Supreme Court dismisses appeal request to exclude judge due to invalid appointment procedure under new statute.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court refused to examine a request to exclude a judge from a cassation case based on concerns regarding their appointment procedure. The defense argued the judge lacked impartiality due to the manner of their selection by the Judicial Council, citing Article 6 of the ECHR. The court ruled the request inadmissible because the Constitution and the Supreme Court Act now require a specific procedure for verifying a judge's independence, which falls outside the scope of Article 41 of the Code of Criminal Procedure.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 41 § 1 k.p.k.; Art. 29 ust. 4, 5 ustawy o Sądzie Najwyższym: A request to exclude a Supreme Court judge based on circumstances regarding their appointment is inadmissible under Article 41 of the Code of Criminal Procedure, as such matters must be verified through the special procedure established by the Supreme Court Act.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
II KK 4/22 POSTANOWIENIE Dnia 23 maja 2023 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Adam Roch w sprawie J. K.po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 23 maja 2023 r. wniosku pełnomocnika wnioskodawcy o wyłączenie od udziału w sprawie SSN I. Z. w trybie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k. na podstawie art. 29 § 4 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. z 2021 r., poz. 1904 t.j. z dnia 21.10.2021 ze zm.) i art. 41 § 1 k.p.k. a contrario postanowił: wniosek o wyłączenie SSN I. Z. od udziału w sprawie o sygn. akt II KK 4/22 pozostawić bez rozpoznania.
UZASADNIENIEPismem z dnia 1 września 2022 roku pełnomocnik wnioskodawcy na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k. wniósł o wyłączenie SSN I. Z. od udziału w sprawie kasacyjnej o sygn. II KK 4/22. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż SSN I. Z. nie posiada przymiotu niezawisłego i bezstronnego sądu, który to standard określony został w Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz Karcie Praw Podstawowych Unii Europejskiej. W ocenie wnioskującego, rozpoznanie kasacji przez SSN I. Z. skutkować będzie naruszeniem standardu wynikającego z art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.
Nadto obrońca wskazał, iż z uwagi na to, iż SSN I. Z. dotyczą te same okoliczności, co jednego z sędziów rozpoznających sprawę w sądzie powszechnym, a wobec udziału tego sędziego w składzie sądu formułowane są zarzuty, to będzie on de facto orzekał we własnej sprawie. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje. Wniosek w aktualnym stanie procesowym należy uznać za niedopuszczalny z mocy ustawy, co skutkować musi pozostawieniem go bez rozpoznania.Z przedstawionej w nim argumentacji wynika, że jego autor domaga się wyłączenia SSN I.
Z. od rozpoznania sprawy zarejestrowanej w Sądzie Najwyższym pod sygn. akt II KK 4/22 ze względu na wadliwą procedurę powołania na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw. Z treści art. 41 § 1 k.p.k., na który powołuje się obrońca, wynika, że sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności w danej sprawie.
Judykatura ukształtowała na gruncie art. 41 § 1 k.p.k. określony katalog przesłanek wyłączenia sędziego, które wywodzą się z relacji sędziego i strony postępowania, oceny zachowania sędziego w toku rozpoznania sprawy, czy też jego zachowania i wypowiedzi poza rozprawą dotyczących przedmiotu procesu.Przypomnieć należy, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 4 marca 2020 r., P 22/19, stwierdził, że art. 41 § 1 w zw. z art. 42 § 1 k.p.k. w zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, w skład której wchodzą sędziowie wybrani na podstawie art. 9a ustawy z 12.05.2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz.U. z 2021 r. poz. 269), jest niezgodny z art. 179 w zw. z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji RP.
Oznacza to, że decyzja o wyłączeniu sędziego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. nie może przyjmować za podstawę faktyczną okoliczności, iż dany sędzia został powołany na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej i działającej na podstawie obecnie obowiązujących przepisów, czego domaga się obrońca. Jakiekolwiek działania (w tym w orzecznicze) kwestionujące ostateczność wyroków Trybunału Konstytucyjnego stanowiłoby oczywiste naruszenie art. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, będącej zgodnie z jej art. 8 ust. 1 jej najwyższym prawem.
Wszystkie zaś organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji). Nie można więc niejako pod pozorem „walki o praworządność” podejmować żadnych działań w sposób oczywisty sprzecznych z ustawą zasadniczą. Podstawą takich działań nie może być także w omawianym zakresie standard wynikający z art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, który również musi być zgodny z Konstytucją. Nadto Konwencja ta nie przewiduje samodzielnego uregulowania dotyczącego możliwości i podstaw wyłączania sędziów sądów krajowych od orzekania.
Zwrócić należy także uwagę na inną istotną okoliczność, a to że obowiązujący od dnia 15 lipca 2022 roku art. 29 § 4 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. z 2021 r., poz. 1904 t.j. z dnia 21.10.2021 ze zm.) – bezwzględnie i jednoznacznie wskazuje, że okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności. Okoliczności te mogą być badane wyłącznie w trybie przewidzianym w art. 29 § 5 ustawy o Sądzie Najwyższym.
Przepis ten jest przepisem późniejszym względem art. 41 § 1 k.p.k., jako że został dodany przez art. 1 pkt 24 ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. (Dz.U.2022.1259) zmieniającej ustawę o Sądzie Najwyższym z dniem 15 lipca 2022 r. Wprowadził on w istocie nowe, szczególne postępowanie, którego przedmiotem jest właśnie badanie spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego wymogów niezawisłości i bezstronności, z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu oraz postępowania po tym powołaniu. Zakres przedmiotowy tego unormowania jest niewątpliwie odmienny od zakresu przewidzianego przez art. 41 § 1 k.p.k., o czym przesądza przywołany wyżej wyrok TK o sygn.
P 22/19. Test niezależności i niezawisłości przewidziany w art. 29 § 5 ustawy o Sądzie Najwyższym to jedyne narzędzie mające umocowanie prawne, przewidziane przez obowiązujące na terenie Rzeczpospolitej Polskiej prawo, pozwalające na możliwość weryfikacji bezstronności i niezawisłości sędziego Sądu Najwyższego. W razie złożenia spełniającego warunki formalne wniosku, kontroli tej dokonuje się w kontekście dwóch kryteriów, a więc okoliczności towarzyszących powołaniu sędziego i jego postępowaniu już po powołaniu.
Tymczasem w realiach sprawy, te właśnie okoliczności pełnomocnik podniósł we wniosku o wyłączenie. Uwzględniając więc powyższe rozważania, szczególne związane z wydaniem przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 4 marca 2020 r., P 22/19, wniosek nie mógł zostać merytorycznie rozstrzygnięty, gdyż zakresowo określony w nim przedmiot sądowej weryfikacji istnienia warunków do wyłączenia sędziego uniemożliwia jego merytoryczne rozpoznanie. Okoliczności, na które powołał się obrońca, obecnie nie wchodzą w zakres unormowania art. 41 § 1 k.p.k., zgodnie z ww. wyrokiem Trybunał Konstytucyjnego.
Orzekanie na tej podstawie byłoby więc oczywiście niezgodne z Konstytucją, choćby z jej art.
7. Zasadniczo już sama ta okoliczność determinuje niedopuszczalność składania wniosku z tak zakreślonymi podstawami wyłączenia, a w konsekwencji konieczność pozostawienia go bez rozpoznania. Po wtóre, treść art. 29 § 4 ustawy o Sądzie Najwyższym przesądza, że okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności. Wreszcie, dodatkowo, przepis art. 29 § 5 ustawy o Sądzie Najwyższym jest przepisem późniejszym względem art. 41 § 1 k.p.k.
Moment jego wprowadzenia do porządku prawnego, w myśl zasady lex posteriori derogat priori implikuje skutek derogujący z art. 41 § 1 k.p.k. tej jego części, w której przedmiot obu regulacji mógłby się pokrywać. Konsekwencją tego stanu rzeczy jest konieczność uznania, iż niedopuszczalne jest rozpoznawanie wniosku o wyłączenie sędziego w trybie art. 41 § 1 k.p.k. w sytuacji, gdy z treści tego wniosku wynika, że dotyczy on okoliczności przewidzianych w art. 29 § 5 ustawy o Sądzie Najwyższym, która to regulacja wyłącza odrębne procedowanie w tym zakresie.
Tak właśnie jest w niniejszej sprawie, gdyż podstawę wniosku stanowiły okoliczności dotyczące trybu powołania SSN I. Z. Z powyższych względów, wobec niedopuszczalności wniosku obrońcy, Sąd Najwyższy zobligowany był do pozostawienia go bez rozpoznania.