Supreme Court quashes appeal verdict for drunk driving during a prior ban, ordering retrial due to procedural error.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed the District Court's appeal verdict and remanded the case for a new hearing. The lower court incorrectly found that the defendant's prior conviction had expired ('zatarcie skazania'), thereby removing the aggravating circumstance of driving while under a ban. The Supreme Court ruled that a suspended sentence with a driving ban does not expire until executed, meaning the aggravating circumstance remained valid at the time of the offense. Consequently, the appeal court violated substantive law by altering the legal qualification of the crime without factual basis.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 178a § 4 k.k.; Art. 107 § 6 k.k.: A prior conviction involving a driving ban constitutes an aggravating circumstance if the ban has not been executed, expired, or pardoned; the appellate court cannot remove this circumstance by erroneously finding the conviction 'expired' before execution.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt II KK 458/21 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 lipca 2022 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marek Siwek (przewodniczący, sprawozdawca)SSN Antoni BojańczykSSN Marek Motuk w sprawie G. R.skazanego z art. 178a § 1 i 4 k.k. i in. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w trybie art. 535 § 5 k.p.k. na posiedzeniu w dniu 6 lipca 2022 r., kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego od wyroku Sądu Okręgowego w Łodziz dnia 1 października 2020 r., sygn. akt V Ka 1933/19zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w Rawie Mazowieckiejz dnia 22 października 2019 r., sygn. akt II K 290/19, uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Łodzi w postępowaniu odwoławczym.
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Rawie Mazowieckiej wyrokiem z 22 października 2019 r., sygn. akt II K 290/19, uznał G. R. za winnego tego, że w dniu 27 lutego 2019 r. w miejscowości B., woj. […], prowadził w ruchu lądowym po drodze publicznej pojazd mechaniczny marki O. o nr rej [...] będąc w stanie nietrzeźwości wynoszącym I 0,60 mg/1, II 0,67 mg/1, III 0,59 mg/1, IV 0,54 mg/1 alkoholu w wydychanym powietrzu, będąc wcześniej prawomocnie skazanym wyrokiem Sądu Rejonowego w Rawie Mazowieckiej z dnia 18 sierpnia 2016 r. (sygn. akt II K 196/16) za prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości, jednocześnie dopuścił się ww. czynu w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych orzeczonego ww. wyrokiem za przestępstwo, jak również nie zastosował się do wydanej w dniu 30 marca 2018 r. decyzji Starosty R. o numerze […] dotyczącej cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami kat.
B i T obowiązującej od dnia 27 lutego 2018 r., a ponadto wykonując manewr cofania oraz włączania się do ruchu uderzył kierowanym przez siebie pojazdem w pojazd marki M. o nr rej. [...], czym wprawił go w ruch, w wyniku czego potrącone zostały piesze stojące na chodniku bezpośrednio za pojazdem marki M. o nr rej. [...], tj. M. D. i D. P., a następnie ww. przewróciły się na chodnik w wyniku czego M. D. doznała obrażeń w postaci stłuczenia głowy, rany tłuczonej okolicy czołowej, otarcia naskórka rąk, urazu lewego stawu skokowego naruszające prawidłowe czynności narządu ciała i rozstrój zdrowia na okres nie dłuższy niż 7 dni i są to obrażenia wymienione w art. 157 § 2 k.k., a D.
P. doznała obrażeń w postaci stłuczenia głowy w okolicy potylicznej i stłuczenia klatki piersiowej naruszające prawidłowe czynności narządu ciała i rozstrój zdrowia na okres nie dłuższy niż 7 dni i są to obrażenia wymienione w art. 157 § 2 k.k., ponadto nieumyślnie naraził M. D. na bezpośredni niebezpieczeństwo utraty życia, albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, czym wyczerpał dyspozycję art. 178a § 1 i § 4 k.k. i art. 180a § 1 k.k. i art. 157 § 2 i § 3 k.k. i art. 160 § 1 i § 3 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i za to wymierzył mu karę 4 miesięcy pozbawienia wolności (pkt 1); na podstawie art. 42 § 3 k.k. orzekł wobec oskarżonego G.
