Supreme Court quashes sentence for exceeding statutory cap and revokes supervision frequency order.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed the Regional Court's judgment, returning the case for retrial due to procedural and substantive errors. The defendant was convicted of two offenses resulting in a combined sentence of nine months, which exceeded the statutory maximum cap for the individual crimes. Additionally, the court found the order regarding the frequency of supervision contacts with the probation officer to be an unauthorized judicial overreach. The court ruled that while the combined sentence violated the legal ceiling, the supervision frequency determination belonged to the probation officer, not the judge at the sentencing stage.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 86 § 1 k.k.; Art. 72 § 1 pkt 1 k.k. w zw. z art. 74 § 1 k.k.; Art. 169a k.k.w.: The court must not exceed the statutory maximum for combined penalties and cannot unilaterally restrict the probation officer's discretionary authority to set supervision contact frequency.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
II KK 380/23 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 grudnia 2023 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Piotr Mirek (przewodniczący, sprawozdawca)SSN Waldemar PłóciennikSSN Włodzimierz WróbelProtokolant Katarzyna Wełpa przy udziale prokuratora delegowanego do Prokuratury Krajowej Krzysztofa Urgacza w sprawie R. W.oskarżonego z art. 157 § 2 k.k.po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawiew dniu 21 grudnia 2023 r.,kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyśćod wyroku Sądu Rejonowego w Zamościuz dnia 19 czerwca 2023 r., sygn. akt II K 295/23, uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu w Zamościu do ponownego rozpoznania.
UZASADNIENIESąd Rejonowy w Zamościu, wyrokiem z dnia 19 czerwca 2023 r., sygn. akt II K 295/23, uznał R. D. W. za winnego tego, że:„1. w dniu 10 grudnia 2021 roku w […] woj. […[, naruszył czynności ciała siostry B. W., w ten sposób że podczas awantury domowej zadawał jej uderzenia, w wyniku których pokrzywdzona doznała rany i stłuczenia głowy, które to obrażenia wszystkie razem i każde z osobna spowodowały u pokrzywdzonej naruszenie czynności narządów ciała na okres poniżej dni siedmiu, tj. czynu wyczerpującego dyspozycję art. 157 § 2 k.k.;2. w dniu 13 września 2022 roku w […] woj. […], naruszył czynności ciała siostry B.
W., w ten sposób że podczas awantury domowej zadawał jej uderzenia, w wyniku których pokrzywdzona doznała stłuczenia głowy, które to obrażenia wszystkie razem i każde z osobna spowodowały u pokrzywdzonej naruszenie czynności narządów ciała na okres poniżej dni siedmiu, tj. czynu wyczerpującego dyspozycję art. 157 § 2 k.k.”.Za powyższe czyny zostały wymierzone oskarżonemu kary jednostkowe pozbawienia wolności, po 4 miesiące każda, które następnie połączono i orzeczono karę łączną w wymiarze 9 miesięcy pozbawienia wolności.
Wykonanie kary łącznej Sąd Rejonowy zawiesił warunkowo na okres 2 lat próby. Oddał oskarżonego w okresie próby pod dozór kuratora sądowego i zobowiązał do informowania kuratora o jego przebiegu.Wyrok powyższy nie został zaskarżony i uprawomocnił się z dniem 27 czerwca 2023 r. Kasację nadzwyczajną od powyższego wyroku wniósł Prokurator Generalny, zaskarżając wyrok w zakresie orzeczenia o karze łącznej (pkt 2 części dyspozytywnej) oraz o obowiązku z art. 72 § 1 k.k. (pkt 5 części dyspozytywnej), na niekorzyść oskarżonego.
Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, a mianowicie art. 387 § 2 k.p.k., art. 86 § 1 k.k. oraz art. 72 § 1 pkt 1 k.k. w zw. z art. 74 § 1 k.k., polegające na niezasadnym uwzględnieniu wadliwego wniosku oskarżonego R. D. W. o wydanie wyroku skazującego i w konsekwencji, wymierzeniu oskarżonemu kary łącznej 9 miesięcy pozbawienia wolności, obejmującej dwie kary 4 miesięcy pozbawienia wolności, a tym samym wymierzenie jej powyżej górnego progu, określonego w art. 86 § 1 k.k. jako suma kar wymierzonych za poszczególne przestępstwa oraz zaniechaniu określenia sposobu i częstotliwości z jaką oskarżony powinien realizować nałożony na niego obowiązek informowania kuratora o przebiegu okresu próby, co uniemożliwia prawidłowe wykonanie tego rozstrzygnięcia.
