Supreme Court dismisses appeal against costs ruling in cassation proceedings as inadmissible by law.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the defense attorney's appeal regarding the allocation of costs in cassation proceedings. The attorney argued that the first-instance court failed to rule on defense costs, but the Supreme Court had already addressed this by granting the defendant exemption from court costs. The court held that such cost rulings are integral to the cassation decision and are not subject to separate appeal under the Code of Criminal Procedure.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 626 § 1 k.p.k.; Art. 426 § 2 k.p.k.: A ruling on costs issued by the Supreme Court in cassation proceedings is not subject to appeal, as it is an integral part of the cassation decision and the statutory framework excludes such review.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt II KK 76/16 ZARZĄDZENIE Dnia 29 czerwca 2016 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Waldemar Płóciennik w sprawie D. K. Odmawiam przyjęcia zażalenia obrońcy skazanego D. K. adwokata B.Z. na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 2016 r., II KK 76/16 w przedmiocie kosztów postępowania kasacyjnego jako niedopuszczalnego z mocy ustawy.
UZASADNIENIE
Adwokat B. Z., działając jako obrońca z urzędu skazanego D. K., wywodząc uprawnienie do działania z treści art. 84 § 1 k.p.k., wniósł kasację od wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 26 lutego 2015 r. w sprawie X Ka […]. Poza zarzutami, kasacja ta zawierała również wniosek o zasądzenie kosztów obrony z urzędu w postępowaniu kasacyjnym. Wniosek ten został powtórzony w toku rozprawy kasacyjnej w dniu 7 czerwca 2016. Po rozpoznaniu kasacji Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 7 czerwca 2016 r., II KK 76/16, oddalił ten nadzwyczajny środek zaskarżenia jako oczywiście bezzasadny i zwolnił skazanego od kosztów sądowych postępowania kasacyjnego.W piśmie z dnia 14 czerwca 2016 r. obrońca skazanego:I.ponowił wniosek o wydanie postanowienia w przedmiocie przyznania kosztów udzielonej z urzędu pomocy prawnej w postępowaniu kasacyjnym;II.w razie nieuwzględnienia powyższej prośby wniósł zażalenie na rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania kasacyjnego wydane i ogłoszone w dniu 7 czerwca 2016 r. w sprawie II KK 76/16 zarzucając naruszenie art. 618 § 1 pkt 11 k.p.k. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 6 w zw. z § 14 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielanej z urzędu, domagając się zmiany zaskarżonego postanowienia przez przyznanie obrońcy wynagrodzenia za sporządzenie kasacji i udział w rozprawie przed Sądem Najwyższym.Przedstawiona treść pism procesowych oraz przebieg czynności procesowych jasno wskazują, że kwestia zwrotu kosztów za obronę z urzędu w postępowaniu kasacyjnym (wniesienie kasacji i udział w rozprawie kasacyjnej) była przedmiotem rozważań i rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego (brak rozstrzygnięcia o zasądzeniu kosztów w punkcie postanowienia o zwolnieniu skazanego od ponoszenia kosztów sądowych dowodzi, że Sąd Najwyższy nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku obrońcy skazanego).
Dowodzi tego także punkt II pisma obrońcy z dnia 14 czerwca 2016 r., z którego wynika, że przedmiotem zażalenia ma być odmowa przyznania wynagrodzenia obrońcy z urzędu, a nie brak rozstrzygnięcia w tym przedmiocie (art. 425 § 2 zd. drugie).Skoro postanowienie z dnia 7 czerwca 2016 r. zawiera rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku obrońcy skazanego, wniosek z pkt I pisma z dnia 14 czerwca 2016 r. jawi się jako bezprzedmiotowy.Sformułowane w pkt II pisma zażalenie jest niedopuszczalne z mocy ustawy, zatem należało odmówić jego przyjęcia.Z treści art. 626 § 1 k.p.k. wynika, że sąd ma obowiązek wskazania, w każdym orzeczeniu kończącym postępowanie, kto, w jakiej części i zakresie ponosi koszty procesu.
Z art. 626 § 3 k.p.k. wynika ponadto, że na orzeczenie w przedmiocie kosztów służy zażalenie, jeżeli nie wniesiono apelacji. W przepisie tym stworzono zatem możliwość zaskarżenia orzeczenia w przedmiocie kosztów zażaleniem, o ile nie wniesiono apelacji (od wyroku), w której zaskarżono m.in. orzeczenie o kosztach. Przewidziana w art. 626 § 3 k.p.k. zaskarżalność orzeczenia w przedmiocie kosztów dotyczy niewątpliwie rozstrzygnięć wydanych w pierwszej instancji i to zarówno w postaci wyroków, jak i postanowień, ale nie wchodzi w grę w odniesieniu do orzeczeń sądu odwoławczego oraz orzeczeń wydanych przez Sąd Najwyższy (por. art. 426 § 1 i 2 k.p.k.), chyba że ustawa stanowiłaby inaczej.