R. środek kamy w postaci dożywotniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym (pkt. 2); na podstawie art. 43a § 2 k.k. orzekł wobec oskarżonego G. R. świadczenie pieniężne w wysokości 10.000 zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej (pkt 3); a także zwolnił oskarżonego od kosztów sądowych i obciążając nimi Skarb Państwa (pkt 4).Sąd Okręgowy w Łodzi, po rozpoznaniu apelacji obrońcy oskarżonego, wyrokiem z dnia 1 października 2020 r., sygn. akt V Ka 1933/19:I. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że:a)z opisu czynu przypisanemu oskarżonemu G.
R. w punkcie 1 wyeliminował sformułowanie: „będąc wcześniej prawomocnie skazanym wyrokiem Sądu Rejonowego w Rawie Mazowieckiej z dnia 18 sierpnia 2016 roku (sygn. akt II K 196/16) za prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości, jednocześnie dopuścił się w/w czynu w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych orzeczonego w/w wyrokiem za przestępstwo”;b)za podstawę prawną skazania oskarżonego przyjął art. 178a § 1 k.k., art. 180a § 1 k.k., art. 157 § 2 i 3 k.k. i art. 160 § 1 i 3 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.;c)za podstawę prawną wymierzonej oskarżonemu kąty przyjął art. 178a § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k.;d)w miejsce wymierzonej oskarżonemu kary 4 miesięcy pozbawienia wolności orzekł wobec oskarżonego karę 1 roku i 6 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w rozmiarze 32 godzin miesięcznie;e)w miejsce orzeczonego w punkcie 2 wobec oskarżonego środka karnego w postaci dożywotniego prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym orzekł wobec oskarżonego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 8 lat, przyjmując za podstawę tego rozstrzygnięcia art. 42 § 2 k.k.;f)wysokość orzeczonego od oskarżonego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej świadczenia pieniężnego obniżył do 5000 zł;II.w pozostałym zakresie tenże wyrok utrzymał w mocy;III.zwolnił oskarżonego od kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze.Kasację od wyroku Sądu odwoławczego wniósł Prokurator Generalny, który zaskarżając to orzeczenie na niekorzyść G.
R. podniósł zarzut rażącego i mającego istotny wpływ na treść wyroku naruszenia przepisów prawa procesowego, tj. art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. oraz art. 433 § 1 i 2 k.p.k., art. 440 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 424 § 1 pkt 1 i § 2 k.p.k., polegające na dokonaniu wadliwej kontroli odwoławczej orzeczenia Sądu I instancji, zainicjowanej apelacją obrońcy oskarżonego, skutkującej bezzasadnym przekroczeniem granic zaskarżenia oraz podniesionego w niej zarzutu i w konsekwencji wyeliminowaniem z opisu przypisanego oskarżonemu czynu ustalenia, iż był on uprzednio skazany za czyny z art. 178a § 1 k.k. wyrokiem Sądu Rejonowego w Rawie Mazowieckiej, sygn. akt II K 196/16, za prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości, a jednocześnie dopuścił się zarzucanego mu czynu w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych orzeczonego wskazanym wyrokiem za przestępstwo, gdzie w odniesieniu do zatarcia skazania z wyroku Sądu Rejonowego w Rawie Mazowieckiej, sygn. akt II K 196/16, Sąd ad quem uczynił to całkowicie dowolnie, z jednoczesnym brakiem jakiegokolwiek ustosunkowania się do takiego postąpienia, poprzestając jedynie na lakonicznym stwierdzeniu, iż nastąpiło zatarcie skazania, co prowadziło do rażącego naruszenia prawa materialnego, a mianowicie art. 107 § 6 k.k., wskutek błędnego przyjęcia, iż w dacie orzekania przez Sąd ad quem nastąpiło zatarcie skazania w powołanej sprawie, podczas gdy do zatarcia skazania nie doszło, albowiem zgodnie z art. 107 § 6 zd. pierwsze k.k. jeżeli orzeczono środek karny, przepadek lub środek kompensacyjny zatarcie skazania nie może nastąpić przed jego wykonaniem, darowaniem albo przedawnieniem jego wykonania, zaś środek kamy w postaci 3-letniego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym, połączony z obowiązkiem zwrotu prawa jazdy, orzeczony na mocy wyroku Sądu Rejonowego w Rawie Mazowieckiej, sygn. akt II K 196/16, nie został wykonany, w konsekwencji czego skazanie w przedmiotowej sprawie nie uległo zatarciu, a nadto - czego Sąd Okręgowy nie wziął pod uwagę - dyspozycja art. 178a § 4 k.k. przewiduje realizację znamion tego występku również w sytuacji, gdy sprawca czynu stypizowanego w art. 178a § 1 k.k. dopuszcza się go w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, orzeczonego w związku ze skazaniem za przestępstwo, jak to miało miejsce w analizowanej sprawie, co łącznie skutkowało rażącą obrazą art. 178a § 4 k.k. poprzez wyeliminowanie z opisu przypisanego oskarżonemu zachowania znamion kwalifikowanych z § 4, wyeliminowanie tego przepisu z podstawy skazania i przyjęcie w tym zakresie niepełnej kwalifikacji prawnej czynu wyłącznie z art. 178a § 1 k.k., jak również niezasadnym odstąpieniem od orzeczenia obligatoryjnych środków karnych w podwyższonych przez ustawodawcę granicach.Skarżący wskazując na powyższy zarzut wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Łodzi do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Kasacja jest oczywiście zasadna, co umożliwiło jej rozpoznanie w trybie art. 535 § 5 k.p.k.Trafnie w niej podniesiono, że zaskarżone orzeczenie zapadło z rażącą obrazą wskazanych w petitum tego nadzwyczajnego środka zaskarżenia przepisów prawa. Popełnienia przestępstwa z art. 178a § 4 k.k. dopuszcza się sprawca czynu określonego w § 1, jeśli był wcześniej prawomocnie skazany za prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo za przestępstwo określone w art. 173, 174, 177 lub art. 355 § 2 popełnione w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo dopuścił się czynu określonego w § 1 w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych orzeczonego w związku ze skazaniem za przestępstwo.
Jak wynika z akt sprawy, G. R. wyrokiem Sądu Rejonowego w Rawie Mazowieckiej z 18 sierpnia 2016 r., sygn. akt II K 196/16 został uznany winnym popełnienia czynu z art. 178a § 1 k.k., za co został skazany na karę grzywny, a także orzeczono wobec niego środek karny w postaci zakazu prowadzenia w ruchu lądowym ciągników rolniczych objętych kat. T na okres 3 lat. Nałożono nadto na oskarżonego obowiązek zwrotu prawa jazdy uprawniającego do prowadzenia tego rodzaju pojazdów (k. 15, II K 196/16). Sąd Okręgowy w Łodzi wyrokiem z 8 lutego 2017 r., sygn. akt V Ka 1333/16, zmienił wspomniany wyrok Sądu Rejonowego, w ten sposób, że ustalił, iż orzeczony wobec oskarżonego środek karny obejmuje zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 3 lat (k. 42, II K 196/16).
Okres obowiązującego oskarżonego zakazu mijałby zatem 8 lutego 2020 r., gdyby nie okoliczność, że G. R. nie przekazał prawa jazdy do właściwego organu administracji, co zgodnie z obowiązującym wówczas art. 43 § 3 k.k. (§ 3 - uchylono na mocy art. 3 ustawy z 14 sierpnia 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020, poz. 1517) powodowało, iż okres, na który orzeczono wobec niego zakaz, nie rozpoczął biegu. Jednocześnie odnotować należy, że z załączonej do akt decyzji Starosty R. z 30 marca 2018 r., wydanej w sprawie o nr [...] wynika, iż z urzędu orzeczono o cofnięciu G.
R. uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B i T, na okres od 27 lutego 2018 r. (k. 93), co z korzyścią dla skazanego, jeśli nie zdał prawa jazdy, powodowało, że okres obowiązywania środka karnego zakończył się 27 lutego 2021 r.Rację miał zatem prokurator twierdząc, że w przedmiotowej sprawie nie było przeszkód do zakwalifikowania zachowania G. R. jako wyczerpującego znamiona art. 178a § 4 k.k., skoro niewątpliwe jest, że przedmiotowego czynu (popełnionego 27 lutego 2019 r.) polegającego na prowadzeniu pojazdu w ruchu lądowym będąc w stanie nietrzeźwości, dopuścił się w okresie obowiązywania go zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych orzeczonego w sprawie o sygn. akt II K 196/16, a nadto również wbrew wydanej wobec niego decyzji Starosty R. o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami kat.
B i T. Wyeliminowanie przez Sąd odwoławczy z opisu czynu przypisanego temu oskarżonemu tego swoistego znamienia, a w konsekwencji tego także art. 178a § 4 k.k. z podstawy prawnej przypisanego oskarżonemu przestępstwa, stanowiło rażące naruszenie tego ostatniego przepisu prawa materialnego. Nawet gdyby przyjąć, iż doszło do zatarcia skazania Sądu Rejonowego w Rawie Mazowieckiej z 18 sierpnia 2016 r., sygn. akt II K 196/16 (do czego nie ma podstaw, o czym poniżej), błędem było dokonanie zmiany opisu czynu i kwalifikacji prawnej przypisanego oskarżonemu przestępstwa, gdyż zatarcie skazania wynikającego z tego wyroku nie zmieniłoby przecież faktu, że oskarżony dopuścił się zarzucanego mu przestępstwa prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości w okresie obowiązywania zakazu (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 21 sierpnia 2012 r., IV KK 59/12).
Oczywiste jest więc, że zmiana zaskarżonego wyroku w postępowaniu odwoławczym nastąpiła z naruszeniem regulacji dotyczących tego postępowania, a także art. 7 k.p.k., gdyż do wniosków wysnutych przez Sąd odwoławczy nie było podstaw w materiale dowodowym sprawy.Sąd II instancji błędnie także stwierdził, że w odniesieniu do G. R. w sprawie II K 196/16 nastąpiło zatarcie skazania, czym uzasadniał wydane orzeczenie reformatoryjne. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 107 § 6 k.k., jeżeli orzeczono środek kamy, przepadek lub środek kompensacyjny, zatarcie skazania nie może nastąpić przed jego wykonaniem, darowaniem albo przedawnieniem jego wykonania.
Oznacza to w realiach sprawy, że środek kamy w postaci 3-letniego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym, połączony z obowiązkiem zwrotu prawa jazdy, orzeczony na mocy wyroku Sądu Rejonowego w Rawie Mazowieckiej, w sprawie o sygn. akt II K 196/16, nie został wykonany w dacie orzekania w niniejszej sprawie, tj. w dniu 1 października 2020 r., a zatem nie mogło – jak błędnie ustalił Sąd Okręgowy – dojść do zatarcia tego skazania z mocy prawa.Zaskarżony wyrok należało zatem uchylić i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym, w toku którego Sąd Okręgowy uwzględni wskazane powyżej uwagi unikając naruszeń prawa, jakie miało miejsce w toku przeprowadzonego po raz pierwszy postępowania odwoławczego.
Będzie miał w polu widzenia także kwestię, czy w czasie ponownego orzekania w postępowaniu odwoławczym będą nadal aktualne obie okoliczności warunkujące odpowiedzialność z art. 178a § 4 k.k.Mając na uwadze powyższe Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku.