Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II KK 79/26 Generato dall'IA

Supreme Court excludes judge from case due to unconstitutional appointment to disciplinary chamber violating independence and impartiality.

Numero d'incarto II KK 79/26
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Accolto (Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court granted the private prosecutor's request to exclude Judge Ryszard Witkowski from the case. The court found that his appointment to the Disciplinary Chamber was unconstitutional and that his subsequent transfer to the Criminal Chamber lacked legal basis. Consequently, the judge was removed to prevent a violation of the right to a fair trial and to avoid an absolute ground for appeal.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 45 ust. 1 Konstytucji RP; art. 6 ust. 1 EKPC; art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.: A judge appointed to a non-independent disciplinary chamber cannot validly serve in other chambers, rendering proceedings with their participation voidable due to lack of impartiality.

Parole chiave

Generato dall'IA
unconstitutional appointment judicial independence impartiality requirement absolute ground for appeal fair trial violation disciplinary chamber transfer of judge ricusazione di pubblici ministeri

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
art. 45 ust. 1 Konstytucji RP
art. 6 ust. 1 EKPC
7)].Co więcej, niewyłączenie wymienionego sędziego od udziału w rozpoznawaniu spraw kasacyjnych na gruncie regulacji traktatowych daje podstawę do rozważania takiej okoliczności jako naruszenia art. 6 ust. 1 EKPC, na co wskazują liczne orzeczenia Europejskiego Trybunału Praw Człowieka - ETPCz (zob.
art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
1 EKPC, natomiast postępowanie prowadzone przez taki sąd dotknięte byłoby bezwzględną przyczyną odwoławczą określoną w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.Z tych wszystkich względów postanowiono jak na wstępie.
art. 179 Konstytucji RP
– do legalnej Izby Sądu Najwyższego decyzją osoby pełniącej funkcję Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, w sposób stanowiący ominięcie wymogów określonych w art. 179 Konstytucji RP.
ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa
art. 41 § 1 k.p.k
wniosku pełnomocnika oskarżycieli prywatnych o wyłączenie sędziego Ryszarda Witkowskiego od udziału w sprawie II KK 79/26 na podstawie art. 41 § 1 k.p.k.
art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k
1 EKPC, natomiast postępowanie prowadzone przez taki sąd dotknięte byłoby bezwzględną przyczyną odwoławczą określoną w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.Z tych wszystkich względów postanowiono jak na wstępie.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
Reczkowicz przeciwko Polsce
wyroki – z dnia 22 lipca 2021 r., Reczkowicz przeciwko Polsce [skarga nr 43447/19], z dnia 8 listopada 2021 r., Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce [skargi nr 49868/19 i 57511/19], z dnia 3 lutego 2022 r., Advance Pharma sp.
Wałęsa przeciwko Polsce
[Wielka Izba], Grzęda przeciwko Polsce [skarga 43572/18] oraz z dnia 23 listopada 2023 r., Wałęsa przeciwko Polsce [skarga nr 50849/21]) oraz art.
II KK 82/23
Supreme Court dismisses judge's participation due to flawed appointment procedure violating impartiality guarantees.
II KK 493/22
Supreme Court excludes judge from cassation due to conflict of interest from flawed appointment procedure.
IV KK 57/23
Supreme Court quashes combined prison sentence for exceeding statutory maximum limits under Criminal Code Art. 86.
IV KK 571/23
Supreme Court dismisses appeal judge exclusion request based on appointment procedure as inadmissible under special statute.
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

II KK 79/26 POSTANOWIENIE Dnia 25 marca 2026 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tomasz Artymiuk w sprawie T. D. (D.) uniewinnionego od czynów z art. 212 § 1 i 2 k.k. oraz art. 216 § 1 i 2 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 25 marca 2026 r. wniosku pełnomocnika oskarżycieli prywatnych o wyłączenie sędziego Ryszarda Witkowskiego od udziału w sprawie II KK 79/26 na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k. oraz art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, postanowił wyłączyć sędziego Ryszarda Witkowskiego od udziału w sprawie o sygn. akt II KK 79/26.

UZASADNIENIE

W zawisłej przed Sądem Najwyższym sprawie o sygn. II KK 79/26, pełnomocnik oskarżycieli prywatnych A. W. i T. W. w dniu 12 marca 2026 r. złożyła wniosek o wyłączenie od udziału w rozpoznaniu tej sprawy sędziego Ryszarda Witkowskiego.Uzasadniając swoją inicjatywę wskazała, że rozpoznanie złożonej przez nią kasacji przez sąd z udziałem sędziego Ryszarda Witkowskiego, powołanego na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.

U. z 2018 r., poz. 3 – dalej w tekście ustawa o KRS z 2017 r.), w świetle orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka będzie naruszało art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (EKPC), a wydane przez tak ukształtowany sąd orzeczenie, wobec uchwały połączonych Izb Sądu Najwyższego: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20, będzie dotknięte wadą mającą postać bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

Odwołała się do faktu orzekania wymienionego sędziego w Izbie Dyscyplinarnej i jego przeniesienia w niekonstytucyjnej procedurze do Izby Karnej, wskazując również szereg orzeczeń Sądu Najwyższego wyłączających Ryszarda Witkowskiego od orzekania w sprawach kasacyjnych, skargowych i wznowieniowych. Sąd Najwyższy zważył co następuje.Złożony w niniejszej sprawie wniosek pełnomocnika oskarżycieli prywatnych o wyłączenie od udziału w niej sędziego Ryszarda Witkowskiego jest zasadny w sposób oczywisty. Sąd Najwyższy w tym składzie podtrzymuje pogląd o konieczności wyłączenia od rozpoznawania spraw zawisłych w Sądzie Najwyższym, osób powołanych na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym ustawą o KRS z 2017 r., z uwagi na to, że wydanie orzeczenia z udziałem takiej osoby skutkowałoby wystąpieniem bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. [zob. pkt 1 uchwały połączonych Izb Sądu Najwyższego:

Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-2110-1/20 (OSNK 2020, z. 2, poz. 7)].Co więcej, niewyłączenie wymienionego sędziego od udziału w rozpoznawaniu spraw kasacyjnych na gruncie regulacji traktatowych daje podstawę do rozważania takiej okoliczności jako naruszenia art. 6 ust. 1 EKPC, na co wskazują liczne orzeczenia Europejskiego Trybunału Praw Człowieka - ETPCz (zob. wyroki – z dnia 22 lipca 2021 r., Reczkowicz przeciwko Polsce [skarga nr 43447/19], z dnia 8 listopada 2021 r., Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce [skargi nr 49868/19 i 57511/19], z dnia 3 lutego 2022 r., Advance Pharma sp. z o.o. przeciwko Polsce [skarga nr 1469/20], z dnia 15 marca 2022 r. [Wielka Izba], Grzęda przeciwko Polsce [skarga 43572/18] oraz z dnia 23 listopada 2023 r., Wałęsa przeciwko Polsce [skarga nr 50849/21]) oraz art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (zob. np. wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 15 lipca 2021 r., C-791/19, z dnia 21 grudnia 2023 r., C-718/21 i z dnia 4 września 2025 r., C-225/22), co w konsekwencji może spowodować odpowiedzialność finansową Rzeczypospolitej Polskiej w wypadku wniesienia i to z większym niż duże prawdopodobieństwem, skutecznej skargi opartej o zarzut naruszenia przepisów konwencyjnych.Niebagatelne znaczenie mają również – co zasygnalizowała w swoim wniosku pełnomocnik – okoliczności, które skutkują obecnym orzekaniem przez sędziego Ryszarda Witkowskiego (wcześniej prokuratora) w Izbie Karnej i to poczynając o sposobu powołania go do mającej charakter sądu specjalnego Izby Dyscyplinarnej w nietransparentnej procedurze w 2018 r., a następnie przeniesienia – po likwidacji Izby Dyscyplinarnej w 2022 r.

– do legalnej Izby Sądu Najwyższego decyzją osoby pełniącej funkcję Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, w sposób stanowiący ominięcie wymogów określonych w art. 179 Konstytucji RP. Sąd Najwyższy w tym składzie uznaje więc za uzasadnione stwierdzenie, iż akty nominacji na stanowiska w Izbie Dyscyplinarnej, która od początku zasadnie traktowana była jako organ niespełniający konstytucyjnego i konwencyjnego wymogu sądu niezależnego i bezstronnego „ustanowionego ustawą” (zob. powołane już wyżej: uchwała Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. oraz wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 22 lipca 2021 r., Reczkowicz przeciwko Polsce), podjęte przez Prezydenta RP wyłącznie w ramach konkursu na stanowiska w tej Izbie, nie obejmują powołania do każdej innej Izby Sądu Najwyższego i tym samym nie wywołują skutków związanych z takim powołaniem.

Wadliwość pierwotnego powołania, niezależnie od intencji ustawodawcy, który w nowelizacji ustawy o Sądzie Najwyższym z 2022 r. usunął istniejące dotąd formalne ograniczenia w przenoszeniu sędziów tej Izby, nie mogą prowadzić do usankcjonowania tej pierwotnej wady, a tym bardziej uprawniać do orzekania w innych Izbach Sądu Najwyższego. Ta pierwotna wadliwość powołania na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego w konkursie do Izby Dyscyplinarnej nie może być również w drodze wtórnych, mających charakter techniczny zabiegów, konwalidowana.

Skutek taki (konwalidacja) mógłby zostać osiągnięty wyłącznie poprzez przeprowadzenie prawidłowej procedury powołania i to powołania do prawidłowo ukształtowanego sądu (zob. także w tym przedmiocie postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 26 października 2023 r., II KK 82/23; z dnia 1 marca 2024 r., II KK 493/22; z dnia 7 marca 2024 r., IV KK 571/23).Podsumowując, zgodzić należy się z autorką wniosku co do konieczności wyłączenie sędziego Ryszarda Witkowskiego od udziału w prowadzonej w Sądzie Najwyższym sprawie II KK 79/26, gdyż sąd, w którego składzie by uczestniczył, nie spełniałby kryteriów określonych w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 EKPC, natomiast postępowanie prowadzone przez taki sąd dotknięte byłoby bezwzględną przyczyną odwoławczą określoną w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.Z tych wszystkich względów postanowiono jak na wstępie. [J.J.][a.ł]