Supreme Court dismissed cassation regarding mandatory defense absence in non-custodial sentencing cases under Polish Criminal Procedure Code.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the defendant's cassation appeal, ruling that the absence of the court-appointed defense attorney did not constitute a valid ground for review. The defendant argued that the mandatory defense lawyer's non-participation in a forensic experiment violated procedural rights, but the court found this irrelevant because the lawyer was appointed under Article 78 rather than Article 79 of the Criminal Procedure Code. Consequently, the court held that no mandatory participation was required, and the lower court's decision remained in force.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 439 § 1 pkt 10 k.p.k.; Art. 78 § 1 k.p.k.; Art. 79 § 1, 2 k.p.k.; The absence of a defense attorney appointed under Article 78 of the Criminal Procedure Code does not constitute a mandatory ground for cassation as it does not trigger the mandatory participation requirements specified in Article 439 § 1 point 10.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt II KK 410/19 POSTANOWIENIE Dnia 19 lutego 2020 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dariusz Świecki w sprawie M. C. skazanego z art. 12a ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2001 r. o wyrobie alkoholu etylowego oraz wytwarzaniu wyrobów tytoniowych i in. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. w dniu 19 lutego 2020 r., kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w S. z dnia 29 maja 2019 r., sygn. akt II Ka (...), utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Ł. VII Zamiejscowy Wydział Karny z siedzibą w P.z dnia 27 września 2018 r., sygn. akt VII K (...), 1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną, 2. obciążyć skazanego kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Wyrokiem Sądu Rejonowego w Ł. z dnia 27 września 2018 r., sygn. akt VII K (...), M. C. został uznany za winnego następujących przestępstw: jednego z art. 12a ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2001 r. o wyrobie alkoholu etylowego oraz wytwarzaniu wyrobów tytoniowych, za co wymierzono mu karę 100 stawek dziennych grzywny po 10 zł każda oraz dwóch kwalifikowanych z art. 292 § 1 k.k., za co orzeczono względem oskarżonego kary po roku ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 40 godzin w stosunku miesięcznym.
Nadto, w miejsce jednostkowych kar ograniczenia wolności wymierzono oskarżonemu karę łączną roku i 6 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 40 godzin w stosunku miesięcznym.Po rozpoznaniu apelacji wniesionych przez obrońcę oskarżonego oraz pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego, Sąd Okręgowy w S., wyrokiem z dnia 29 maja 2019 r., sygn. akt II Ka (...), utrzymał w mocy zaskarżony wyrok.Od prawomocnego wyroku z kasacją wystąpił obrońca skazanego.
Na podstawie art. 523 § 1 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił bezwzględną przyczynę odwoławczą poprzez brak udziału obrońcy wyznaczonego z urzędu w czynnościach, w których udział był obowiązkowy, tj. w eksperymencie procesowym, który odbył się w dniu 21 lutego 2018 r. z przyczyn niezależnych od obrońcy i usprawiedliwionych (wypadek drogowy).Ponadto, na podstawie art. 523 § 1 k.p.k. w zw. z art. 438 pkt 1 i 2 k.p.k. zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono także:1. rażące naruszenie prawa karnego materialnego, mające istotny wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia, a mianowicie:- art. 292 k.k. poprzez brak wypełnienia znamion „możliwości przypuszczenia na podstawie towarzyszących okoliczności”, że nabyte przez oskarżonego rzeczy mogą pochodzić z kradzieży, mimo że oskarżony wskazał, że nabył je w różnych okresach, a nie były znacznie tańsze od innych dostępnych na rynku,- art. 12a ust. 1 ustawy o wyrobie alkoholu etylowego poprzez jego zastosowanie w sytuacji, w której nawet z poczynionych ustaleń Sądu nie wynika, że miał on „wyrabiać, skażać, oczyszczać lub odwadniać alkohol etylowy albo wytwarzać wyroby tytoniowe”, a zatem, że nie wyczerpał swoim zachowaniem znamion wskazanego przestępstwa.2. rażące naruszenie prawa karnego procesowego, mające istotny wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia, a mianowicie:- art. 433 § 2 i art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 4 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k., polegające na zaniechaniu przez Sąd drugiej instancji rozważenia i ustosunkowania się do podniesionych w apelacji zarzutów art. 4 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. i skutkujące oparciem się przez Sąd Okręgowy tylko na niektórych dowodach i uwzględnieniu jedynie okoliczności przemawiających na niekorzyść oskarżonego, z pominięciem okoliczności dla niego niekorzystnych oraz zaniechaniu przeprowadzenia wszechstronnej, zgodnej z zasadami prawidłowego rozumowania oraz wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego oceny we wzajemnym powiązaniu wszystkich przeprowadzonych przed Sądem pierwszej instancji, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy dowodów, wyrażające się w dokonaniu pobieżnej analizy jedynie części dowodów i zupełnym bezzasadnym pominięciu i zdeprecjonowaniu pozostałej grupy dowodów, w tym wyjaśnień oskarżonego, co miało istotny wpływ na treść orzeczenia poprzez poczynienie wadliwych ustaleń faktycznych, skutkujących skazaniem oskarżonego, podczas gdy pełny materiał dowodowy oceniany z uwzględnieniem dyrektyw wskazanych w przepisie art. 7 k.p.k. uzasadnia twierdzenie, iż oskarżony M.
