Supreme Court dismissed cassation regarding absence of defendant in private prosecution trial as not a mandatory ground for appeal.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the defendant's cassation appeal, ruling that his absence from the trial did not constitute a mandatory ground for appeal. The lower courts had convicted the defendant of insult and bodily harm in a private prosecution case where he was absent due to a seizure. The Supreme Court held that under the transitional legal regime, the defendant's presence was not mandatory, rendering his absence irrelevant to the appeal's validity.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 439 § 1 pkt 11 k.p.k.; Art. 374 § 1 k.p.k.: The absence of the accused in a criminal trial does not constitute a mandatory ground for appeal if their presence was not legally required under the specific procedural regime applicable to the case.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt II KK 472/18 POSTANOWIENIE Dnia 19 grudnia 2018 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Waldemar Płóciennik na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 19 grudnia 2018 r.,sprawy D. J. M.skazanego z art. 216 § 1 k.k. i art. 217 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k..z powodu kasacji wniesionej przez skazanegood wyroku Sądu Okręgowego w W.z dnia 9 maja 2018 r., sygn. akt X Ka […],utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w W. z dnia 21 września 2017 r., sygn. akt III K […], p o s t a n o w i ł 1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną, 2. obciążyć skazanego D.
J. M. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIED. J. M. został oskarżony o to, że w dniu 14 maja 2015 r. na ulicy w Paryżu ubliżał M. S. zwracając się do niej „nienormalna, idiotka, debilka, głupia jak but”, popychał ją, spychał ze schodów oraz uderzył ją w twarz pięścią, tj. o czyn z art. 217 § 1 k.k. i art. 216 § 1 k.k.Sąd Rejonowy w W. w wyroku z dnia 21 września 2017 r. w sprawie o sygn. akt III K […], w ramach zarzucanego oskarżonemu czynu uznał go za winnego tego, że: I.w dniu 14 maja 2015 r. w Paryżu znieważył M.
S. zwracając się do niej „nienormalna, idiotka, debilka, głupia jak but” oraz uznał, iż czyn ten wyczerpuje kwalifikację art. 216 § 1 k.k. i za to na podstawie tego przepisu skazał go na karę 6 miesięcy ograniczenia wolności, polegającą na wykonywaniu nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 godzin miesięcznie;II.w dniu 14 maja 2015 r. w Paryżu naruszał nietykalność cielesną M. S. w ten sposób, że popychał ją, spychał ją ze schodów autobusu, szarpał ją, uderzał ją w twarz słuchawkami od telefonu oraz uderzył ją w twarz pięścią oraz uznał, iż czyn ten wyczerpuje kwalifikację art. 217 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. i za to na podstawie tych przepisów skazał go, zaś na podstawie art. 217 § 1 k.k. wymierzył mu karę roku ograniczenia wolności, polegającą na wykonywaniu nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 godzin miesięcznie;III.na podstawie art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 i § 3 k.k. wymierzone oskarżonemu kary ograniczenia wolności połączył i wymierzył mu karę łączną roku i 2 miesięcy ograniczenia wolności, polegającą na wykonywaniu nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 godzin miesięcznie.Orzeczenie Sądu Rejonowego oskarżony zaskarżył w całości zarzucając mu:„- bezwzględną przyczynę odwoławczą, w postaci rozpoznania sprawy na rozprawie w dniu 21 września 2017 r. podczas nieobecności oskarżonego, która w związku z jego wnioskiem o odroczenie rozprawy popartym zaświadczeniem lekarza sądowego chirurga ortopedy oraz przebytym kilka dni wcześniej - popartym dokumentacją szpitalną neurologiczną - atakiem padaczki oraz chęcią oskarżonego uczestnictwa w rozprawie w związku z przesłuchaniem kluczowych świadków i tym samym pozbawienia możliwości (obowiązkowego) udziału na rozprawie, czym naruszono jego prawo do obrony.
Podobne stanowisko zaprezentował Vide: wyrok SN w sprawie I KZP 14/91, OSNKW 1992, nr 1-2, poz. 11 oraz wyrok Sądu Okręgowego w Elblągu VI Wydział Karnego Odwoławczego, w sprawie sygn. akt VI Ka 133/14. Jak trafnie wskazuje się w treści uzasadnienia wyroku: „Należy w tym miejscu wskazać, iż zachowuje nadal aktualność pogląd SN, że każdy przypadek dokończenia sprawy w czasie nieobecności oskarżonego /wbrew obowiązującym przepisom prawa/ , który nie miał faktycznych możliwości wzięcia w niej udziału - i to nawet niezależnie od przyczyn, które to spowodowały - stanowi naruszenie obowiązku rozpoznania sprawy w obecności oskarżonego, o jakim mowa w art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k., stwarzając domniemanie, że w ten sposób został on pozbawiony możliwości obrony.