Mając na względzie powyższe skarżący wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Rejonowemu w Zamościu do ponownego rozpoznania.Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje. Kasację Prokuratora Generalnego uznać należało za zasadną w zakresie dotyczącym obrazy przepisów art. 387 § 2 k.p.k. i art. 86 § 1 k.k., a konsekwencją tego stało się uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.Rację ma skarżący, gdy wskazuje, że w niniejszej sprawie doszło do istotnego naruszenia prawa procesowego, powiązanego ściśle z uchybieniem w zakresie stosowania przepisu prawa materialnego.
Sąd pierwszej instancji wadliwie zaakceptował wniosek o wydanie wyroku skazującego i wymierzenie kary bez przeprowadzenia postępowania dowodowego, który obarczony był błędem – pozostawał w sprzeczności z art. 86 § 1 k.k. W świetle prawa niedopuszczalne było wydanie wyroku o treści zgodnej z wnioskiem oskarżonego. W myśl art. 86 § 1 k.k. (w brzmieniu obowiązującym w chwili orzekania przez Sąd Rejonowy), w przypadku kary terminowego pozbawienia wolności maksymalny wymiar kary łącznej w konkretnej sprawie nie mógł przewyższać sumy kar jednostkowych, nie przekraczając jednocześnie 20 lat pozbawienia wolności.
Oskarżonemu wymierzono dwie kary pozbawienia wolności, po 4 miesiące każda. Uwzględniając wniosek, Sąd orzekł karę łączną w wymiarze 9 miesięcy, a więc powyżej górnej, dopuszczalnej granicy. Wskazane uchybienie było konsekwencją bezrefleksyjnego uwzględnienia wniosku o skazanie bez przeprowadzenie postępowania dowodowego, złożonego w trybie art. 387 § 1 k.p.k. Sąd zaakceptował proponowaną treść rozstrzygnięcia, która nie była zgodna z prawem, naruszając w ten sposób art. 387 § 2 k.p.k. Charakter tego naruszenia prawa procesowego spowodował, że zaskarżony wyrok należało uchylić w całości, a nie tylko w postulowanym w kasacji zakresie.
Uwzględnienie zarzutu obrazy art. 387 § 2 k.p.k. prowadzi bowiem do zniweczenia treści porozumienia zawartego między oskarżonym a Sądem, w ramach trybu konsensualnego. Porozumienie takie funkcjonuje jako całość. Nie jest możliwe jego częściowe uchylenie, jedynie w zakresie kary.Jednocześnie nie ma racji skarżący, gdy wskazuje, że Sąd wadliwie nie określił w zaskarżonym wyroku szczegółowych warunków dozorowania, co w praktyce uniemożliwić miało efektywne wykonywanie tego środka probacyjnego. W tym zakresie kasacja okazała się bezzasadna.
Prawdą jest, że w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 29 października 2019 r., II KK 99/19, wyrażono przywołany w kasacji pogląd, że zaniechanie ustawowego wymogu doprecyzowania sposobu i częstotliwości, z jaką oskarżony powinien realizować nałożony na niego obowiązek z art. 72 § 1 pkt 1 k.k., należy uznać za uchybienie przepisom prawa karnego materialnego, którego nie można konwalidować ani w trybie art. 74 § 2 k.k., ani poprzez zastosowanie art. 13 k.k.w. Stanowisko to nie znalazło kontynuacji w późniejszym orzecznictwie Sądu Najwyższego, czego wyrazem jest pogląd przedstawiony w postanowieniu z dnia 8 grudnia 2021 r., II KK 105/20, w myśl którego określenie sposobu i czasu wykonania obowiązku informowania sądu o przebiegu okresu próby może na podstawie art. 74 § 1 k.k. nastąpić w fazie postępowania wykonawczego, z urzędu lub na wniosek uprawnionych podmiotów.
Pogląd ten należy uznać za słuszny. Podzielając – odwołującą się przepisów Kodeksu karnego – argumentację przedstawioną na jego poparcie, zwrócić można dodatkowo uwagę na unormowania zawarte w Kodeksie karnym wykonawczym. Nie można przecież odczytywać przepisów Kodeksu karnego dotyczących środków związanych z poddaniem sprawcy próbie w oderwaniu od regulacji prawa karnego wykonawczego określających sposób wykonywania tych środków. Patrząc z tej perspektywy, uznać należy, że dozór i związany z nim obowiązek informowania kuratora o przebiegu okresu próby nie został orzeczony w sposób wadliwy i uniemożliwiający wykonanie wyroku, wymaga jedynie doprecyzowania – już na poziomie wykonawczym.
