Supreme Court dismisses appeal claiming unjust detention damages were too low due to arbitrary evidence review.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the cassation appeal filed by the applicant against a lower court's decision to award only 87 zł in damages and 500 zł in compensation for unjust detention. The applicant argued that the appellate court erred by approving the first instance court's arbitrary evaluation of evidence regarding the detention's justification. The court ruled that the detention was not 'obviously unjust' because the applicant created a threat to the victim, making the specific damages claim based on the entire detention period factually incorrect.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 637a k.p.k. w zw. z art. 636 § 1 k.p.k.; The Supreme Court may dismiss a cassation appeal as obviously unfounded when the lower court's assessment of whether detention was obviously unjust is based on specific factual circumstances and procedural grounds, rather than being arbitrary.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
II KK 47/26 POSTANOWIENIE Dnia 13 maja 2026 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Kazimierz Klugiewicz w sprawie R. S. , o odszkodowanie i zadośćuczynienie po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k., w dniu 13 maja 2026 r., kasacji wniesionej przez pełnomocnika wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 2 września 2025 r., sygn. akt II AKa 224/25, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Zamościu z dnia 10 kwietnia 2025 r., sygn. akt II Ko 246/24, p o s t a n o w i ł:
1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;
2. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciążyć wnioskodawcę. [J.J.]
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Zamościu, po rozpoznaniu wniosku pełnomocnika R. S. o zasądzenie odszkodowania i zadośćuczynienia, wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2025 r., sygn. akt II Ko 246/24, zasądził od Skarbu Państwa na rzecz R. S. kwotę 87 złotych tytułem odszkodowania i 500 złotych tytułem zadośćuczynienia wraz z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się wyroku za niesłuszne tymczasowe aresztowanie w dniu 16 lutego 2021 r. W pozostałej części oddalił wniosek (domagano się kwoty 7800 zł odszkodowania, pomniejszone o kwotę 2000 zł grzywny oraz 40 000 zł tytułem zadośćuczynienia).Od tego wyroku apelację wniósł pełnomocnik wnioskodawcy, który – zaskarżając orzeczenie w części dotyczącej wysokości zasądzonej kwoty odszkodowania i zadośćuczynienia, podniósł zarzuty obrazy przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść orzeczenia (art. 410 k.p.k.; art. 7 k.p.k.; art. 552 § 1 i § 4 k.p.k.) oraz naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 445 § 1 k.c. w zw. z art. 445 § 2 k.c. oraz art. 448 k.c. w zbiegu z art. 552 § 4 k.p.k.).
Wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez zasądzenie dodatkowo od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcy R. S. kwoty 39 500 zł tytułem zadośćuczynienia oraz kwoty 5 713 zł odszkodowania za niesłuszne zatrzymanie i tymczasowe aresztowanie.Sąd Apelacyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 2 września 2025 r., sygn. II AKa 224/25, utrzymał w mocy zaskarżony wyrok.Od tego wyroku kasację wniósł pełnomocnik wnioskodawcy, który podniósł następujące zarzuty:a) rażącą obrazę przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.k. art. 322 k.p.c. art. 445 § 1 k.p.c. w zw. z art. 558 k.p.k. w zw. z art. 433 § 1 i § 2 k.p.k. oraz 457 § 3 k.p.k. poprzez wadliwą kontrolę instancyjną Sądu Apelacyjnego aprobującą fakt, że Sąd Okręgowy dokonał dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego i w konsekwencji utrzymanie w mocy orzeczenia Sądu I instancji o oddaleniu roszczenia wnioskodawcy ponad kwotę 500,00 zł z tytułu zadośćuczynienia oraz ponad kwotę 87 zł z tytułu odszkodowania, pomimo iż niezrekompensowana szkoda w jego majątku wynikła ze zdarzenia w postaci niewątpliwie niesłusznego zatrzymania i tymczasowego aresztowania i pozostawała z nim w adekwatnym związku przyczynowym; a także uznanie, że zasądzona na rzecz wnioskodawcy kwota 500,00 zł z tytułem zadośćuczynienia oraz kwota 87 zł z tytułu odszkodowania jest odpowiednia w rozumieniu art. 445 § 1 k.c.;b) obrazę przepisów prawa materialnego, tj.: art. 445 § 1 k.c. w zw. z art. 445 § 2 k.c. oraz art. 448 k.c., w zbiegu z art. 552 § 4 k.p.k. poprzez niezasadne powielenie przez Sąd Apelacyjny ustaleń Sądu Okręgowego w Zamościu w zakresie zastosowania przepisów i błędne ustalanie wysokości zadośćuczynienia z tytułu roszczenia związanego z bezzasadnym pozbawieniem wolności, a w konsekwencji utrzymanie wyroku I instancji w mocy i błędne przyjęcie, że zasądzona kwota zadośćuczynienia i odszkodowania jest kwotą adekwatną do wielkości szkody i krzywdy poniesionej przez wnioskodawcę w wyniku niewątpliwie niesłusznego zatrzymania i tymczasowego aresztowania;Na podstawie tak sformułowanych zarzutów autor kasacji wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w części oddalającej roszczenia wnioskodawcy o zapłatę odszkodowania w kwocie przekraczającej 87 zł, poprzez uwzględnienie żądania wnioskodawcy w całości i zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz R.
S. odszkodowania w wysokości 7800 złotych tytułem odszkodowania za niesłuszne zatrzymanie i tymczasowe aresztowanie pomniejszonej o 2000 złotych grzywny oraz o zmianę zaskarżonego wyroku w części oddalającej roszczenia wnioskodawcy o zapłatę zadośćuczynienia w kwocie przekraczającej 500 zł, tj. o zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz R. S. na rzecz wnioskodawcy od Skarbu Państwa zadośćuczynienia w wysokości 40 000 zł, ewentualnie o uchylenie wyroku w zaskarżonym zakresie i przekazanie sprawy Sądowi drugiej instancji.Prokurator w odpowiedzi na kasację, wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.Kasacja jest oczywiście bezzasadna, co uprawniało do jej oddalenia na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.Odniesienie się do podniesionych zarzutów wymaga zaakcentowania realiów faktycznych i procesowych sprawy karnej, w której wnioskodawca został pozbawiony wolności, albowiem rzutowały one na podstawę ustalania wysokości zasądzonego odszkodowania i zadośćuczynienia.
Należy przede wszystkim zauważyć, że wobec R. S. tymczasowe aresztowanie było stosowane ze względu na przesłankę określoną w art. 258 § 3 k.p.k. tj. z uwagi na to, iż zachodzi uzasadniona obawa, że oskarżony, któremu zarzucono popełnienie zbrodni lub umyślnego występku, popełni przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub bezpieczeństwu powszechnemu, zwłaszcza gdy popełnieniem takiego przestępstwa groził. W sprawie karnej R. S. został oskarżony, a następnie skazany za przestępstwo znęcania się fizycznego i psychicznego nad żoną, a zachowań tych dokonywał pod wpływem alkoholu.
Poza tym zobowiązano go do opuszczenia lokalu zajmowanego z pokrzywdzoną oraz orzeczono wobec niego zakaz zbliżania się do niej. Okoliczności te dały podstawę Sądowi I instancji do uznania, że stosowanie ww. środka zapobiegawczego było co do istoty zasadne (s. 8 uzasadnienia wyroku Sądu a quo). Z uwagi jednak na orzeczenia kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania oraz grzywny, jedynie na poczet tej ostatniej kary zaliczono skazanemu okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie, z wyjątkiem ostatniego dnia tymczasowego aresztowania (16 lutego 2021 r.) i tylko w tym zakresie pozbawienie wolności zostało uznane przez Sąd I instancji za oczywiście niesłuszne.
Sąd odwoławczy rozpoznając apelację pełnomocnika wnioskodawcy trafnie zwrócił uwagę na orzeczenie ETPC w sprawie Włoch (nr 2) przeciwko Polsce (skarga nr 33475/08), w którym stwierdzono, że zaliczenie niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania na poczet orzeczonej kary grzywny nie stanowi przeszkody dla zasądzenia rekompensaty za szkodę majątkowa lub niemajątkową. W tym zakresie Sąd ad quem uznał trafność stanowiska autora apelacji, który zakwestionował przeciwny pogląd wyrażony przez Sąd I instancji. Tyle tylko, że zagadnienie to nie miało znaczenia dla treści zaskarżonych rozstrzygnięć co do wysokości odszkodowania i zadośćuczynienia, albowiem Sąd odwoławczy uznał, że w sprawie w ogóle nie można było mówić o oczywiście niesłusznym tymczasowym aresztowaniu, w tym również obejmującym dzień 16 lutego 2021 r.
Tym samym zaprezentowana w kasacji argumentacja dotycząca samej wysokości odszkodowania i zadośćuczynienia odwołująca się do całego okresu pozbawienia wolności, a na tym opierają się dwa podniesione w petitum kasacji zarzuty, jest z gruntu chybiona.Odnosząc się do kwestii szczegółowej, zaakcentowanej w uzasadnieniu nadzwyczajnego środka zaskarżenia trzeba jeszcze zaznaczyć że wbrew temu, co zdaje się sugerować autor kasacji (s. 8-9), stanowisko Sądu II instancji o tym, że tymczasowe aresztowanie było wprawdzie niesłuszne, ale nie oczywiście niesłuszne (co dopiero otwierałoby drogę do ubiegania się o odszkodowanie lub zadośćuczynienie) nie narusza zakazu reformationis in peius, albowiem dotyczy jedynie normatywnej oceny faktów procesowych w kontekście rozpoznawanego środka odwoławczego, co w kontekście rozpoznawanych zarzutów apelacyjnych było nie tylko prawem Sądu, lecz jego obowiązkiem.
W przypadku niekorzystnej konkluzji interes procesowy wnioskodawcy chroniony był przez kierunek rozpoznawanego środka odwoławczego, na co zresztą Sąd ad quem zwrócił uwagę (s. 9 uzasadnienia wyroku).Jeśli zaś chodzi o merytoryczne uzasadnienie oceny Sądu II instancji, to znajduje ono swe podstawy w przytoczonych wcześniej realiach sprawy związanych ze stwarzaniem przez R. S. stanu zagrożenia wobec pokrzywdzonej oraz związaną z nimi przesłanką stosowania tymczasowego aresztowania (art. 258 § 3 k.p.k.). Nie jest więc tak, jak wskazano w kasacji, że pogląd zaprezentowany przez Sąd Apelacyjny prowadzi do uznania, że „każde tymczasowe aresztowanie można uznać za zasadne, jeśli tylko da się je zrekompensować nałożoną na skazanego grzywną” (s. 8 kasacji).
Zawsze badaniu podlegają szczególne okoliczności sprawy, na gruncie jej realiów faktycznych i procesowych, w kontekście powołanych formalno-prawnych podstaw stosowania tymczasowego aresztowania. Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu, na podstawie art. 637a k.p.k. w zw. z art. 636 § 1 k.p.k. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciążając wnioskodawcę. [J.J.][a.ł]