Supreme Court dismisses cassation for procedural error regarding victim's representative authority in criminal proceedings.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the cassation appeal as obviously groundless, upholding the lower court's conviction of the defendant for arson. The defendant argued that the victim's representative lacked authority to file the prosecution request, claiming the employee was not properly authorized by the housing association. The court rejected this, noting that the lower court correctly established the employee's authority based on witness testimony and the specific management structure of the victim entity, finding no procedural violation.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 17 § 1 pkt 10 k.p.k.; Art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k.: A cassation appeal based on the claim that a representative of a non-natural person victim lacked authority to file a prosecution request is inadmissible if the lower court has factually established the representative's valid authorization and the victim's will.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt II KK 597/21 POSTANOWIENIE Dnia 25 lutego 2022 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Wiliński na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 25 lutego 2022 r. sprawy B. W. skazanego za czyn z 288 § 1 k.k. z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 26 kwietnia 2021 r., sygn. akt X Ka (…) utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w W. z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. akt IV K (…) p o s t a n o w i ł:
1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;
2. zwolnić skazanego B. W. z kosztów sądowych postępowania kasacyjnego obciążając nimi Skarb Państwa.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. akt IV K (…), Sąd Rejonowy w W. uznał B. W. uznał za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu z art. 288 § 1 k.k. i wymierzył mu karę 2 lat ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin miesięcznie, oraz zasądził od B. W. i innej osoby na rzecz pokrzywdzonej Wspólnoty Mieszkaniowej K. w W. kwoty po 31.585,34 zł. od każdego z nich tytułem obowiązku naprawienia szkody.Po rozpoznaniu apelacji obrońców oskarżonych Sąd Okręgowy w W. wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2021 r. utrzymał w mocy zaskarżony wyrok.Kasację od powyższego orzeczenia wniosła obrońca skazanego, zaskarżając wyrok w całości na jego korzyść, zarzucając:„1. rażące naruszenie prawa procesowego tj. art. 17 § 1 pkt 10 kpk poprzez błędne uznanie, że J.
M. jako pracownik spółki Z. był osobą uprawnioną do złożenia wniosku o ściganie, podczas gdy, osoba ta nie korzysta z uprawnienia do reprezentacji Spółki Z. sp. z o.o., ani nie posiadała upoważnienia przez osoby uprawnione do jej reprezentacji, aby taki wniosek złożyć, a złożone przez niego oświadczenia o posiadaniu uprawnienia do składania zawiadomień na Policję nie dość, że nie jest tożsame z upoważnieniem do składania wniosku i ściganie, to dodatkowo oświadczenie jest wyłącznie oświadczeniem świadka, a nie osoby reprezentującej zarząd, a nadto wskazać należy, że wobec rozbieżności w procesie komu przysługuje status pokrzywdzonego (wspólnocie mieszkaniowej K. czy też jej administratorowi spółce Z.), a która to Wspólnota Mieszkaniowa nie złożyła takiego wniosku i brak dokumentu, aby spółka Z. upoważniona była w jej imieniu, a tym samym należało przyjąć, że nie został skutecznie złożony wniosek o ściganie i ukaranie sprawców, co przy zarzucie z art. 288 § 1 kk było wymogiem koniecznym do skazania oskarżonego co skutkuje bezwzględną przyczyną odwoławczą określoną w art. 439 § 1 pkt 9 kpk.2. rażące naruszenie prawa procesowego mającego wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 433 § 2 kpk w zw. z art. 7 kpk, w zw. z art. 410 kpk w zw. z art. 457 § 3 kpk polegające na arbitralnym oraz bezkrytycznym zaakceptowaniu przez Sąd odwoławczy niewątpliwie nieprawidłowej oceny materiału dowodowego poczynionej przez Sąd I instancji i przez to brak należytej kontroli odwoławczej zastosowania art. 7 kpk i art. 410 kpk w toku przeprowadzonego postępowania, przy jednoczesnym ogólnikowym powoływaniu się na poprawność orzeczenia Sądu a quo i fragmentarycznym odniesieniu tylko do części zarzutów stawianych skazanemu, w szczególności brak oceny zeznań świadka w zakresie w jakim świadek nie posiadał pewności co do przebiegu zdarzenia, a jego zeznania zawierały określenia „najprawdopodobniej”, a rzekome nagranie, które na żadnym etapie postępowania karnego nie zostało dopuszczone i przeprowadzone jako dowód, a świadek oglądał tę płytkę „o tyle o ile przy samym nagrywaniu" (protokół z dnia 30 listopada 2020r. 00:03;23), a dodatkowo nagranie jest nagraniem klatkowym - 25 klatek na sekundę, co 8 sekund, co więcej brak jest protokołu oględzin płyty, tym samym brak w materiale dowodowym sprawy wykazania sprawstwa i winy B.
