Supreme Court dismisses judge disqualification request based on structural appointment issues as inadmissible under law.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court of Poland declared a private prosecutor's request to disqualify Judge Stanisław Stankiewicz inadmissible. The applicant argued that the judge's appointment by the newly formed Judicial Council violated constitutional principles, while the Court held that structural appointment issues cannot ground disqualification. The Court ruled that such arguments are theoretically insufficient without specific factual circumstances affecting the particular judge's impartiality in this case.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 29 § 4 ust. 1 ustawy o Sądzie Najwyższym; Art. 41 § 1 k.p.k.: Disqualification requests based solely on structural or constitutional issues regarding a judge's appointment are inadmissible as they do not affect the judge's impartiality in the specific case.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
II KO 106/24 POSTANOWIENIE Dnia 20 grudnia 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Anna Dziergawka w sprawie J.H. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 20 grudnia 2024 r. na posiedzeniu bez udziału stron wniosku o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego na podstawie art. 29 § 4 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. z 2021 r., poz. 1904 t.j. z dnia 21.10.2021 ze zm.) w zw. z art. 41 § 1 k.p.k. a contrario p o s t a n o w i ł : wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Stanisława Stankiewicza pozostawić bez rozpoznania, jako niedopuszczalny z mocy ustawy.
UZASADNIENIE
Do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek oskarżyciela prywatnego o wznowienie z urzędu postępowania sądowego prawomocnie zakończonego wyrokiem Sądu Okręgowego dla Warszawy - Pragi w Warszawie z dnia 29 grudnia 2022 r., sygn. akt IV Ka 635/22, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi -Północ w Warszawie z dnia 16 lutego 2022 roku, sygn. akt IV K 555/20. W uzasadnieniu wniosku oskarżyciel posiłkowy podniósł wadliwe obsadzenie sprawy II KK 157/23 przez „neo-sędzię Małgorzatę Bednarek”. Zarządzeniem z dnia 16 października 2024 r.
Prezes Izby Karnej do rozpoznania wskazanej sprawy wyznaczył sędziów Sądu Najwyższego: Jacka Błaszczyka, Barbarę Skoczkowską i Stanisława Stankiewicza. Zarządzeniem z dnia 21 listopada 2024 roku sędzia Sądu Najwyższego Jacek Błaszczyk zarządził, co następuje:„1.w celu zagwarantowania stronie prawa do sądu jako sędzia referent sprawy o sygn. akt II KO 106/24, stwierdzam istnienie okoliczności dających podstawę do wyłączenia z urzędu członka składu orzekającego SSN Stanisława Stankiewicza (art. 42 § 1 k.p.k. w zw. z art. 41 § 1 k.p.k.
– por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22);2.odpis zarządzenia doręczyć stronie inicjującej wznowienie postępowania;3.w związku z pkt 1 akta sprawy przedstawić przewodniczącemu wydziału w celu zarejestrowania sprawy o wyłączenie z urzędu SSN Stanisława Stankiewicza i przydzielenie tej sprawy sędziemu, który nie jest w tożsamej sytuacji prawno-ustrojowej (nemo iudex in causa sua)”. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek sędziego Sądu Najwyższego Jacka Błaszczyka należało pozostawić bez rozpoznania wobec jego ustawowej niedopuszczalności.
Stanowisko wyrażone w zarządzeniu z dnia 21 listopada 2024 roku, w aktualnym stanie prawnym należy uznać za oczywiście niezasadne.Na wstępie należy podkreślić, że przedstawione przez sędziego Sądu Najwyższego okoliczności nie mogły zostać rozpoznane w trybie art. 41 § 1 k.p.k. W orzecznictwie Sądu Najwyższego słusznie podkreśla się, że wątpliwość co do bezstronności sędziego nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem i to niezależnie od tego w jakim okresie i z jakimi ułomnościami w procedurze nominacyjnej doszło to tego powołania (zob. m. in. postanowienie SN z dnia 21 czerwca 2023 r., IV KK 460/19; postanowienie SN z dnia 31 października 2023 r., V KK 358/23).
Podnoszone zarzuty nie mogą mieć bowiem charakteru abstrakcyjnego i odnosić się do całych grup powołanych sędziów (zob. postanowienie SN z dnia 10 sierpnia 2023 r., V KK 162/22).Powyższe stanowisko potwierdza również wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 marca 2020 r., sygn. akt P 22/19, z którego wynika, że art. 41 § 1 w związku z art. 42 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 30), w zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, w skład której wchodzą sędziowie wybrani na podstawie art. 9a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz.