C. nie dopuścił się zarzucanego mu czynu,- art. 433 § 2 i art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 170 k.p.k. w zw. z art. 193 k.p.k., polegające na zaniechaniu przez Sąd drugiej instancji rozważenia i ustosunkowania się do podniesionych w apelacji zarzutów, w tym z art. 170 k.p.k. w zw. z art. 193 k.p.k. poprzez stwierdzenie, że nie ma potrzeby dopuszczenia dowodu z opinii biegłego na okoliczności ustalenia daty zapisów w księdze, mimo że na tym dowodzie oparł się w głównej mierze Sąd i potrzeba jest wiadomości specjalnych, a pisma w tej księdze wyglądały na pierwszy rzut oka różnie od siebie, co uzasadniało potrzebę zasięgnięcia opinii biegłego w tym zakresie,- art. 433 § 2 i art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 627 k.p.k. w zw. z art. 624 k.p.k. w zw. z art. 78 k.p.k. w zw. z art. 424 k.p.k., polegające na zaniechaniu przez Sąd drugiej instancji wszechstronnej kontroli odwoławczej zaskarżonego wyroku, a ponadto rozważenia i ustosunkowania się w uzasadnieniu orzeczenia do tego zarzutu poprzez uzasadnienie motywów sprzecznego orzeczenia o kosztach, pomimo wskazywania konkretnych okoliczności i zarzutów, bowiem miały istotne znaczenie dla sytuacji oskarżonego,- art. 433 § 2 i art. 457 § 3 k.p.k., polegające na zaniechaniu przez Sąd drugiej instancji wszechstronnej kontroli odwoławczej zaskarżonego wyroku, a ponadto rozważenia i ustosunkowania się w uzasadnieniu orzeczenia do wszystkich zarzutów zawartych w środku odwoławczym, w następstwie czego doszło do utrzymania w mocy niezasadnego, wydanego z rażącym naruszeniem art. 7 k.p.k. wyroku skazującego oskarżonego M.
C.,- art. 440 k.p.k. w zw. z art. 438 pkt 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 6 ust. 1 EKPCz, polegające na dokonaniu nienależytej kontroli odwoławczej i utrzymaniu w mocy rażąco niesprawiedliwego wyroku z rażącym naruszeniem przepisów prawa materialnego w postaci art. 292 k.k. i art. 12a ust. 1 ustawy o wyrobie alkoholu etylowego poprzez brak wypełnienia wszelkich przesłanek do utrzymania skazania oskarżonego w mocy, a także z rażącym naruszeniem prawa procesowego, art. 433 § 2 i art. 457 § 3 k.p.k.Na podstawie art. 441 § 1 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k. obrońca wniósł o przekazanie do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu następującego zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:
„czy przepis art. 439 pkt 10 k.p.k. w zakresie sytuacji, gdy obrońca nie brał udziału w czynnościach, w których jego udział był obowiązkowy dotyczy każdorazowo wyznaczonego obrońcy z urzędu, skoro w przepisie poza innymi wypadkami jest zwrot <lub> czy też tylko obrońcy wyznaczonego w wypadkach określonych w art. 79 § 1 i 2 oraz art. 80 k.p.k., jak twierdzi Sąd Okręgowy w S.?”W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie wyroku w całości i uniewinnienie oskarżonego od zarzucanego mu czynu.W odpowiedzi na tę kasację, prokurator wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Niniejsza kasacja jest oczywiście bezzasadna, co umożliwiało jej oddalenie jako takiej na posiedzeniu, o którym mowa w art. 535 § 3 k.p.k.Od razu zauważyć trzeba, że stosownie do art. 523 § 2 k.p.k., kasację na korzyść można wnieść jedynie w razie skazania oskarżonego za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania.