W..3. rażące naruszenie prawa procesowego mające wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 433 § 2 kpk w zw. z art. 457 § 3 kpk w zw. z art. 352 kpk w zw. z art. 167 kpk w zw. z art. 193 § 1 kpk w zw. z art. 440 kpk poprzez utrzymanie w mocy rażąco niesprawiedliwego wyroku, bowiem pomimo obowiązku ustalenia przez Sąd orzekający stanu faktycznego będącego podstawą orzekania, w tym obowiązku naprawienia szkody, Sąd orzekający oparł się jedynie na wycenie prac/kosztorysie ofertowym prac w celu naprawienia szkody sporządzonym dla celów likwidacji szkody przez ubezpieczyciela, bez rzeczywistej wyceny szkody pokrzywdzonego oraz braku oceny czy szkoda została naprawiona wobec faktu, że w aktach sprawy znajdują się dowody na ubezpieczenie, a jeżeli tak to w jakiej wysokości, a ponadto zasądzenia naprawienia szkody w sytuacji gdy do jej oszacowania konieczne było zasięgnięcie opinii biegłego, co doprowadziło do zasądzenia obowiązku naprawienia szkody w sposób samowolny i bezpodstawny.4. rażące naruszenie prawa procesowego mające wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 433 § 2 kpk w zw. z art. 440 kpk w zw. z art. 5 § 1 i 2 kpk poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego orzeczenia pomimo jego rażącej niesprawiedliwości, podczas gdy żaden z przeprowadzonych dowodów nie wskazuje jednoznacznie na winę i sprawstwo oskarżonego, a dowody w sprawie mają jedynie charakter poszlakowy, jak również nie są bezpośrednim dowodem w sprawie, a co więcej jak wynika z zeznań świadka M. nie oddają one wiarygodnego opisu zdarzenia, a jedynie pobieżne urywkowe informacje co do których sam świadek nie miał pewności, co ujawnia się w jego twierdzeniach o „prawdopodobności” zdarzenia, co niewątpliwie doprowadziło do nieprawidłowej oceny materiału dowodowego przez Sąd I instancji i przez to brak należytej kontroli odwoławczej zastosowania art. 7 i art. 410 kpk.5. rażące naruszenie prawa procesowego mające wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 433 § 2 kpk w zw. z art. 457 § 3 kpk poprzez brak rzetelnej kontroli odwoławczej wyrażający się nierozważeniem wszystkich podniesionych w apelacji pełnomocnika wnioskodawczyni (sic!) zarzutów oraz ograniczenia się w uzasadnieniu wyroku Sądu ad quem do twierdzeń lakonicznych, ogólnikowych i powierzchownych, pozbawionych dokładnej analizy przesłanek, na których zostały oparte.6. rażące naruszenie prawa procesowego mającego wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 433 § 2 kpk w zw. z art. 7 kpk, art. 170 § 1 i § 2 kpk, art. 193 § 1 kpk, art. 410 kpk w zw. z art. 248 § 1 kpc, art. 233 § 2 kpc i art. 558 kpk, poprzez oparcie orzeczenia na niepełnym materiale dowodowym tj. braku dowodu nagrania z monitoringu oraz zaniechania przeprowadzenia dowodów na potwierdzenie faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i orzeczenie obowiązku naprawienia szkody, bez zasięgnięcia opinii biegłego rzeczoznawcy pomimo istnienia takiej koniczności, a tym samym przekroczenie uprawnień wynikających ze swobodnego uznania sędziowskiego do zastosowania art. 46 kk.7. rażące naruszenie prawa materialnego mogące mieć wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie art. 361 § 1 i § 2 kc przez brak zastosowania, podczas