Domniemanie to można wzruszyć jedynie w tak oczywistych wypadkach, w których zapadł wyrok dla oskarżonego najbardziej korzystny, to jest w zasadzie wyrok uniewinniający (SN I KZP 14/91, OSNKW 1992,nr 1-2, poz. 11). W porównaniu z uprzednim unormowaniem - art. 388 pkt 9 d.k.p.k. - ustawa nie łączy powyższej bezwzględnej przyczyny odwoławczej z wymogiem wykazania, że nieobecność ta pozbawiła oskarżonego możliwości obrony. Stwierdzone uchybienie z art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k. zobowiązuje instancję odwoławczą do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji.
Ustawa uznaje to uchybienie za tak rażące, że dotknięte nim postępowanie nie może być uznane za odpowiadające pojęciu procesu zgodnego z prawem. Konsekwencją powyższego było uchylenie na mocy art. 437 § 2 k.p.k. zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.”Ponadto zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:„1) obrazę przepisów postępowanie karnego, która miała wpływ na treść zapadłego orzeczenia, a to:- art. 6 k.p.k., na skutek pozbawienia oskarżonego prawa do obrony w wyniku rozpoznania sprawy na rozprawie w dniu 21 września 2017 r. podczas nieobecności oskarżonego, która w związku z jego wnioskiem o odroczenie rozprawy popartym zaświadczeniem lekarza sądowego chirurga ortopedy oraz przebytym kilka dni wcześniej - popartym dokumentacją szpitalną neurologiczną atakiem padaczki oraz chęcią oskarżonego uczestnictwa w rozprawie w związku z przesłuchaniem kluczowych świadków i tym samym pozbawienia możliwości udziału na rozprawie, czym naruszono jego prawo do obrony.
Sąd I instancji nie wziął przy tym w ogóle treści aktualnej dokumentacji szpitalnej dotyczącej oskarżonego w postaci wypisu ze Szpitala na Oddziale Neurologicznym w P., potwierdzającym uraz w wyniku podkrwawienia naczyniaka jamistego i ataku padaczkowego oraz uraz stawu skokowego i kolanowego uniemożliwiający oskarżonemu poruszanie się. Ponadto zaświadczenie lekarza sądowego oraz orzecznika ZUS. Sąd I instancji nie zawiadomił przy tym oskarżonego o terminie rozprawy, wskazując w treści poprzedniego protokołu aby „nie powiadamiać oskarżonego o terminie rozprawy”.
O terminie oskarżony dowiedział się przypadkiem z smsów kierowanych przez świadka M. C., która prosiła przez sms o podanie adresu sądu i numeru sali.Sąd I instancji powołał się przy tym na uprzednią opinię biegłego lekarza chirurga naczyniowego i lekarza medycyny estetycznej dr C., która została wydana bez badania oskarżonego, który telefonicznie powiadomił biegłego, że nie może stawić się na badanie z powodu urazu narządów ruchu i ataku padaczkowego. Ponadto oskarżony nie mógł się zapoznać z treścią opinii i zgłosić ewentualnych zarzutów, czy również zostało naruszone jego prawo do obrony.
Oskarżony zgłaszał już wcześniej wniosek o wyłączenie Sędziego, która ujawniła swój osobisty stosunek do sprawy. Sąd wybiórczo i całkowicie dowolnie przywołał nawet treść powołanego w uzasadnieniu wyroku maila oskarżonego do Pokrzywdzonej co do wizyty dziecka, gdyż nie wskazał już, że oskarżony w związku z niemożnością poruszania się prosił Pokrzywdzoną o przywiezienie Syna do niego do domu, względnie że uczynią to jego Rodzice. Obrazuje to obiektywną manipulację faktami przez Sąd I instancji, która sprowadza się do powoływania jedynie części okoliczności faktycznych a nie bezstronne ich przytaczanie.
W związku ze zmianą okoliczności nawet już po opinii biegłego - czego nie uwzględnił Sąd I instancji - oskarżony nie ma możliwości poruszania się co wynika z aktualnego pozostającego w ciągłości orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z 2 listopada 2017 r. i uprzedniej dokumentacji szpitalnej.- art. 5 § 2 k.p.k. - poprzez rozstrzygnięcie niedających się usunąć wątpliwości na niekorzyść oskarżonego i uznanie iż doszło do uderzenia przez oskarżonego M. S. słuchawkami oraz pięścią, podczas gdy w tym zakresie słuchani świadkowie obecni na miejscu zdarzenia zeznawali całkowicie odmiennie i rozbieżnie od pokrzywdzonej.
