p.k., czy też art. 60 § 3 k.p.k. - poprzez wskazane przez Sąd Odwoławczy nieprawidłowe zastosowanie przez Sąd I instancji art. 399 § 1 k.p.k., oraz zaniechanie odebrania przez Sąd I instancji jednoznacznego stanowiska od oskarżyciela publicznego w przedmiocie objęcia ściganiem czynu zarzucanego oskarżonemu wobec zachodzenia możliwości zmiany kwalifikacji prawnej czynu, z czynu ściganego z oskarżenia publicznego na czyn ścigany z oskarżenia prywatnego, wobec treści opinii biegłego z zakresu stomatologii i uprzedzenie stron o możliwości dokonania takiej zmiany przez Sąd I instancji - a których to naruszeń Sąd II instancji nie mógł już wziąć pod uwagę z urzędu, lecz w tym zakresie był związany granicami zaskarżenia i granicami podniesionych zarzutów stosowanie do treści art. 433 § 1 k.p.k., co w powiązaniu z faktem braku zajęcia przez prokuratora stanowiska w przedmiocie objęcia ściganiem czynu zarzuconemu oskarżonemu wyrokiem Sądu I instancji winno skutkować uchyleniem wyroku Sądu I instancji i umorzeniem niniejszego postępowania na etapie postępowania odwoławczego.
Podnosząc tak sformułowany zarzut wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w W. i przekazanie przedmiotowej sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania.W pisemnej odpowiedzi na skargę Prokurator Prokuratury Okręgowej w W. wniósł o oddalenie skargi.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Skarga obrońcy oskarżonego nie zasługuje na uwzględnienie.Podstawą skuteczności nadzwyczajnego środka zaskarżenia, uregulowanego w art. 539a § 1 k.p.k., jest wykazanie (po myśli § 3 tego przepisu), że wydanie – na etapie postępowania apelacyjnego – orzeczenia kasatoryjnego naruszało art. 437 k.p.k. [w rzeczywistości chodzi o art. 437 § 2 zdanie drugie k.p.k.
– zob. D. Świecki, w: D. Świecki (red.), Kodeks postępowania karnego. Komentarz do zmian 2016, Warszawa 2016, s. 590] lub też, że przy wydaniu tego orzeczenia wystąpiła bezwzględna przyczyna odwoławcza z art. 439 § 1 k.p.k. Jednocześnie warto przypomnieć, iż stosownie do treści art. 437 § 2 zdanie drugie k.p.k., uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania może nastąpić wyłącznie w wypadkach wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k., art. 454 k.p.k. lub jeżeli jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w całości.Trafnie ustalił Sąd Okręgowy w W., że zaskarżony apelacjami wyrok został wydany w sytuacji, gdy Sąd I instancji nie zastosował instytucji z art. 399 § 1 k.p.k.
Uprzedzenie stron o możliwości zmiany kwalifikacji prawnej czynu zarzucanego w skardze oskarżycielskiej, o czym stanowi art. 399 § 1 k.p.k., jest istotnym elementem rzetelnego procesu karnego. Brak uprzedzenia o możliwości zmiany kwalifikacji prawnej czynu zarzucanego oskarżonemu D. J. z art. 157 § 1 k.k., na art. 157 § 2 kk., który stanowi występek ścigany z oskarżenia prywatnego, a także zaniechanie odebrania od oskarżyciela publicznego oraz oskarżyciela posiłkowego stosownych oświadczeń, spowodował, że zaskarżony wyrok obarczony był już z chwilą jego wydania istotną wadą prawną.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się, że jeżeli w toku postępowania o przestępstwo ścigane z urzędu (w trybie oskarżenia publicznego), okaże się, że zarzucany czyn należy zakwalifikować jako przestępstwo ścigane z oskarżenia prywatnego lub zmienić kwalifikację na kumulatywną obejmującą przestępstwo ścigane z oskarżenia prywatnego, sąd powinien zwrócić się do prokuratora o oświadczenie co do popierania tego oskarżenia także na wypadek uznania czynu jako prywatnoskargowy, a więc w przedmiocie objęcia ściganiem ( por. np. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 1972 r., sygn. akt VI KZP 51/71, OSNPG 1972, z. 2, poz. 32, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 1972 r., sygn. akt V KRN 46/72, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 maja 1975 r., sygn. akt Rw 237/75, OSNKW 1975, z. 8, poz. 117).
Nie ulega przy tym wątpliwości, że niedopełnienie przez Sąd Rejonowy w W., w opisanych wyżej okolicznościach, nałożonego na ten Sąd procesowego obowiązku, który umożliwiłby oskarżycielowi publicznemu złożenie oświadczenia co do objęcia ściganiem zarzucanego czynu, w wersji ustalonej przez Sąd, a oskarżycielowi posiłkowemu oświadczenia odnośnie wstąpienia w prawa oskarżyciela prywatnego, stanowi rażące uchybienie procesowe, mające istotny wpływ na treść wyroku.Ubocznie należy podnieść, że przesłankę procesową z art. 17 § 1 pkt. 9 k.p.k.
– brak skargi uprawnionego oskarżyciela, należy zawsze w realiach sprawy rozpatrywać zarówno od strony formalnej, jak i materialnej, to jest w aspekcie woli ścigania i jej zewnętrznego wyrazu. Treścią skargi jest oświadczenie woli i wiedzy oskarżyciela w przedmiocie ścigania oskarżonego o dany czyn. Oświadczenie to uzewnętrznia się przez dokonanie odpowiedniej czynności procesowej ( por. Z. Muras, Bezwzględne przyczyny odwoławcze w polskim procesie karnym, Toruń 2004, s. 145 – 151 ). Brak skargi uprawnionego oskarżyciela zachodzi, gdy sąd od samego początku procedował w sprawie, w której oskarżyciel nie wniósł skargi albo wniósł ją nieuprawniony oskarżyciel, bądź gdy sąd prowadził dalej postępowanie mimo, że skargę skutecznie cofnięto ( art. 14 § 2 k.p.k.), czy odstąpiono od oskarżenia ( np. art. 491 § 1 k.p.k., art. 496 § 1 k.p.k. ).
Sąd Najwyższy, w niniejszym składzie, podziela stanowisko wyrażone w pisemnej odpowiedzi prokuratora na skargę, że obowiązkiem Sądu I instancji w zaistniałych okolicznościach, w pierwszej w kolejności było uzyskanie na rozprawie od oskarżyciela publicznego oraz oskarżyciela posiłkowego stosownych oświadczeń, a w razie ich nieobecności, zwrócenia się do nich o ich przedłożenie, której to powinności ten Sąd nie dopełnił. W takiej sytuacji procesowej konieczne było uchylenie zaskarżonego wyroku, z jednoczesnym przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania.
Sąd odwoławczy, wbrew stanowisku obrońcy oskarżonego, nie był uprawniony, w tych realiach, do uchylenia zaskarżonego wyroku i umorzenia postępowania.Kierując się przedstawionymi motywami Sąd Najwyższy rozstrzygnął jak na wstępie.