Supreme Court dismisses ex officio retrial request regarding a final order denying appeal against a criminal verdict.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the defendant's request for an ex officio retrial based on alleged procedural flaws in the appointment of a judge. The defendant argued that the judge who issued the final order was appointed through an invalid procedure, violating the right to a fair trial. The court ruled that retrial is not permissible for final orders denying appeals, as such decisions are merely formal rejections without substantive judgment on guilt.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.; Art. 542 § 3 k.p.k.: A request for ex officio retrial is inadmissible when the final decision concerns the denial of an appeal, as such orders do not resolve the substantive issue of criminal liability.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
II KO 168/24 ZARZĄDZENIE Dnia 9 kwietnia 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Antoni Bojańczyk w przedmiocie wniosku oskarżonego P. J. o wznowienie z urzędu postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 31 października 2024 r., sygn. akt II KZ 33/24, którym utrzymano w mocy zarządzenie Zastępcy Przewodniczącego II Wydziału Karnego Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 1 lutego 2024 r., sygn. akt II Ka 469/22 w przedmiocie odmowy przyjęcia skargi oskarżonego od wyroku Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 18 listopada 2022 r., sygn. akt II Ka 469/22 uchylającego wyrok Sądu Rejonowego w Siedlcach z dnia 6 kwietnia 2022 r., sygn. akt II K 30/21 i przekazującego sprawę temu sądowi do rozpoznania, na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. zarządził:
1. stwierdzić niedopuszczalność wznowienia postępowania z urzędu;
2. odpis zarządzenia wraz z pouczeniem o jego niezaskarżalności doręczyć oskarżonemu P. J.
UZASADNIENIE
W dniu 19 listopada 2024 r. do Sądu Najwyższego wpłynęło pismo oskarżonego P. J. sygnalizujące konieczność wznowienia z urzędu postępowania zakończonego postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 31 października 2024 r., sygn. akt II KZ 33/24, którym utrzymano w mocy zarządzenie Zastępcy Przewodniczącego II Wydziału Karnego Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 1 lutego 2024 r., sygn. akt II Ka 469/22 w przedmiocie odmowy przyjęcia skargi oskarżonego od wyroku Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 18 listopada 2022 r., sygn. akt II Ka 469/22 uchylającego wyrok Sądu Rejonowego w Siedlcach z dnia 6 kwietnia 2022 r., sygn. akt II K 30/21 i przekazującego sprawę temu sądowi do rozpoznania na podstawie art. 9 § 2 k.p.k.
Jako podstawę prawną sygnalizacji oskarżony wskazał przepis art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. podnosząc, że ww. postanowienie wydał sędzia Sądu Najwyższego Stanisław Stankiewicz, którego Sąd Najwyższy postanowieniami: z dnia 6 listopada 2024 r. (sygn. akt I KK 147/24) oraz z dnia 26 września 2024 r. (sygn. akt III KK 27/24) wyłączył od udziału w sprawach kasacyjnych, z uwagi na wadliwą procedurę powołania na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego. Z treści tych orzeczeń wynika, że sędzia SN Stanisław Stankiewicz został powołany na stanowisko sędziego Izby Karnej Sądu Najwyższego na podstawie postanowienia Prezydenta RP z 14 czerwca 2024 r. w wyniku rekomendacji wydanej przez Krajową Radę Sądownictwa w dniu 6 maja 2023 r. w składzie określonym ustawą z 8 grudnia 2017 r., tj. w procedurze omówionej w uchwale składu połączonych Izb:
Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20 i w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22. Zdaniem autora jednego z ww. orzeczeń, „rozstrzyganie w sprawie przez osobę powołaną do Sądu Najwyższego na stanowisko sędziego w wadliwej procedurze, wiąże się z istotnym i bardzo prawdopodobnym naruszeniem prawa strony do rozpoznania sprawy przez bezstronny i niezależny sąd ustanowiony ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC, ale także standardu konstytucyjnego (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP)”.
Oskarżony powołując się na stanowiska wyrażone w ww. orzeczeniach uznał, że znajdują one zastosowanie w przedmiotowej sprawie „zwłaszcza iż dotyczą personalnie sędziego SN Stanisława Stankiewicza” (k. 2-7).Pismo to zostało zarejestrowane w repertorium „KO” pod sygn. II KO 168/24 jako wniosek sygnalizacyjny wznowienie z urzędu postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 31 października 2024 r., sygn. akt II KZ 33/24 (k. 2 i 9).W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z art. 542 § 3 k.p.k. uchybienia ujęte w art. 439 § 1 k.p.k. stanowią przyczyny wznowienia postępowania karnego z urzędu, przy czym wznowienie postępowania jedynie z powodów określonych w art. 439 § 1 pkt 9 - 11 k.p.k. może nastąpić tylko na korzyść skazanego.
W przedmiotowej sprawie stwierdzić należy brak podstaw do podjęcia działań z urzędu przez Sąd Najwyższy w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 31 października 2024 r., sygn. akt II KZ 33/24, którym utrzymano w mocy zarządzenie Zastępcy Przewodniczącego II Wydziału Karnego Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 1 lutego 2024 r., sygn. akt II Ka 469/22 w przedmiocie odmowy przyjęcia skargi oskarżonego od wyroku Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 18 listopada 2022 r., sygn. akt II Ka 469/22 uchylającego wyrok Sądu Rejonowego w Siedlcach z dnia 6 kwietnia 2022 r., sygn. akt II K 30/21 i przekazującego sprawę temu sądowi do rozpoznania.
Instytucja wznowienia postępowania dotyczy bowiem postępowania sądowego rozstrzygającego w zakresie odpowiedzialności karnej oskarżonego, a więc postępowania, które dotyczy głównego, zasadniczego przedmiotu procesu karnego. Tymczasem postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 31 października 2024 r., sygn. akt II KZ 33/24, nie jest prawomocnym orzeczeniem kończącym postępowanie sądowe w zakresie odnoszącym się do odpowiedzialności karnej oskarżonego. Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa i nauki procesu karnego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 maja 2010 r., V KO 47/10, OSNKW 2010, z. 8, poz. 73; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 lutego 2011 r., III KO 99/10, LEX nr 736767; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca 2016 r.
LEX nr 206779 oraz D. Świecki (w:) D. Świecki (red.), Kodeks postępowania karnego. Tom II. Komentarz aktualizowany, art. 540, LEX/el. 2018; J. Grajewski (w:) L. Paprzycki (red.), Komentarz aktualizowany do art. 425-673 Kodeksu postępowania karnego, art. 540, LEX/el. 2015;) wznowienie postępowania jest dopuszczalne w tych sprawach, które zostały zakończone prawomocnym orzeczeniem rozstrzygającym o przedmiocie procesu (czyli o odpowiedzialności karnej oskarżonego, odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa za niesłuszne skazanie, ukaranie, tymczasowe aresztowanie i zatrzymanie oraz odszkodowanie i zadośćuczynienie na podstawie ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego) albo o dopuszczalności orzekania w tej kwestii (zob. zarządzenie Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 2019 r., III KO 112/19, LEX nr 3552316).
Nie jest zatem możliwe wznowienie, zarówno na wniosek strony, jak i z urzędu, samego postępowania, które zostało zakończone prawomocnym postanowieniem sądu o utrzymaniu w mocy zarządzenia o odmowie przyjęcia skargi na wyrok sądu odwoławczego, to jest zakończone formalną decyzją negatywną (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 października 2016 r., III KO 65/16, LEX nr 2135371), a zatem w sytuacji analogicznej jak w sprawie niniejszej. Jak wynika z akt sprawy o sygn. akt II KZ 33/24, Sąd Najwyższy wydał prawomocne postanowienie o utrzymaniu w mocy zarządzenia o odmowie przyjęcia osobistej skargi oskarżonego wobec wniesienia jej po terminie, a tym samym jako bezskutecznej, na podstawie art. 539f k.p.k. w zw. z art. 530 § 3 k.p.k. w zw. z art. 429 § 1 k.p.k.W uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2005 r., I KZP 5/05, zam.
OSNKW 2005, z. 6, poz. 48, wyrażono pogląd, że w postępowaniu o wznowienie postępowania, istnieje zawsze możliwość wykorzystania inicjatywy stron w celu usunięcia rzeczywistych uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. Pełne zastosowanie znajduje tu instytucja przewidziana w art. 9 § 2 k.p.k., umożliwiająca stronie wystąpienie z wnioskiem (sygnalizacją) o dokonanie czynności z urzędu. Ta inicjatywa, w razie potwierdzenia zaistnienia wskazanego uchybienia, może prowadzić do wszczęcia z urzędu postępowania wznowieniowego, zaś w braku zaistnienia uchybienia skutkującego obowiązkiem wszczęcia z urzędu postępowania wznowieniowego, nie wymaga wydania orzeczenia stwierdzającego, że wskazywana w sygnalizacji usterka nie występuje.
Wolno poprzestać wówczas nawet na samym poinformowaniu stron o braku podstaw do wszczęcia postępowania wznowieniowego z urzędu. Dopuszczalne jest jednak także wydanie decyzji o braku prawnych podstaw do wszczęcia postępowania wznowieniowego z urzędu w formie niezaskarżalnego zarządzenia, co uznano za stosowne w niniejszym przypadku. [J.J.][a.ł]