Zgodnie z treścią art. 169 § 3 k.k.w.: „Skazany oddany pod dozór obowiązany jest bezzwłocznie, a najpóźniej w ciągu 7 dni od powzięcia wiadomości o oddaniu go pod dozór, zgłosić się do kuratora sądowego tego sądu rejonowego, w okręgu którego dozór ma być wykonywany.”. Co do zasady, to kurator sądowy, a nie sąd, powinien uszczegółowić warunki sprawowania dozoru w konkretnym przypadku, decydując o sposobie jego wykonywania, z uwzględnieniem art. 169b k.k.w. Przepis ten, dodany do Kodeksu karnego wykonawczego ustawą z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.
U. z 2015 r. poz. 396) szczegółowo reguluje kwestię kwalifikowania osób pozostających pod dozorem do grup ryzyka powrotu do przestępstwa i określa sposób sprawowania dozoru, w tym informowania kuratora o jego przebiegu. Przykładowo, w odniesieniu do skazanego zakwalifikowanego do grupy podwyższonego ryzyka powołany przepis w § 10 zobowiązuje kuratora zawodowego do przeprowadzania systematycznych wywiadów środowiskowych, w tym rozmów ze skazanym w miejscu jego zamieszkania lub pobytu, systematycznego wzywania skazanego do stawiania się w siedzibie zespołu kuratorskiej służby sądowej w celu udzielenia wyjaśnień co do przebiegu dozoru i wykonania nałożonych obowiązków, a także w razie potrzeby przedstawienia odpowiednich dokumentów potwierdzających wykonanie obowiązków, żądania od skazanego kontaktu telefonicznego co najmniej 2 razy w miesiącu.
W § 11 tego przepisu przekazano do kompetencji sędziego lub kierownika zespołu kuratorskiej służby sądowej możliwość określenia w szczególnie uzasadnionych przypadkach sądowemu kuratorowi zawodowemu innej częstotliwości i formy kontaktów ze skazanym.Rozwiązanie powyższe nie ma wyłącznie charakteru technicznego. W okresie dozoru dochodzić może do zmiany nastawienia skazanego, może on wymagać ściślejszej kontroli – bądź przeciwnie, jego postawa przemawiać może za rozluźnieniem reżimu dozorowania. Wiedzę o istotnych okolicznościach posiada kurator sądowy, który posiada kompetencje, także formalne, do podejmowania decyzji w tym zakresie.Podkreślić należy, że dozór nie stanowi formy pozbawienia wolności, jego wykonywanie nie musi wiązać się z pełnym zaangażowaniem sądu.
W przypadku dozoru sąd pełni jedynie funkcje nadzorcze, co wynika wprost z art. 169a k.k.w. Jednocześnie Kodeks karny wykonawczy stosunkowo szczegółowo określa sposób wykonywania dozoru, pozostawiając kuratorowi umiarkowaną przestrzeń swobody decyzyjnej. W tym wypadku dalsze jej zawężenie, na mocy decyzji sądu, już na etapie wyrokowania, byłoby nieuprawnioną i merytorycznie nieuzasadnioną ingerencją w sferę przynależną podmiotowi sprawującemu dozór. Sąd musi oczywiście zareagować, jeśli jest on sprawowany z naruszeniem prawa, ale nie może ograniczać jej niejako z góry.Kierując się wskazanymi wcześniej powodami, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i sprawę oskarżonego przekazał Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.
Rozstrzygnięcie powyższe nie wyklucza możliwości ponownego procedowania w trybie określonym art. 387 k.p.k., o ile oskarżony złoży nowy wniosek lub w trybie przewidzianym w art. 387 § 3 k.p.k. dojdzie do zmiany w złożonym już wniosku. Bez względu jednak na to czy do wydania wyroku dojdzie w ramach dobrowolnego poddania się karze czy po rozpoznaniu sprawy na zasadach ogólnych, oskarżony w ponownym postępowaniu pozostaje pod ochroną zakazu reformationis in peius.Wbrew wskazaniu zamieszczonemu w kasacji, nie sposób uznać, że została ona wniesiona na niekorzyść oskarżonego.
O kierunku zaskarżenia nie decyduje bowiem deklaracja skarżącego, ale treść podniesionych zarzutów oraz argumentacja zawarta w środku zaskarżenia. Prokurator Generalny nie kwestionował wymierzonych kar jednostkowych, mających charakter pierwotny i bazowy. Ich wysokość determinuje górną granicę kary łącznej. Z powyższych względów wniesioną kasację należało potraktować jako wniesioną na korzyść oskarżonego. [PGW] [ał]