Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II KO 138/24 Generato dall'IA

Supreme Court allows retrial due to judge's appointment violating independence standards under Art. 439 § 1 k.p.k.

Numero d'incarto II KO 138/24
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Parzialmente accolto (Partially Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court ordered a retrial of the appeal proceedings after finding a fundamental procedural flaw. The defense argued that a judge in the appellate panel was appointed through a flawed nomination process violating constitutional independence standards. The court agreed, citing prior rulings that this specific judge lacked the required impartiality, thereby triggering the mandatory retrial provision.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.; Art. 45 ust. 1 Konstytucji; Art. 6 ust. 1 EKPCz: A judge appointed via a procedurally flawed nomination process that violates constitutional independence standards constitutes a mandatory ground for retrial, requiring concrete assessment of impartiality rather than reliance on general presumptions.

Parole chiave

Generato dall'IA
judicial independence impartiality test nomination procedure retrial proceedings Krajowa Rada Sądownictwa constitutional violation appellate panel revisione in materia penale

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. wznawia postępowanie odwoławcze, 2.
art. 430 § 1 k.p.k.
Sąd Apelacyjny w Lublinie, postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 28 maja 2024 roku, w sprawie II AKa 76/24, na podstawie art. 430 § 1 k.p.k. w zw.
art. 447 § 5 i 6 k.p.k.
z art. 447 § 5 i 6 k.p.k., pozostawił apelację obrońcy oskarżonego bez rozpoznania, uznając ją za niedopuszczalną.
art. 542 § 3 k.p.k.
na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. w zw.
art. 45 ust. 1 Konstytucji
o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art.
art. 6 ust. 1 EKPCz
1 Konstytucji i art. 6 ust. 1 EKPCz.
art. 258 § 1 k.k
skazanego z art. 258 § 1 k.k.
art. 542 § 3 k.p.k
na podstawie art. 542 § 3 k.p.k.
art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k
z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
art. 387 k.p.k
o wydanie wyroku skazującego w trybie art. 387 k.p.k.Obrońca oskarżonego wniósł apelację od wyroku Sądu I instancji.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
uchwała Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., sygn. akt I KZP 2/22
uchwała Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., sygn. akt I KZP 2/22).
wyrok Sądu Najwyższy z dnia 10 kwietnia 2024 r., II KK 351/23
wyrok Sądu Najwyższy z dnia 8 maja 2024 r., II KK 251/23
wyrok Sądu Najwyższy z dnia 5 czerwca 2024 r., II KK 575/23
wyrok Sądu Najwyższy z dnia 3 września 2024 r., II KK 503/23
wyrok Sądu Najwyższy z dnia 2 października 2024 r., II KK 169/24
wyrok Sądu Najwyższy z dnia 18 października 2024 r., II KK 134/24
wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 15 lipca 2021 r., C-791/19
wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 15 lipca 2021 r., C-791/19, Komisja Europejska przeciwko Polsce).
I KZ 29/21
Supreme Court corrects a clerical error in its own ruling by replacing 'Lowest' with 'Highest'.
V KZ 47/21
Supreme Court dismisses appeal against temporary arrest order due to improper bench composition under Constitutional Court ruling.
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

II KO 138/24 POSTANOWIENIE Dnia 16 stycznia 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Eugeniusz Wildowicz (przewodniczący, sprawozdawca)‎SSN Andrzej Tomczyk‎SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek w sprawie K. A. skazanego z art. 258 § 1 k.k. i in., po rozpoznaniu na posiedzeniu w Izbie Karnej w dniu 16 stycznia 2025 r., z urzędu, kwestii wznowienia postępowania zakończonego postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 18 września 2024 r., sygn. akt II AKa 76/24, utrzymującym w mocy postanowienie Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 28 maja 2024 r., sygn. akt II AKa 76/24, o pozostawieniu apelacji obrońcy bez rozpoznania, 1. na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. wznawia postępowanie odwoławcze, 2. uchyla postanowienie Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 18 września 2024 r., sygn. akt II AKa 76/24, utrzymujące w mocy postanowienie Sądu Apelacyjnego Lublinie z dnia 28 maja 2024 r., sygn. akt II AKa 76/24, o pozostawieniu apelacji obrońcy bez rozpoznania i przekazuje sprawę Sądowi Apelacyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania, 3.obciąża Skarb Państwa wydatkami postępowania wznowieniowego.

UZASADNIENIEK. A. został skazany wyrokiem Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 19 kwietnia 2023 r., sygn. akt II K 12/23, za przestępstwa z art. 258 § 1 k.k. i in. Wyrok ten zapadł w następstwie uwzględnienia złożonego na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2023 r. wniosku oskarżonego K. A. o wydanie wyroku skazującego w trybie art. 387 k.p.k.Obrońca oskarżonego wniósł apelację od wyroku Sądu I instancji. Sąd Apelacyjny w Lublinie, postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 28 maja 2024 roku, w sprawie II AKa 76/24, na podstawie art. 430 § 1 k.p.k. w zw. z art. 447 § 5 i 6 k.p.k., pozostawił apelację obrońcy oskarżonego bez rozpoznania, uznając ją za niedopuszczalną.

Sąd Apelacyjny w Lublinie, po rozpoznaniu zażalenia obrońcy na powyższe postanowienie, postanowieniem z dnia 18 września 2024 r., sygn. akt II AKa 76/24, utrzymał je w mocy. W składzie Sądu Apelacyjnego w […], wydającym to orzeczenie, będące jednocześnie orzeczeniem kończącym postępowanie w sprawie, zasiadał SSA X.Y.W dniu 7 października 2024 r. do Sądu Najwyższego wpłynęło pismo obrońcy skazanego, zawierające wniosek o wznowienie postępowania karnego z urzędu, stanowiące sygnalizację wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej w postanowieniu kończącym postępowanie w sprawie K.

A., w związku z udziałem w składzie orzekającym SSA X.Y.. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Nie ma wątpliwości, że w rozpoznawanej sprawie na etapie postępowania odwoławczego zaistniała bezwzględna przyczyna odwoławcza określona w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., tj. nienależyta obsada sądu, w związku z udziałem SSA X.Y. w składzie rozpoznającym zażalenie obrońcy na postanowienie o pozostawieniu apelacji bez rozpoznania. Sędzia ten został powołany przez Prezydenta RP do pełnienia urzędu sędziego Sądu Apelacyjnego w […] postanowieniem z dnia […] 2022 r., na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa (uchwała nr […]/2021 z dnia 21 września 2021 r.), w składzie określonym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.

U. z 2018 r., poz. 3). W orzecznictwie niejednokrotnie wskazywano, że tak ukształtowana Krajowa Rada Sądownictwa nie jest tym organem, o którym mowa w art. 186 ust. 1 Konstytucji RP, a zatem nie może skutecznie i w zgodzie z Konstytucją wypełniać roli wskazanej w jej art. 179 (por. m.in. uchwały Sądu Najwyższego: składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20 oraz składu siedmiu sędziów z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22). Należy w tym miejscu zaznaczyć, że uchwała trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r., jak trafnie wywiedziono w szeregu orzeczeń Sądu Najwyższego wydanych po jej zapadnięciu, zachowała moc obowiązującą, wiążąc wszystkie składy Sądu Najwyższego (art. 87 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym), mimo wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 20 kwietnia 2020 r., U 2/20, OTK-A 2020, poz. 61 (zob. w tym przedmiocie postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 16 września 2021 r., I KZ 29/21; z dnia 29 września 2021, V KZ 47/21 i z dnia 21 stycznia 2022 r., III CO 6/22; uchwała Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2022 r., III PZP 1/22 oraz uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, czy orzecznictwo w tzw. sprawach testowych - art. 29 § 5 u.

SN: postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 27 lutego 2023 r., II KB 10/22 i z dnia 13 kwietnia 2023 r., III CB 6/23). Skutku prawnego w tym zakresie nie wywołują również zapadłe po dniu 23 stycznia 2020 r. orzeczenia Sądu Najwyższego, kwestionujące moc obowiązującą uchwały BSA I-4110-1/20, wydane w składach, w których zasiadali sędziowie Sądu Najwyższego powołani w oparciu o przepisy ustawy o KRS z 2017 r., jako dotknięte wadą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. albo z art. 379 pkt 4 k.p.c., a także inne wyroki Trybunału Konstytucyjnego, czy też dokonywane sukcesywnie zmiany ustawy o Sądzie Najwyższym, mające na celu wyłącznie zablokowanie orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w zakresie dokonanych przez te organy międzynarodowe interpretacji wiążących Polskę norm traktatowych.W pkt 2. uchwały trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. stwierdzono, iż „nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. albo sprzeczność składu sądu z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym albo wojskowym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności”.

Oznacza to, że w odniesieniu do sędziów sądów powszechnych powołanych na urząd w procedurze sprzecznej z Konstytucją, nie obowiązuje funkcjonujące dotąd in gremio i a priori domniemanie niezawisłości (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., sygn. akt I KZP 2/22). Nie oznacza to samo w sobie stwierdzenia ich stronniczości, lecz nie ma, wobec opisanego wyżej „skażenia” procesu nominacyjnego, możliwości prostego odwołania się do tego domniemania. Oznacza to, że brak bezstronności i niezawisłości sądu, w składzie którego zasiadał sędzia sądu powszechnego, który uzyskał nominację w wadliwym procesie przed Krajową Radą Sądownictwa od 17 stycznia 2018 r., należy ustalić in concreto, w drodze testu niezależności i bezstronności.

Test tego rodzaju był przeprowadzany przez Sąd Najwyższy w stosunku do sędziego Sądu Apelacyjnego w […] X.Y. wielokrotnie, każdorazowo z wynikiem negatywnym (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 10 kwietnia 2024 r., II KK 351/23; z dnia 8 maja 2024 r., II KK 251/23; z dnia 5 czerwca 2024 r., II KK 575/23; z dnia 3 września 2024 r., II KK 503/23; z dnia 2 października 2024 r., II KK 169/24 i z dnia 18 października 2024 r., II KK 134/24). Sąd Najwyższy, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, rezultat przeprowadzonych w tych postępowaniach testów w pełni aprobuje i uznaje za niecelowe ich ponawianie, poprzestając na konstatacji, że zarówno przebieg kariery sędziego X.Y., jak i jego nieskrywane poparcie dla zmian mających na celu podporządkowanie Krajowej Rady Sądownictwa politykom, świadczą o braku niezbędnej niezależności i bezstronności tego sędziego, co narusza prawo strony do sądu, w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji i art. 6 ust. 1 EKPCz.

Wyrażenie „sąd ustanowiony ustawą”, zawarte w art. 6 ust. 1 EKPCz dotyczy bowiem nie tylko ustawowej podstawy samego istnienia sądu, lecz również składu orzekającego w każdej sprawie (zob. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 15 lipca 2021 r., C-791/19, Komisja Europejska przeciwko Polsce). W związku z powyższym, respektując prawo strony do sądu ustanowionego ustawą, należało wznowić na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. postępowanie odwoławcze, uchylić postanowienie Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 18 września 2024 r., sygn. akt II AKa 76/2, którym utrzymano w mocy postanowienie Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 28 maja 2024 r., sygn. akt II AKa 76/24 i przekazać Sądowi Apelacyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania sprawę z zażalenia obrońcy K.

A. na postanowienie tego Sądu o pozostawieniu apelacji bez rozpoznania.Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie. Andrzej Tomczyk Eugeniusz Wildowicz Małgorzata Wąsek-Wiaderek ł.n[a.ł]