Supreme Court excludes judge from case due to external perception of bias from reviewing own appointment. Judge removed to preserve public trust in judicial impartiality.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court excluded Judge P.K. from the case to prevent external observers from perceiving a lack of impartiality. The court noted that the judge would be evaluating circumstances regarding his own appointment to the Supreme Court, a process initiated by the same body that appointed him to the appellate court. Consequently, the court ruled that such a situation, regardless of objective fairness, could undermine public trust in the judiciary.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 239 § 1 k.p.k.; Art. 539 § 1 pkt 2 k.p.k.: The institution of recusal serves to ensure real impartiality and strengthen the authority of justice by removing even the appearance of bias; therefore, a judge must be excluded if external perception suggests they are reviewing circumstances related to their own appointment.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
II KO 188/24 POSTANOWIENIE Dnia 26 lutego 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: Prezes SN Wiesław Kozielewicz na posiedzeniu w dniu 26 lutego 2025 r. w kwestii wniosku adwokata Ł.P. – obrońcy P.N., z dnia 5 lutego 2025 r., w przedmiocie wyłączenia SSN P.K. od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt II KO 188/24 postanowił: wyłączyć SSN P.K. od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt II KO 188/24.
UZASADNIENIE
W orzecznictwie Sądu Najwyższego akcentowana jest konieczność zróżnicowania obiektywnej bezstronności sędziego i jego bezstronności w odbiorze zewnętrznym, przy czym co do odbioru zewnętrznego z reguły odwołać się można do oceny sytuacji dokonanej przez hipotetycznego, przeciętnie wykształconego, logicznie myślącego członka społeczeństwa, który nie jest osobiście zainteresowany wynikiem procesu. W uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. akt. SK 19/02, OTK ZU 2004, nr 7/A, poz. 67, znajdujemy wskazanie, że cyt. ,,Instytucja wyłączenia sędziego w równej mierze służy zapewnieniu realnej bezstronności sądu, jak i umacnianiu autorytetu wymiaru sprawiedliwości przez usuwanie choćby pozorów braku bezstronności”.
Znaczenie społecznej oceny bezstronności sędziego, a także wynikająca z tego perspektywa interpretacji podstaw wyłączenia sędziego, skutkuje tym, iż o potrzebie zastosowania instytucji wyłączenia nie może decydować jedynie zasadność in casu zarzutu będącego podstawą wniosku o wyłączenie, ale również ocena, czy dla postronnego obserwatora zachodzą, w realiach sprawy, wystarczające okoliczności które w odbiorze społecznym mogą budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego (por. np. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. akt SK 53/04).
W realiach sprawy rozpoznanie wniosku, a w istocie sygnalizacji o potrzebie wznowienia z urzędu postępowania zakończonego postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 5 lutego 2023 r., sygn. akt II AKz 966/23, uchylającym postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 5 lipca 2023 r., sygn. akt XII K 54/23, niezależnie od oceny prawnej tej sygnalizacji, przez Sąd Najwyższy w składzie z udziałem SSN P.K., w odbiorze zewnętrznym mogło by zostać odebrane jako postąpienie nie utrwalające obrazu sądu jako działającego w warunkach bezstronności.
Sygnalizacja adwokata Ł.P. jest oparta na koncepcji zaistnienia w sprawie bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 539 § 1 pkt 2 k.p.k., gdyż w składzie Sądu Apelacyjnego w Warszawie, który wydał postanowienie z dnia 5 lutego 2023 r., sygn. akt II AKz 966/23, była SSO X.Y., delegowana do Sądu Apelacyjnego w Warszawie, powołana na urząd sędziego Sądu Okręgowego w Lublinie na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa i niektórych innych ustaw, a rozstrzygając co do tej kwestii w sprawie o sygn. akt II KO 188/24, SSN P.K. oceniałby w jakimś zakresie okoliczności dotyczące własnego powołania na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego, gdyż było ono również poprzedzone wnioskiem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa i niektórych innych ustaw.
W literaturze podnosi się, że nie ma sprzeczności w zdaniu, cyt. ,,sędzia był stroną we własnej sprawie i wydał w niej bezstronny wyrok”. Nie da się wykluczyć, że w takim wypadku rozstrzygnięcie sędziego byłoby obiektywne, jednak samo orzekanie przezeń w takim układzie faktycznym, dla postronnego obserwatora, a także z punktu widzenia strony, naruszałoby zaufanie do wymiaru sprawiedliwości (por. Z. Łyda, Bezstronność arbitra a zakaz ,,zainteresowania w sprawie”, Państwo i Prawo 1996, nr 2, s. 51 – 54). Kierując się tym przekonaniem Sąd Najwyższy rozstrzygnął jak na wstępie. [WB][a.ł]]