Świadek M. C., której zeznaniom Sąd w całości dał wiarę - potwierdziła, że w autobusie nie doszło do żadnych przepychanek słownych ani szarpania się, a stała ona cały czas obok matki pokrzywdzonej S. S., a jedynie M. S. cały czas nagrywała świadka. Natomiast matka pokrzywdzonej - świadek S. S. - co do której już Sąd I instancji podkreślił jej pejoratywne nastawienie do oskarżonego - najpierw wskazywała, że oskarżony siedział w autobusie spokojnie z daleka od nich, a następnie, że po odwróceniu zauważyła że wszystkich bił poza M.
C. (Z., Córkę i mnie). Natomiast - co zeszło całkowicie uwadze Sądu, zaznała ona, że oskarżony ewentualnie po jej odwróceniu się uderzył córkę z „plaskacza” a nie wie czy pięścią. Z kolei M. C., której zeznaniom Sąd nie odmówił wiary w żadnej części stwierdziła, że do wymiany słownej oraz szarpaniny związanej z zasłonięciem telefonu, gdyż pokrzywdzona świadka nagrywała, doszło po wyjściu z autobusu a całe zdarzenie trwało zaledwie 5-10 sekund, a więc bardzo krótko. Wskazała ponadto, że nawet wtedy nie widziała aby oskarżony uderzył pokrzywdzoną, a jedynie próbował zasłonić telefon.
Ponadto Sąd I instancji całkowicie pominął dokumentację fotograficzną przedstawioną przez oskarżonego z miejsca zdarzenia i załączoną do akt sprawy, z której wynika, że dzieci: Z. i S. P. są bez emocji z daleka nie zainteresowane sprawą, a jedynie S. S.-M. płacze na rękach matki. Fotografie potwierdzają brak jakiejkolwiek agresji fizycznej. Ponadto Sąd pominął treści dokumentacji mailowej oraz sms pomiędzy pokrzywdzoną a oskarżonym, która potwierdza obelgi, wulgarne słownictwo i agresywne nastawienie oskarżonej do Ojca Dziecka oraz jej korespondencję wskazującą iż rzeczywistym celem wszczęcia postępowania karnego, nie było dochodzenie prawdy, a jedynie chęć cytat ’’abyś dziecko odwiedzał tylko w obecności kuratora” co potwierdza manipulację rzeczywistym przebiegiem zdarzeń ze strony pokrzywdzonej i jej matki.
Ponadto brak obdukcji po rzekomym uderzeniu pięścią.- art. 170 § 1 pkt 2 k.p.k. - poprzez oddalenie wniosku dowodowego zgłoszonego przez oskarżonego o przesłuchanie jego partnerki K. D., w zakresie w jakim Sąd I Instancji uznał, że przeprowadzenie wyżej opisanego dowodu nie miało istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, podczas gdy dowód ten zmierzał do potwierdzenia czynnej napaści przez pokrzywdzoną M. S. i Jej Rodziców S. i J. S. na K. D. i obrzucenia Jej wulgarnymi obelgami, podczas odwiedzin Syna S. S.-M. przez oskarżonego z jego partnerką w G. i W., gdzie przebywał Syn oskarżonego.
Przeprowadzenie tego dowodu pozwala pośrednio ocenić zachowania pokrzywdzonej i jej matki przy partnerkach oskarżonego a także manipulację faktami w celu wykorzystania postępowania karnego wyłącznie w celu postawienia się jako ofiary w postępowaniu rodzinnym. Co potwierdziła również odpowiedź M. S. na wniosek o uregulowanie kontaktów z synem skierowany do sądu przez oskarżonego, czego Sąd I Instancji w ogóle nie wziął pod uwagę przy ocenie wiarygodności zeznań pokrzywdzonej i jej matki dając im w całości bezkrytycznie wiarę, choć pozostawały w oczywistej sprzeczności z treścią zeznań pozostałego świadka – M.
C., a w części były wzajemnie i wewnętrznie sprzeczne.Okoliczność ta, naruszenie przez Sąd I instancji zasady swobodnej i kontrolowanej oceny dowodów, w zakresie: - art 7 k.p.k. w zw. z art. 193 k.p.k. - poprzez naruszenie przez Sąd I instancji zasady swobodnej i kontrolowanej oceny dowodów, w zakresie:- oceny zeznań pokrzywdzonej oraz jej, którym Sąd I Instancji dał wiarę, podczas gdy zeznania świadka M. C., której Sąd również dał w całości wiarę, pozostają w sprzeczności, co do opisu zdarzeń w autobusie i później na chodniku.
Również zeznania matki pokrzywdzonej są wewnętrznie sprzeczne i niespójne z zeznaniami córki i świadka M. C. choćby w zakresie w jakim opisuje ona, że oskarżony bił ją i Z. w autobusie, a co całkowicie wykluczają świadek M. C. i sama pokrzywdzona. Nadto S. S. wskazuje, że w autobusie oskarżony siedział spokojnie i to na końcu autobusu a to M. C. do nich podchodziła. Wyklucza to także załączona do akt dokumentacja zdjęciowa z miejsca zdarzenia, z której wynika, że dzieci: Z. i S. P. są bez emocji z daleka nie zainteresowane sprawą, a jedynie S. S.-M. płacze na rękach matki.