W przepisie art. 626 § 3 k.p.k. wprowadzono zatem zasadę, że niedopuszczalne jest zaskarżenie rozstrzygnięcia o kosztach zawartego w orzeczeniu niezaskarżalnym, przy czym, jak w wypadku orzeczeń sądu odwoławczego, niezaskarżalnych zwykłym środkiem odwoławczym. Skoro bowiem ustawa wyłącza dopuszczalność zaskarżenia całego orzeczenia i nie reguluje odrębnie kwestii zaskarżalności poszczególnych rozstrzygnięć w nim zawartych (nie stanowi inaczej), zaskarżenie takiego rozstrzygnięcia nie jest dopuszczalne.Powyższe prowadzi do wniosku, że nie jest dopuszczalne zaskarżenie, w myśl ogólnej reguły przewidzianej w art. 626 § 3 k.p.k., rozstrzygnięcia o kosztach zawartego w niezaskarżalnym, nawet nadzwyczajnym środkiem odwoławczym, orzeczeniu wydanym przez Sąd Najwyższy, w tym postanowieniu o oddaleniu kasacji jako oczywiście bezzasadnej, o jakim mowa w art. 535 § 3 k.p.k.
Tego rodzaju postanowienia nie można bowiem zaliczyć do postanowień wydanych w pierwszej instancji ani do postanowień wydanych w postępowaniu odwoławczym. Jest to postanowienie wydane w szczególnym postępowaniu, toczącym się w trybie wynikającym z uregulowania nadzwyczajnego środka zaskarżenia, jakim jest kasacja. Wracając do art. 626 § 1 k.p.k. zauważyć należy, że obowiązek określenia w każdym orzeczeniu kończącym postępowanie kto, w jakiej części i w jakim zakresie ponosi koszty postępowania, oznacza jednocześnie, że takie rozstrzygnięcie jest integralną częścią niezaskarżalnego postanowienia oddalającego kasację.
Przyjęcie zażalenia do rozpoznania w niniejszej sprawie prowadziłoby natomiast do wyrażenia stanowiska, zgodnie z którym ustawodawca z jednej strony wykluczył możliwość zaskarżenia orzeczenia Sądu Najwyższego co do istoty sprawy, ale jednocześnie stworzył możliwość kontroli decyzji ubocznych związanych z tym rozstrzygnięciem. Taka możliwość musiałaby znajdować się w wyraźnym nakazie wynikającym z ustawy. Stosownie zaś do dyspozycji art. 626 § 3 zd. 1 k.p.k. na orzeczenie w przedmiocie kosztów służy zażalenie, ale regulacja ta odnosi się do sytuacji „jeżeli nie wniesiono apelacji”.
Uprawnienie to związane jest zatem z układem procesowym, w którym przysługiwał środek odwoławczy co do istoty sprawy i strona z niego nie korzystała. O niedopuszczalności zażalenia na orzeczenie o kosztach procesu zawarte w postanowieniu Sądu Najwyższego o oddaleniu kasacji przesądza jeszcze jeden argument. O ile bowiem przepis art. 426 § 2 k.p.k. w obecnej treści przewiduje zaskarżalność między innymi wydanego w toku postępowania odwoławczego postanowienia w przedmiocie kosztów procesu, o których po raz pierwszy orzekał sąd odwoławczy, to w § 1 art. 426 k.p.k. ustawodawca wyraźnie rozróżnia „orzeczenia sądu odwoławczego” od „orzeczeń wydanych przez Sąd Najwyższy”.
Gdyby zatem ustawodawca zamierzał zakresem normowania, wskazanym w art. 426 § 2 k.p.k., objąć także postanowienia wydawane przez Sąd Najwyższy w postępowaniu kasacyjnym, powinien i ten Sąd wskazać jako adresata normy kompetencyjnej. Tak jednak nie jest, gdyż o ile w § 1 przepisu art. 426 k.p.k. jest mowa zarówno o orzeczeniach sądu odwoławczego, jak i o orzeczeniach wydanych przez Sąd Najwyższy (od których nie przysługuje środek odwoławczy, chyba że ustawa stanowi inaczej), to już w § 2 tego artykułu – dopuszczającym możliwość zaskarżania pewnych rozstrzygnięć, w tym orzeczeń w przedmiocie kosztów procesu – jest mowa wyłącznie o rozstrzygnięciach „sądu odwoławczego”, o których ten sąd orzekał po raz pierwszy.
Gdyby było inaczej, to – przykładowo – zbędny byłby przepis art. 538 § 2 zd. 2 k.p.k. stanowiący, że na postanowienie Sądu Najwyższego o zastosowaniu tymczasowego aresztowania służy zażalenie do równorzędnego składu Sądu Najwyższego, skoro takie uprawnienie do wniesienia zażalenia od postanowienia o zastosowaniu tymczasowego aresztowania przez Sąd Najwyższy miałoby wynikać już z treści art. 426 § 2 k.p.k. (podobne argumenty wyrażono w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 15 czerwca 2016 r., II KK 77/16).Z powyższego wynika zatem, że na wydane w postępowaniu kasacyjnym orzeczenie Sądu Najwyższego w przedmiocie kosztów procesu nie przysługuje zażalenie, ani na podstawie art. 626 § 3 k.p.k., ani na podstawie art. 426 § 2 k.p.k. aw