Ograniczenie to nie dotyczy jedynie kasacji strony wniesionej z powodu uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k. (art. 523 § 4 pkt 1 k.p.k.). Powyższe oznacza, że jeżeli oskarżony został skazany na karę inną niż kara pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania, to kasacja strony może być oparta jedynie na uchybieniach wymienionych w art. 439 k.p.k. Nie jest zatem dopuszczalne w takiej sytuacji dodatkowo wskazywanie przez skarżącego w kasacji na inne naruszenia prawa niż wymienione w powyższym przepisie. W tym zakresie nie będzie to bowiem kasacja „wniesiona z powodu uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k.” w rozumieniu art. 523 § 4 pkt 1 k.p.k.
Innymi słowy nie można w kasacji wniesionej z powodu uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k. przy okazji powoływać się również na inne naruszenia prawa. Skoro więc zarzuty spoza kręgu uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k. nie mogą stanowić podstawy kasacji, to tym samym nie mogą one podlegać kontroli kasacyjnej Sądu Najwyższego. Stanowisko to utrwalone jest już w orzecznictwie (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 5 grudnia 2006 r., II KK 138/06, LEX nr 273985; z dnia 24 stycznia 2008 r., II KK 271/07, LEX nr 371769, czy z dnia 13 października 2010 r., IV KK 214/10, LEX nr 8436360).Odnosząc powyższe uwagi do realiów rozpatrywanej sprawy stwierdzić trzeba, że wobec tego, iż – jak już podnoszono na wstępie – M.
C. nie został skazany na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia wykonania, jedynie pierwszy zarzut kasacji jego obrońcy, a dotyczący zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k., podlegał ocenie Sądu Najwyższego jako prawnie dopuszczalny.Wskazany zarzut okazał się jednak oczywiście bezzasadny. Był on już podnoszony w apelacji i w pełni prawidłowo nie został uwzględniony. W ocenie skarżącego, gdy obrońca wyznaczony z urzędu nie brał udziału w istotnych czynnościach, do jakich zaliczyć należy eksperyment procesowy, to zachodzi bezwzględna przyczyna odwoławcza z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. wobec tego, że obrońca nie brał udziału w czynnościach, w których jego udział był obowiązkowy.Rzecz jednak w tym, że w rozpatrywanej sprawie obrońca został wprawdzie wyznaczony z urzędu, lecz nie na podstawie art. 79 § 1 czy 2 k.p.k., ale nastąpiło to w oparciu o art. 78 § 1 k.p.k. - z uwagi na niemożność pokrycia przez oskarżonego kosztów obrońcy z wyboru (k. 68).
Na okoliczność tę zwrócił już uwagę Sąd Okręgowy. Żaden przepis k.p.k. nie przewiduje przy tym obligatoryjnego udziału obrońcy wyznaczonego w oparciu o art. 78 § 1 k.p.k. w rozprawie głównej, czy eksperymencie procesowym. W sprawie niniejszej w ogóle nie zachodziła sytuacja obrony obligatoryjnej. Obowiązkowego udziału obrońcy w tej czynności nie zakładał przy tym Sąd Rejonowy, skoro jedynie powiadomił oskarżonego i jego obrońcę o eksperymencie procesowym, a nie wezwał ich na tę czynność, jak to uczynił w stosunku do biegłych (k. 167).
W orzecznictwie wskazywano już, że w treści art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. wymienione są przepisy stanowiące podstawę wyznaczenia obrońcy, którego nieobecność stanowi uchybienie o charakterze bezwzględnej przyczyny odwoławczej, jednakże przepis art. 78 k.p.k. do nich nie należy (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 lutego 2010 r., IV KK 399/09, LEX nr 843693, czy wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 października 2012 r., III KK 481/11, LEX nr 1226721). W przedmiotowej sprawie nie zaistniała zatem bezwzględna przyczyna odwoławcza określona w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k.
Skoro tak, to Sąd Najwyższy oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną.