Supreme Court quashes criminal verdict due to procedural error regarding statute of limitations calculation. Defense argued private prosecution filed late; court remands to determine if limitation period expired. Verdict: partially_allowed (quashed and remanded).
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed the lower court's criminal verdict and remanded the case for retrial. The defense argued the statute of limitations had expired because the private prosecution was filed late, while the lower court held the victim was not properly notified of their rights. The Supreme Court ruled that the limitation period only began running after the victim was notified of the prosecutor's dismissal, a fact not yet established, necessitating a retrial to determine procedural admissibility.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 50 § 4 kpk z 1969 r.; Art. 10 § 2 kpk z 1969 r.: The limitation period for filing a private prosecution begins upon notification of the prosecutor's dismissal; if the start date is unclear, the case must be remanded to determine procedural admissibility.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt II KKN 172/98
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 22 lutego 2001 r.
Sąd Najwyższy w Warszawie - Izba Karna na rozprawie w składzie
następującym:
Przewodniczący: SSN – Piotr Hofmański (spr.)
Sędziowie:
SN – Edwarda Matwijów
SN – Józef Musioł
Protokolant – Teresa Jarosławska
po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2001 r.
sprawy W. D.
oskarżonego z art. 156 § 2 kk z 1969 r.
z powodu kasacji, wniesionej przez obrońcę oskarżonego
od wyroku Sądu Wojewódzkiego w S.
z dnia 5 maja 1997 r., sygn. II Ka […]
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Ł.
z dnia 12 maja 1996 r., sygn. II K […]
1. uchyla
zaskarżony
wyrok
i
sprawę
przekazuje
Okręgowemu w S. do ponownego rozpoznania,
Sądowi
2. zarządza zwrot kwoty 300,- zł na rzecz W. D. tytułem uiszczonej
opłaty od kasacji.
UZASADNIENIE
Wyrokiem Sądu Rejonowego w Ł. z dnia 12 grudnia 1996 r.,
sygn. II K […], W. D. uznany został za winnego popełnienia przestępstwa
z art. 156 § 2 kk na szkodę J. L.. Wyrok powyższy poddany został kontroli
instancyjnej na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego, w której
podniesiony został zarzut obrazy przepisów o przedawnieniu. Według obrońcy,
Sąd Rejonowy orzekał pomimo iż nastąpiło przedawnienie, albowiem
oskarżyciel prywatny wniósł akt oskarżenia po upływie terminu przewidzianego
w art. 50 § 4 kpk z 1969 r.
Apelacja nie przyniosła rezultatu zamierzonego przez jej autora,
albowiem Sąd Wojewódzki w S., wyrokiem z dnia 5 maja 1997 r.,
sygn. II Ka […] utrzymał zaskarżony wyrok w mocy. Uzasadniając swoją
decyzję Sąd Wojewódzki wskazał, iż w sprawie problem przedawnienia
nie występuje. Prywatny akt oskarżenia wpłynął bowiem po terminie, o którym
mowa w art. 50 § 4 kpk z 1969 r., niemniej oskarżyciel pokrzywdzony nie został
należycie powiadomiony o jego uprawnieniu do wniesienia tego aktu i terminie,
w którym wolno było mu to uczynić, a zatem upływ terminu nie mógł
wywoływać negatywnych dlań skutków w rozumieniu art. 10 § 2 kpk z 1969 r.
Wyrok powyższy zaskarżony został kasacją przez obrońcę skazanego.
W kasacji podniesiono zarzut mającego wpływ na treść orzeczenia rażącego
naruszenia prawa procesowego, w szczególności art. 50 § 4 kpk z 1969 r.
w związku z art. 105 § 2 kk z 1969 r., art. 11 pkt 6 i 111 kpk z1969 r.,
polegającego na wydaniu i utrzymaniu w mocy wyroku skazującego, pomimo iż
w dacie wniesienia aktu oskarżenia, upłynął już termin przedawnienia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie. W sprawie niniejszej
Prokurator Rejonowy w Ł., który prowadził postępowanie przygotowawcze
przeciwko
skazanemu,
umorzył
je
w
części
dotyczącej
czynu
zakwalifikowanego z art. 156 § 2 kk z 1969 r. postanowieniem z dnia
30 sierpnia 1995 r. To postanowienie doręczone zostało prawidłowo
pokrzywdzonemu J. L. w dniu 21 września 1995 r. (k. 71 akt II K […])
wraz z pouczeniem o terminie i sposobie jego zaskarżenia. Zostało ono
zaskarżone przez pokrzywdzonego i utrzymane w mocy postanowieniem
Prokuratora Wojewódzkiego w S. z dnia 9 października 1995 r. W uzasadnieniu
tego postanowienia Prokurator Wojewódzki wskazał, iż wobec stwierdzenia, iż
czyn, o który podejrzany był W. D. ścigany jest z oskarżenia prywatnego,
zaś brak jest podstaw do ingerencji w trybie art. 50 § 1 kpk z 1969 r.,
pokrzywdzony może skorzystać z uprawnienia określonego w art. 50 § 4 kpk
z 1969 r. W aktach brak jest jakiegokolwiek dokumentu, z którego wynikałoby,
iż pokrzywdzonemu doręczono odpis tego postanowienia (pomimo iż
postanowieniu towarzyszy zarządzenie w kwestii doręczenia).
Prywatny akt oskarżenia wniesiony został w dniu 16 listopada 1995 r. Sąd
Rejonowy w Ł. postanowieniem z dnia 31 stycznia 1996 r. postępowanie
przeciwko W. D. umorzył uznając, iż miarodajne dla obliczenia terminu
o którym mowa w art. 50 § 4 kpk z 1969 r. jest wydanie postanowienia
przez Prokuratora Rejonowego (doręczonego w dniu 21 września 1995 r.).
To stanowisko Sądu Rejonowego zakwestionowane zostało przez Sąd
Wojewódzki w S., który uznał w postanowieniu z 19 kwietnia 1996 r., iż skutki
upływu terminu określonego w art. 50 § 4 kpk nie nastąpiły, albowiem
pokrzywdzony nie został pouczony o terminie i sposobie wniesienia prywatnego
aktu oskarżenia w sprawie.
W kasacji obrońcy oskarżonego od wyroku z dnia 5 maja 1997 r. właśnie
to stanowisko Sądu Wojewódzkiego w S. jest kwestionowane, jako że –
podtrzymane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku – przesądziło o uznaniu, że
w sprawie przedawnienie nie nastąpiło. Obrońca wywodzi, iż fakt braku
pouczenia pokrzywdzonego o terminie i sposobie wniesienia prywatnego
aktu oskarżenia jest okolicznością, która mogłaby być wzięta pod uwagę
w ewentualnym postępowaniu w przedmiocie przywrócenia terminu zawitego,
o którym mowa w art. 50 § 4 kpk z 1969 r. W sprawie niniejszej postępowanie
takie nie zostało zaś w ogóle wszczęte, w związku z czym skutkiem upływu
terminu zawitego, przedawnienie nastąpiło.
Nie kwestionując trafności powyższych uwag autora kasacji, Sąd
Najwyższy zwraca jednak uwagę na to, że rozważanie kwestii upływu terminu
przedawnienia i ewentualnej potrzeby wdrażania postępowania w przedmiocie
przywrócenia terminu jest w sprawie co najmniej przedwczesne. Rzecz bowiem
w tym, że w ogóle nie ustalono, czy termin określony w art. 50 § 4 kpk z 1969 r.
w ogóle upłynął w dacie wniesienia aktu oskarżenia. Nie można bowiem, jak
czyni to Sąd Rejonowy, przyjąć, iż miarodajne jest wydanie prokuratorskiego
postanowienia o umorzeniu postępowania w pierwszej instancji, skoro zostało
ono zaskarżone i poddane kontroli instancyjnej. Ostateczne bowiem odstąpienie
od ścigania w sprawie nastąpiło z chwilą wydania postanowienia w drugiej
instancji przez Prokuratora Wojewódzkiego w S.. Termin zawity do wniesienia
prywatnego aktu oskarżenia rozpoczyna więc bieg z chwilą powiadomienia
pokrzywdzonego o treści tego postanowienia. Z akt sprawy nie wynika
tymczasem w ogóle czy, i ewentualnie kiedy to nastąpiło.
W tej sytuacji zachodzi potrzeba uchylenia zaskarżonego wyroku
i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania w instancji odwoławczej.
Sąd odwoławczy – ponownie ustosunkowując się do zarzutów podniesionych
w apelacji – powinien w szczególności, po dokonaniu niezbędnych czynności,
ustalić, w jakiej dacie rozpoczął w sprawie bieg termin określony w art. 50
§ 4 kpk z 1969 r., czy został on zachowany przy uwzględnieniu daty wniesienia
prywatnego aktu oskarżenia i czy w związku z tym postępowanie w sprawie
było prawnie dopuszczalne. Sąd odwoławczy powinien także rozważyć kwestię
prawidłowości pouczenia pokrzywdzonego o przysługującym mu uprawnieniu,
pamiętając jednak, iż kwestia ta – z uwagi na charakter terminu określonego
w art. 50 § 4 kpk z 1969 r.- może mieć znaczenie dla jego biegu jedynie
w postępowaniu wszczętym na podstawie art. 111 kpk.
Sąd Najwyższy ma świadomość tego, że dopiero treść ustaleń
dokonanych w ponownym postępowaniu odwoławczym przesądzi o kwestii
prawnej dopuszczalności procesu w sprawie. Zachodzący aktualnie brak
pewności w tej kwestii nie stoi jednak na przeszkodzie ani postępowaniu
kasacyjnemu (art. 529 kpk), ani też postępowaniu ponownemu w instancji
odwoławczej.
Postępowanie
przed
tym
sądem
jest
bowiem
prawnie
dopuszczalne, o ile zmierza do ustalenia kwestii jego prawnej dopuszczalności.
Dopiero ewentualne stwierdzenie, iż w sprawie nastąpiło przedawnienie,
prowadzić będzie do zastosowania art. 17 § 1 kpk.
Rozważywszy powyższe, orzeczono jak w wyroku.
Przewodniczący: SSN (Piotr Hofmański)
Sędziowie: SN (Edward Matwijów)
aw
f/es
SN (Józef Musioł)