Fotografie potwierdzają brak jakiejkolwiek agresji fizycznej. Ponadto Sąd pominął treści dokumentacji mailowej oraz sms pomiędzy pokrzywdzoną a oskarżonym, która potwierdza obelgi, wulgarne słownictwo i agresywne nastawienie oskarżonej do Ojca Dziecka oraz jej korespondencję wskazująca iż rzeczywistym celem wszczęcia postępowania karnego, nie było dochodzenie prawdy, a jedynie chęć cytat ’’abyś dziecko odwiedzał tylko w obecności kuratora" co potwierdza manipulację rzeczywistym przebiegiem zdarzeń ze strony pokrzywdzonej i jej matki.- oceny wyjaśnień oskarżonego - uznając, iż w znacznej części, mijają się z prawdą, podczas gdy potwierdzają je niemal całkowicie zeznania naocznego świadka M.
C., zgromadzona dokumentacja zdjęciowa z miejsca zdarzenia, mailowa i sms.- art. 410 k.p.k. - poprzez nieuwzględnienie w sprawie całego zebranego materiału dowodowego, w postaci całkowicie pominiętej dokumentacji fotograficznej przedstawionej przez oskarżonego z miejsca zdarzenia i załączoną do akt sprawy, z której wynika, że dzieci: Z. i S. P. są bez emocji z daleka nie zainteresowane sprawą, a jedynie S. S.-M. płacze na rękach matki. Fotografie potwierdzają brak jakiejkolwiek agresji fizycznej. Ponadto Sąd pominął treści dokumentacji mailowej oraz sms pomiędzy pokrzywdzoną a oskarżonym, która potwierdza obelgi, wulgarne słownictwo i agresywne nastawienie oskarżonej do Ojca Dziecka oraz jej korespondencję wskazującą iż rzeczywistym celem wszczęcia postępowania karnego, nie było dochodzenie prawdy, a jedynie chęć cytat "abyś dziecko odwiedzał tylko w obecności kuratora" co potwierdza manipulację rzeczywistym przebiegiem zdarzeń ze strony pokrzywdzonej i jej matki.
Ponadto Sąd I instancji nie uwzględnił istotnego dowodu z dokumentacji zdjęciowej w postaci fotografii z Przedszkola - […] w W. z dnia 1 czerwca 2015 r. (a więc kilka dni po powrocie z Paryża), która obrazuje szczęśliwego i uśmiechniętego małoletniego S. S.-M. z oskarżonym, co kluczowo mogło i powinno przyczynić do odmowy wiarygodności zeznaniom pokrzywdzonej w części w jakiej wskazywała, że dziecko silnie przeżywa i nie chce widywać się z oskarżonym, a także w pozostałej części jej zeznań oraz jej matki S. S. który jak nawet zauważył Sąd miały deprecjonujący i konfliktowy stosunek to oskarżonego.- nie wzięcie pod uwagę aktualnej na dzień rozprawy z dnia 21 września 2017 r. dokumentacji medycznej w tym szpitalnej neurologicznej oraz ortopedycznej dotyczącej oskarżonego a wskazującej na jego niemożność poruszania się i przebyty kilka dni wcześniej uraz i atak padaczkowy związany z krwawieniem naczyniaka jamistego, a potwierdzający jego niemożność stawienia się na rozprawie gdzie było przeprowadzone postępowanie dowodowe w istotnym zakresie w tym przesłuchanie świadków, zapoznanie z opinia biegłego, oddalenie wniosków dowodowych zgłoszonych przez oskarżonego.Powyższe naruszenia doprowadziły do błędu w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę orzeczenia, który miał wpływ na treść orzeczenia.Nadto, w wypadku nieuwzględnienia przez Sąd powyższych zarzutów, wyrokowi I instancji zarzucił rażącą niewspółmierność kary i nieuwzględnienie faktu, iż oskarżony mógł przypadkiem naruszyć nietykalność cielesną M.
S. broniąc się przed jej agresją w wyniku powstrzymywania jej rąk, która jak wskazują świadkowie, w szczególności Pani M. C. szarpała oskarżonego.”Ponadto oskarżony zarzucił Sądowi I instancji „błędne rozważenie braku zasadności zastosowania instytucji probacyjnej w postaci warunkowego umorzenia postępowania, w szczególności wobec uprzedniego braku karalności oskarżonego i prowokacyjnego zachowania pokrzywdzonej na nadto obiektywnie trwania całości konfliktowego zdarzenia przez 5-10 sekund, na sutek błędnego uznania, że instytucja probacyjna nie będzie stanowić żadnej dolegliwości dla oskarżonego, podczas gdy wiążę się ona z okresem próby a nadto Sąd może zastosować dodatkowo środki karne.
Ponadto wobec błędnego uznania, że trwający 5-10 sekund konflikt rodziny nosi znamiona znacznej społecznej szkodliwości, co sprzeciwia się zasadom logiki i doświadczenia życiowego. Ponadto Sad I instancji nie uwzględnił przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości czynu - istotnego dowodu z dokumentacji zdjęciowej w postaci fotografii z Przedszkola - […] w W. z dnia 1 czerwca 2015 r. (a więc kilka dni po powrocie z Paryża), która obrazuje szczęśliwego i uśmiechniętego małoletniego S. S.-M. z oskarżonym, co kluczowo mogło i powinno przyczynić do odmowy wiarygodności zeznaniom pokrzywdzonej w części w jakiej wskazywała, że dziecko silnie przeżywa i nie chce widywać się z oskarżonym, a także w pozostałej części jej zeznań oraz jej matki S. S. który jak nawet zauważył Sąd miały deprecjonujący i konfliktowy stosunek to oskarżonego.”Wskazał również, że „Sąd nie wziął pod uwagę przeprosin oskarżonego za stresującą sytuację pokrzywdzonej i oświadczenie pokrzywdzonej, że to wszystko wina świadka M.
C. - dziennikarki śledczej.”Wobec powyższych zarzutów D. M., wniósł o uniewinnienie go od stawianych zarzutów oraz „zasądzenie kosztów procesu w tym kosztów obrony na rzecz oskarżonego według norm prawem przewidzianych.”Sąd Okręgowy w W. wyrokiem z dnia 9 mają 2018 r., sygn. akt X Ka […], utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.Zaskarżając kasacją w całości wyrok Sądu Okręgowego w W., D. M., na podstawie art. 523 § 1 k.p.k. w zw. z art. 526 § 1 k.p.k. zarzucił:„1) obrazę przepisów postępowanie karnego, która miała wpływ na treść zapadłego orzeczenia, w postaci bezwzględnych przyczyn odwoławczych, które Sąd powinien wziąć pod uwag, nawet z urzędu, niezależnie od granic zaskarżenia, a w szczególności:- art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 14 § 1 k.p.k. w zw. z art. 217 § 3 k.k. (brak skargi uprawnionego oskarżyciela, to jest S. S.) w zakresie czynu przypisanego oskarżonemu polegającego na spychaniu ze schodów autobusu oskarżycielki prywatnej (naruszenie nietykalności cielesnej) – M.
S., podczas gdy - co wynika z zeznań oskarżycielki prywatnej, świadka S. S. - oraz wiadomości sms przesłanej przez oskarżycielkę prywatną – M. S. do córki kuzynki dniu zdarzenia - czyn ten dotyczyć miał rzekomo Matki Oskarżycielki Prywatnej – S. S., a nie samej oskarżycielki prywatnej i w tym zakresie zachodził brak skargi właściwej osoby pokrzywdzonej, z uwagi na skargowy charakter ścigania tego czynu z oskarżenia prywatnego i w tym zakresie - poprzez nieuwzględnienie, apelacji w zakresie zarzutu bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. i ustalenie, iż prawidłowe jest prowadzenie postępowania karnego mimo braku skargi uprawnionego oskarżyciela, a następnie przypisanie przez Sąd tego czynu oskarżonemu, jako popełnionego na szkodę zupełnie innej osoby – M.
S..- art. 17 § 1 pkt 8 k.p.k. (sprawca nie podlega orzecznictwu polskich sądów karnych) oraz art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. w zw. z art. 5 k.k. oraz art. 111 § 1 i 2 k.k. poprzez nieuwzględnienie apelacji w zakresie zarzutu bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. i ustalenie, iż oskarżony mógł odpowiadać za przypisane mu czyny, chociaż, popełnił je poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, bo na terenie Francji - w Paryżu, bez powołania biegłego w tym zakresie, co do uznania takich samych czynów za karalne na terytorium Francji i przede wszystkim w zakresie trybu ścigania tych przestępstw i nie zbadania czy takie samo postępowanie nie zostało wcześniej wszczęte na terytorium Francji.- art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. w zw. z art. 6 k.p.k., poprzez nieuwzględnienie apelacji w zakresie zarzutu bezwzględnej przyczyny odwoławczej i ustalenie, iż oskarżony miał zachowane prawo do obrońcy z urzędu w sytuacji, obrony obligatoryjnej, gdy zastępującą adwokata jako obrońcę ustanowionego z urzędu - aplikantka adwokacka nie złożyła oświadczenia, iż jest ona uprawniona do stawania przed sądami, na skutek upływu - 6 miesięcznego okresu aplikacji.- art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k. w zw. z art. 117 § 1 i 2 k.p.k., art. 374 § 1 i następne k.p.k. i art. 6 k.p.k. poprzez nieuwzględnienie apelacji w zakresie zarzutu bezwzględnej przyczyny odwoławczej i ustalenie, iż rozprawę w dniu 21 września 2017 r., gdzie Sąd przeprowadził zasadnicze postępowanie dowodowe, w postaci przesłuchania wszystkich świadków, można było przeprowadzić pod nieobecność oskarżonego, pomimo iż prawidłowo usprawiedliwił on – czego nie zauważył Sąd swoją nieobecność zaświadczeniem lekarza sądowego przez 4 miesiące od dnia 7 czerwca 2017 r. oraz lekarza orzecznika ZUS, który także stwierdził także niezdolność oskarżonego do pracy przez okres 4 miesięcy, począwszy od dnia 5 czerwca 2017 r., a nadto oskarżony wniósł o nieprzeprowadzanie rozprawy, w tym dniu gdyż chce uczestniczyć w czynnościach przesłuchania świadków po ustaniu niezdolności - wniosek oskarżonego z dnia 19 września 2017 r., wraz z załączonymi zaświadczeniami z dnia 7 czerwca 2017 r. (lekarza sądowego chirurga P. W.) i 5 czerwca 2017 r. (lekarza Orzecznika ZUS W Ł.) Ponadto, wcześniej, bo w dniu 1 czerwca 2017 r. - co neguje w uzasadnianiu Sąd Okręgowy, pomimo załączonego do akt dokumentu wraz z załącznikiem - oskarżony wniósł o odroczenie terminu badania przez biegłego wyznaczonego przez Sąd, co jednocześnie telefonicznie uczynił również wobec biegłego, z uwagi na kolizję i konieczność stawienia w tym samym czasie - to jest 5 czerwca 2017 r. na komisję lekarską ZUS w Ł. - a stawiennictwo to zostało potwierdzone orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 5 czerwca 2017 r., które znajduje się w aktach i stanowi załącznik do niniejszej kasacji.
Wobec takiego wniosku oskarżonego, i usprawiedliwienie nieobecności zaświadczeniem lekarza sądowego, wobec braku badania przez biegłego wyznaczonego przez Sąd, Sąd meriti winien uznać nieobecność -oskarżonego, chcącego brać udział w rozprawie i przesłuchaniu świadków za usprawiedliwioną i nie przeprowadzać rozprawy i postępowania dowodowego, uznając w tej sytuacji udział oskarżonego na rozprawie za obowiązkowy. Zwłaszcza, iż oskarżony sam, dbał o udział w rozprawie i kontrolował co się dzieje w sprawie, gdyż jak wynika z protokołu rozprawy z 23 sierpnia 2017 r.
Sąd wskazał aby nie zawiadamiać oskarżonego o rozprawie z uwagi, na przerwę w rozprawie. A przerwa została spowodowana niestawiennictwem świadka – M. C., która została ukarana za nieuzasadnione stawiennictwo kara porządkową grzywny.”W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu II instancji oraz Sądu l Instancji i przekazanie sprawy Sądowi I instancji celem jej ponownego rozpoznania.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Wniesiona przez skazanego D. M. kasacja jest bezzasadna i to w stopniu oczywistym w rozumieniu art. 535 § 3 k.p.k.Kasacja w niniejszej sprawie, choć została sporządzona i podpisana przez samego skazanego, odpowiada wymogom określony w art. 526 § 2 k.p.k., albowiem skazany wykonuje zawód adwokata (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 czerwca 2016 r., SK 2/15167, LEX nr 2057569, Dz.
U. poz. 1243).Na wstępie należy zauważyć, że wobec tego, iż skazanemu nie wymierzono kary pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania, zgodnie z art. 523 k.p.k. w kasacji wywiedzionej na korzyść skazanego można podnosić jedynie zarzuty znajdujące podstawę w art. 439 § 1 k.p.k. W wypadku stwierdzenia braku zaistnienia bezwzględnej przyczyny uchylenia wyroku, ewentualne uchybienie o charakterze względnym nie może stanowić podstawy uwzględnienia kasacji, co czyni zbędnym odnoszenie się do takich kwestii.Wbrew twierdzeniom skarżącego w sprawie nie zaistniała bezwzględna przyczyna odwoławcza z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k., tj. brak skargi uprawnionego oskarżyciela.
Przestępstwo naruszenia nietykalności cielesnej jest ścigane z oskarżenia prywatnego (art. 217 § 3 k.k.), co oznacza, że ustawodawca możliwość pociągnięcia sprawcy do odpowiedzialności karnej uzależnił od woli pokrzywdzonego. W rozpoznawanej sprawie postępowanie zainicjowała M. S., która złożyła ustną skargę o naruszenie jej nietykalności cielesnej. Takiej inicjatywy nie podjęła S. S., która w rozważanej sprawie występowała tylko w charakterze świadka. Jednocześnie należy skazanemu przypomnieć, iż Sąd Rejonowy, a za nim Sąd Okręgowy, uznały go winnym naruszenia nietykalności cielesnej M.
S. poprzez popychanie jej, spychanie ze schodów autobusu, szarpanie, uderzania słuchawkami od telefonu w twarz oraz uderzenia pokrzywdzonej pięścią w twarz. Opisane i ustalone przez Sąd zachowania skazanego dotyczyły tylko M. S.. Niezrozumiałym jest w związku z powyższym zarzut prowadzenia postępowania mimo braku skargi S. S., która przecież nie była pokrzywdzoną w tym postępowaniu. Twierdzenie, że w rzeczywistości pokrzywdzoną była inna osoba nie mieści się w kategoriach rozważanego zarzutu, a ponadto stanowi niedopuszczalną w kasacji próbę bezpośredniego zakwestionowania ustaleń faktycznych.
Jako niezasadny należy także uznać zarzut z pkt 2 kasacji, tj. naruszenia art. 17 § 1 pkt 8 k.p.k. oraz art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. w zw. z art. 5 k.k. oraz art. 111 k.k. poprzez nieuwzględnienie apelacji w zakresie zarzutu bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 8 i 9 k.p.k.W sprawie nie doszło do obrazy art. 17 § 1 pkt 8 k.p.k. w zw. z art. 5 k.k. oraz art. 111 k.k. poprzez nieuwzględnienie apelacji w zakresie zarzutu bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. Zgodnie z treścią art. 111 k.k. warunkiem odpowiedzialności za czyn popełniony za granicą jest uznanie takiego czynu za przestępstwo również przez ustawę obowiązującą w miejscu jego popełnienia (tzw. warunek podwójnej przestępności).
Sąd Okręgowy w W. dysponował odpowiedzią z Ministerstwa Sprawiedliwości, z której wynikało, iż prawo francuskie reguluje przestępstwo znieważenia w art. R 621-2 francuskiego Kodeksu karnego i art. 33 ust. 2 Ustawy o wolności pracy (k.581/III), natomiast przestępstwo nietykalności cielesnej nie powodujące niezdolności do pracy uregulowane jest w art. 222-13 oraz art. R 624-1 kodeksu karnego (k.569-580/III). Na rozprawie odwoławczej Sąd Okręgowy postanowił ujawnić i zaliczyć do materiału dowodowego zarówno pismo z Ministerstwa Sprawiedliwości, jak również tłumaczenie informacji z języka francuskiego (k.637/IV.) Obecny na rozprawie skazany nie zgłaszał w tym zakresie żadnych wniosków dowodowych ani uwag, co do potrzeby zasięgnięcia na tę okoliczność opinii biegłego.
Powołanie biegłego (biegłych), zgodnie z obowiązującymi przepisami, jest uprawnione zaś wtedy, gdy dla stwierdzenia danej okoliczności, mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia danej okoliczności, niezbędne jest posiadanie wiadomości specjalnych, a taka sytuacja, mając na uwadze powyższe dywagacje, nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. Powoływanie się na zaistnienie przesłanki uchylenia orzeczenia z art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. (zawisłość sporu albo powaga rzeczy osądzonej) jest oczywistym nieporozumieniem, ponieważ skarżący nie próbuje nawet uprawdopodobnić, by postępowanie o tożsamym przedmiocie i w tym samym układzie personalnym toczyło się, bądź prawomocnie zakończyło się we Francji.
Zgodnie z treścią art. 77 ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze, aplikant adwokacki po 6 miesiącach aplikacji adwokackiej może zastępować adwokata przed sądem rejonowym, organami ścigania, organami państwowymi, samorządowymi i innymi instytucjami. Zatem w sytuacji spełnienia wymogu odbycia co najmniej półrocznej aplikacji adwokackiej, aplikant adwokacki ma prawo zastępowania adwokata przed sądami, z wyłączeniem sądów ściśle wymienionych w art. 77 ust.
2. Wbrew twierdzeniom skazanego, z przepisu tego nie wynika, aby na aplikancie ciążył obowiązek złożenia oświadczenia, iż upłynął 6 miesięczny okres aplikacji, który uprawniałby go do stawania przed wymienionymi przez ustawodawcę organami. W rozpoznawanej sprawie Sąd Rejonowy wyznaczył oskarżonemu obrońcę z urzędu w osobie adwokata P. L. (k.54/I), który na podstawie art. 77 ustawy Prawo o adwokaturze upoważnił aplikantkę adwokacką I. N. do zastępowania go (k.55/I). Aplikantka adwokacka stawiła się na rozprawę główną w dniu 17 lutego 2016 r., jednak ze względu na nieobecność oskarżonego i brak opinii sądowo-psychiatrycznej (oskarżony nie stawił się na termin badania), Przewodniczący zarządził przerwę wyznaczając kolejny termin na dzień 14 marca 2016 r. (k.77/I), na którym obecny był adwokat P. L..
Na rozprawie tej, Sąd, mając na uwadze treść opinii sądowo-psychiatrycznej skazanego oraz jego wniosek o zwolnienie obrońcy z urzędu, na podstawie art. 79 § 4 k.p.k. uznał udział obrońcy z urzędu za nieobowiązkowy i zwolnił z pełnienia tej funkcji adwokata P. L. (k.105/I). W związku z powyższym podniesiony przez skazanego zarzut obrazy art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. w zw. z art. 6 k.p.k., w związku z treścią art. 77 ust. 1 ustawy Prawa o adwokaturze jest oczywiście niezasadny (na marginesie należy zauważyć, że wywody skarżącego nie zawierają w istocie stwierdzenia, że aplikantka nie była uprawniona do sprawowania obrony).Lektura zarzutu kasacyjnego z pkt 4 uprawnia do stwierdzenia, iż jest on tożsamy z dwoma zarzutami apelacyjnymi, tj. zarzutem obrazy art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k. w zw. z art. 6 k.p.k. oraz art. 6 k.p.k., do których to zarzutów Sąd Okręgowy ustosunkował się w swoim uzasadnieniu, czyniąc tym samym zadość przepisom tak art. 433 § 2 k.p.k., jak i art. 457 § 3 k.p.k.
Wbrew bowiem twierdzeniom skarżącego Sąd Okręgowy, stosując się do nakazu wyrażonego w art. 433 § 2 k.p.k., rozpoznał wskazane zarzuty, a w uzasadnieniu orzeczenia, zgodnie z wymogiem określonym w art. 457 § 3 k.p.k., podał dlaczego uznał oba te zarzuty apelacyjne za niezasadne. Zasadne jest stanowisko Sądu Odwoławczego, iż w aktualnym stanie prawnym nieobecność oskarżonego na rozprawie, jeżeli nie została uznana za obowiązkową w warunkach określonych w art. 374 k.p.k. nie stanowi bezwzględnej przyczyny odwoławczej, o której mowa w art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k.
Podzielając wywody Sądu Okręgowego należy jedynie przypomnieć, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte w dniu 18 czerwca 2015 r. (k – 2) i toczyło się w trybie prywatnoskargowym. Zgodnie z art. 485 k.p.k. w postępowaniu z oskarżenia prywatnego stosuje się przepisy o postępowaniu uproszczonym, z tych zaś wynika (art. 479 § 1 k.p.k.), że udział oskarżonego w rozprawie głównej nie był obligatoryjny. Wprawdzie przepisy o postępowaniu uproszczonym zostały w toku procesu uchylone, jednakże z dniem 1 lipca 2015 r., wobec nowej treści art. 374 § 1 k.p.k. (znowelizowanego przez art. 1 pkt 120 ustawy z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.
U. z 2013 r. poz. 1247), obecność oskarżonego na rozprawie głównej przestała być obowiązkowa (poza wyjątkiem wskazanym w art. 374 § 1a k.p.k.). Ustawodawca w przepisach przejściowych ustawy z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r. poz. 1247) nie przyjął rozwiązania, iż postępowania karne toczą się w określonym czasie według "starych" lub "nowych" przepisów procesowych, lecz wprowadził system "hybrydowy", w myśl którego sprawy, w których wniesiono akty oskarżenia przed dniem 1 lipca 2015 r. generalnie toczą się według dotychczasowych przepisów procesowych, ale z wyjątkami, którymi są między innymi przepisy o obecności oskarżonego na rozprawie oraz powszechnej możliwości ubiegania się o wyznaczenie obrońcy lub pełnomocnika z urzędu, czy też o prowadzeniu spraw uchylonych do ponownego rozpoznania do sądu pierwszej instancji w wyniku rozpoznania kasacji, czy wznowienia postępowania (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 lipca 2015 r., III KK 375/14, LEX nr 1754265).
W tym stanie rzeczy prowadzenie rozprawy głównej pod nieobecność oskarżonego, nawet w wypadku jej usprawiedliwienia, nie może stanowić bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k., o ile obecność oskarżonego nie zostanie uznana za obowiązkową, co w rozważanej sprawie nie miało miejsca. Natomiast wywody związane z naruszeniem prawa skazanego do obrony nie mogą wywołać oczekiwanego rezultatu, zważywszy na wspomniane wcześniej ograniczenia wynikające z art. 523 k.p.k., będące konsekwencji rodzaju represji karnej zastosowanej wobec skazanego.W świetle powyższych rozważań wniesioną kasację uznać należało za oczywiście bezzasadną, bowiem podniesione w niej zarzuty stanowiły jedynie pretekst zmierzający do ponowienia niedopuszczalnej przecież ponownej kontroli instancyjnej.Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł, jak na wstępie.