U. z 2019 r. poz. 84, 609, 730 i 914 oraz z 2020 r. poz. 190), jest niezgodny z art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Także z brzmienia art. 29 § 4 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 622; dalej ustawa o SN), dodanego ustawą z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r., poz. 1259) wynika, że okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności.
Skoro zatem ustawa o SN w sposób szczególny reguluje badanie kwestii bezstronności sędziego w kontekście okoliczności towarzyszących powołaniu sędziego oraz jego postępowania po powołaniu (zob. art. 29 ustawy o SN), to w tym zakresie stanowi lex specialis w stosunku do art. 41 § 1 k.p.k., wyłączając możliwość badania określonych w niej przesłanek w ogólnej procedurze (zob. postanowienie SN z dnia 26 stycznia 2023 r., V KK 485/21).Konsekwencją tego stanu rzeczy jest konieczność uznania, iż niedopuszczalne jest zastosowanie art. 41 § 1 k.p.k. w sytuacji, gdy z treści wniosku o wyłączenie sędziego wynika, że dotyczy on okoliczności przewidzianych w art. 29 § 5 ustawy o SN, a tak właśnie jest w niniejszej sprawie.
Podstawę wniosku stanowiły tu bowiem okoliczności dotyczące powołania sędziego SN Stanisława Stankiewicza de facto kwestie związane z organem o to wnioskującym, a więc Krajową Radą Sądownictwa, ukształtowaną na drodze nowelizacji z dnia 8 grudnia 2017 r. Takie procedowanie zmierzałoby do obejścia zawartego w art. 29 § 4 ustawy o SN bezwzględnego zakazu, który nie dopuszcza możliwości podważenia orzeczenia wydanego z udziałem sędziego Sądu Najwyższego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności wyłącznie z powodu okoliczności towarzyszących powołaniu tego sędziego.
Ustaleń tych nie może zmienić treść uchwały Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r, I KZP 2/22, która odwołuje się do uchwały trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I-4110-1/20, która z kolei na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2020 r., sygn. akt U 2/20 przestała obowiązywać, a na którą powołał się sędzia SN E.W. Podkreślić trzeba przy tym, że art. 190 ust. 1 Konstytucji RP stanowi, iż orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne.
Przyjmuje się, że żaden organ nie posiada uprawnień do weryfikacji oraz nierespektowania orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, w tym także Sąd Najwyższy (zob. postanowienie SN z dnia 25 stycznia 2024 r., I KK 107/23). W rozpatrywanej sprawie należy także podkreślić, że nie ma żadnych podstaw do twierdzenia, że zachodzi przypadek, że sędzia rozpoznający przedmiotowy wniosek, z uwagi na tożsamą sytuację prawno-ustrojową, orzekałby we własnej sprawie (nemo iudex in causa sua). Należy w pełni podzielić pogląd, iż wniosków o wyłączenie usadowionych tylko na podnoszeniu okoliczności o charakterze ustrojowym nie wolno uwzględniać automatycznie z tego tylko powodu, iż przedmiot sprawy znajduje zastosowanie także do osób ją rozstrzygających (zob. postanowienie SN z dnia 16 stycznia 2024 r., III KK 293/23; postanowienie SN z dnia 11 lipca 2024 r., IV KK 142/24).
Bez zindywidualizowania podnoszonych okoliczności w aspekcie konkretnych faktów poddających się ocenie sądu, pozostają one w warstwie wyłącznie teoretycznej, niepowiązanej odpowiednio ani z konkretną sprawą, od udziału w której wniosek o wyłączenie zostaje złożony, ani z określonym sędzią, którego wniosek ten dotyczy (zob. postanowienie SN z dnia 11 października 2024 r., II KO 110/24). W uwarunkowaniach niniejszej sprawy nie mogłoby dojść do złamania zasady nemo iudex in causa sua przez sędziego Sądu Najwyższego powołanego przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r., albowiem sędzia w takich okolicznościach nie orzeka „we własnej sprawie”, gdyż przedmiot konkretnego postępowania nie stanowi „jego sprawy”, a wydane przez niego orzeczenie w żaden sposób nie będzie miało wpływu na sferę jego własnych uprawnień lub obowiązków prawnych (zob. postanowienie SN z dnia 30 listopada 2023 r., I Zo 75/2; postanowienie SN z dnia 4 września 2024 r., I Zo 144/24; postanowienie SN z dnia 2 października 2024 r., V KK 282/24).
Z powyższych względów wniosek dotyczący wyłączenia z urzędu sędziego SN Stanisława Stankiewicza, zawarty w zarządzeniu wydanym przez sędziego SN Jacka Błaszczyka, był niedopuszczalny z mocy ustawy, w konsekwencji czego Sąd Najwyższy pozostawił go bez rozpoznania. [WB]r.g.