gdy dokonując zasądzenia na podstawie art. 46 kk sąd orzekający stosuje przepisy prawa cywilnego, a w efekcie orzeczenia naprawienia szkody bez określenia faktycznej straty poniesionej przez pokrzywdzonego oraz weryfikacji czy na gruncie uprawnień cywilistycznych - likwidacji szkody pokrzywdzony nie uzyskał naprawienia szkody o czym świadczyłyby dokumenty dotyczące ubezpieczenia znajdujące się w aktach.”Podnosząc powyższe, autorka kasacji wniosła o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w W. w postępowaniu odwoławczym.W odpowiedzi na kasację Prokurator Prokuratury Okręgowej w W. wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Kasacja obrońcy skazanego okazała się bezzasadna w stopniu oczywistym, pozwalającym na jej oddalenie na posiedzeniu bez udziału stron, wyznaczonym w trybie art. 535 § 3 k.p.k.Warto przypomnieć, że zgodnie z dyspozycją art. 523 § 1 k.p.k. kasacja może być wniesiona tylko z powodu uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k. lub innego rażącego naruszenia prawa, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na treść orzeczenia.
Ponadto, na podstawie art. 523 § 2 k.p.k. kasację na korzyść można wnieść jedynie w razie skazania oskarżonego za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania. Ograniczenie to nie dotyczy wszakże kasacji opartej na uchybieniach wymienionych w art. 439 k.p.k. Zgodnie zaś z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego oczywista bezzasadność kasacji ma miejsce w sytuacji, gdy już w wyniku pobieżnej analizy zarzutów w niej zawartych nasuwa się spostrzeżenie, że nie są one trafne, a przedstawione w niej wnioski nie odpowiadają zaistniałym w sprawie realiom procesowym (zob. postanowienie SN z dnia 17 kwietnia 2018 r., sygn. akt V KK 397/17).
O zasadności samej kasacji nie przemawia także co oczywiste sama ilość podniesionych zarzutów, lecz jedynie ich trafność.Podniesiony w kasacji zarzut błędnego uznania, że pracownik spółki Z. sp. z o.o. nie był osobą uprawnioną do złożenia wniosku o ściganie, a zatem naruszenia art. 17 § 1 pkt. 10 k.p.k. był już przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie. Zarzut ten postawiono bowiem już w apelacji i został on rozpoznany przez Sąd odwoławczy. Stanowisko zawarte w uzasadnieniu wyroku Sądu Okręgowego uznać należy za trafne.
Zauważyć należy, że pracownik spółdzielni J. M. złożył zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa występując w niniejszej sprawie w imieniu spółki Zarządzanie Nieruchomościami i Inwestycjami Z. sp. z o.o. Szkoda popełniona została wspólnocie mieszkaniowej K., której administratorem jest właśnie spółka Z. sp. z o.o. i która w postępowaniu karnym występowała w imieniu pokrzywdzonego (por. m.in. k.235 i in.), a reprezentował ją w toku postępowania J. M.. Jak wynika z akt sprawy był on w ramach swoich obowiązków służbowych upoważniony do sprawowania nadzoru technicznego nad budynkiem i upoważniony do składania zawiadomień na Policję, a zatem był upoważnioną osobą do działania w imieniu spółki Z. sp. z o.o. (co potwierdzały dokumenty i oświadczenia złożone przez Z. sp. z o.o. w toku postępowania), która z kolei była uprawniona do wykonywania czynności w imieniu wspólnoty mieszkaniowej w niniejszej sprawie.
Jak zaś trafnie wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z 24 sierpnia 2012, III KK 61/12, wniosek o ściganie może być złożony przez upoważnionego pracownika uprawnionego podmiotu. W niniejszej sprawie nie podważono zaś skutecznie sposobu działania ani reprezentowania wspólnoty mieszkaniowej, tj. nie wykazano by upoważnienie do działania w jej imieniu wyrażono w sposób nieprawidłowy wobec administratora spółki Z. sp. z o.o. Sąd odwoławczy przyjmując, że wniosek złożył upoważniony pracownik uprawnionego podmiotu uczynił to na podstawie przeprowadzonego dowodu (zeznań J.
M.). Warto też dodać, że przepis art. 51 § 1 k.p.k. ma charakter blankietowy o tyle, iż nie wymienia się w nim (różnych) organów uprawnionych do podejmowania czynności procesowych w imieniu (rozmaitych) podmiotów pokrzywdzonych niebędących osobami fizycznymi. Oznacza to, że w odniesieniu do konkretnego pokrzywdzonego, każdorazowo niezbędne jest dokonanie stosownego w tym zakresie ustalenia, którego zresztą Sąd odwoławczy na podniesiony w apelacji zarzut dokonał. Nadto należy mieć na uwadze, że w odniesieniu do pokrzywdzonego w niniejszej sprawie, którym jest wspólnota mieszkaniowa trudno wymagać osobistego działania jej członków, z tego zatem powodu uprawnienia związane z zarządzaniem mieniem i administrowaniem wykonywał zarządca spółka Z. sp. z o.o., a w jej imieniu upoważniony przez nią pracownik.
Ustaleń tych nie podważono w toku postępowania, zaś Sąd odwoławczy przyjął je za wiążące. Nie wykazano nadto w szczególności by były one niezgodne z wolą pokrzywdzonego, tj. wspólnoty mieszkaniowej. W takiej sytuacji nie można się zgodzić ze skarżącą, że w sprawie brak jest wniosku o ściganie pochodzącego od osoby uprawnionej, a więc by zaistniała negatywna przesłanka procesowa wymieniona w art. 17 § 1 pkt 10 k.p.k.Pozostałe, podniesiony w kasacji liczne zarzuty nie odnoszące się jednak do wystąpienia uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k., biorąc pod uwagę ograniczenia aktualnego modelu kasacji wynikające z art. 523 § 2 k.p.k. oraz wymierzoną skazanemu w niniejszym postępowaniu karę ograniczenia wolności są w istocie niedopuszczalne.
Na marginesie więc jedynie wskazać należy, że zarzuty te wskazują na próbę podważenia przyjętych w sprawie ustaleń faktycznych, albowiem nie tyle polegają one na wykazaniu jakich konkretnie wymogów nie dotrzymał Sąd odwoławczy, ile na wykazywaniu wadliwości ustaleń faktycznych, a przede wszystkim domniemanego braku dostatecznych dowodów sprawstwa, niepełności materiału dowodowego, kwestionowaniu granic swobodnej oceny sędziowskiej, swobody uznania sędziego. Tymczasem dostrzec trzeba, że Sąd odwoławczy w uzasadnieniu swojego wyroku, rozpoznając zarzut naruszenia art. 7 k.p.k. czy przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów, w tym w zakresie oceny zeznań świadków wskazał na okoliczności i powody dla których ocena ich wiarygodności dokonana przez sąd pierwszej instancji była prawidłowa.
Żaden z argumentów podniesionych przez skarżącego w kasacji nie podważa tej oceny i nie wykazuje by sąd odwoławczy nie miał prawa dokonania albo przekroczył granicę kontroli odwoławczej, zaś ocena dokonana przez sąd pierwszej instancji była w sposób rażący niedopuszczalna. Sąd odwoławczy odniósł się także to pozostałych zarzutów, w tym zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych, wskazując na powody dla których ich nie podzielił, w tym odnosząc się także do przyczyny pożaru, przebiegu tego wydarzenia oraz oceny wiarygodności zgromadzonych i dostępnych dla sądu w tym zakresie dowodów.W związku z sytuacją skazanego Sąd Najwyższy zwolnił skazanego z kosztów sądowych postępowania kasacyjnego, którymi obciążono Skarb Państwa.Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.