Supreme Court quashes lower court verdict for lack of proof regarding defendant's knowledge of infectious disease status.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed the lower court's conviction and acquitted the defendant due to a failure to prove a specific mental element. The defendant was found guilty of violating pandemic restrictions, but the court ruled that the lower court incorrectly assumed knowledge of the defendant's infectious status without factual findings. The Supreme Court held that criminal liability for this offense strictly requires proof that the defendant knew they were a carrier or suspected carrier, a fact the lower court failed to establish.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 116 § 1 pkt 3 k.w.; The criminal liability for violating pandemic restrictions requires a specific finding that the offender knew they were a carrier or suspected carrier of a contagious disease, and a presumption of such knowledge cannot substitute for this statutory requirement.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt II KK 364/21 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 czerwca 2022 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Igor Zgoliński (przewodniczący)SSN Antoni Bojańczyk (sprawozdawca)SSN Marek MotukProtokolant Katarzyna Gajewska przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Andrzeja Pogorzelskiego w sprawie A. M. (A. M.), ukaranego z art. 116 § 1 k.w. w zw. z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii, po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w dniu 3 czerwca 2022 r., kasacji, wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich na korzyść ukaranego od wyroku Sądu Rejonowego M.z dnia 11 stycznia 2021 r., sygn. akt II W […], zaskarżony wyrok uchyla i uniewinnia A.
M. od popełnienia zarzucanego mu wykroczenia, a kosztami sądowymi w sprawie obciąża Skarb Państwa. UZASADNIENIEA. M. został obwiniony o to, że w dniu 14 października 2020r. w godz. 18:50 w miejscowości M. przy ul. Z. wiedząc o tym, że po przekroczeniu granicy państwa jest poddany kwarantannie w w/w miejscu, nie stosował się do nakazów i zakazów obowiązujących w czasie pandemii, tj. o czyn z art. 116 § 1 ust. 1 pkt 3 k.w. w zw. z § 2 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii.
Wyrokiem Sądu Rejonowego w M. z dnia 11 stycznia 2021 r., sygn. akt II W […], A. M. został uznany za winnego popełnienia zarzuconego mu czynu, który sąd zakwalifikował z art. 116 § 1 ust. 1 pkt 3 k.w. w zw. z § 2 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, zakazów i nakazów związanych z wystąpieniem stanu epidemii i za to na podstawie art. 116 § 1 ust. 1 pkt 3 k.w. sąd skazał go na karę grzywny w kwocie 100 (sto) złotych. Sąd ponadto zwolnił obwinionego od ponoszenia kosztów sądowych w tym i od opłaty przejmując je na rachunek Skarbu Państwa.
Od powyższego wyroku kasację na podstawie art. 110 § 1 k.p.w. złożył na korzyść ukaranego Rzecznik Praw Obywatelskich, zarzucając rażące i mające istotny wpływ na treść tego orzeczenia naruszenie prawa materialnego, tj. art. 116 § 1 k.w. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy czyn przypisany ukaranemu nie wyczerpywał znamion tego wykroczenia oraz wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i uniewinnienie A. M. od popełnienia przypisanego mu wykroczenia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Kasacja wniesiona przez Rzecznika Praw Obywatelskich okazała się zasadna, co uzasadniało wydanie orzeczenia zgodnego z zawartym w niej wnioskiem.
Brak uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia utrudnia wprawdzie zweryfikowanie argumentacji Sądu meriti w zakresie przyjętej przezeń kwalifikacji prawnej zachowania ukaranego. Nie oznacza to jednak, że rekonstrukcja toku rozumowania, które doprowadziło sąd a quo to przypisania obwinionemu odpowiedzialności za wykroczenia określone w art. 116 § 1 pkt 3 k.w. jest niemożliwa. Dostatecznego materiału w tym zakresie dostarcza sam opis czynu przypisanego A. M. Odpowiedzialności za to wykroczenie podlega ten, kto jest nosicielem zarazków choroby określonej w pkt. 1 § 1 art. 116 k.w. (gruźlica, choroba weneryczna lub inna choroba zakaźna lub podejrzenie o tę chorobę) lub osobą podejrzana o takie nosicielstwo i kto wiedząc o tym, nie przestrzega nakazów lub zakazów zawartych w przepisach o zapobieganiu tym chorobom lub o ich zwalczaniu albo nie przestrzega wskazań lub zarządzeń leczniczych wydanych na podstawie tych przepisów przez organy służby zdrowia.
Terminy, jak „choroba zakaźna” „nosiciel”, „podejrzany o chorobę zakaźną” „podejrzany o zakażenie”, zostały zdefiniowane w ustawie z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (j.t. - Dz.U. z 2021 r. poz. 2069 ze zm., dalej cyt. jako – ustawa o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń). Chorobę zakaźną w art. 2 pkt 3 ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń określono jako chorobę, która została wywołana przez biologiczny czynnik chorobotwórczy, zaś za szczególny rodzaj chorób zakaźnych w art. 2 pkt 4 uznano choroby szczególnie niebezpieczne i wysoce zakaźne - są to choroby zakaźne łatwo rozprzestrzeniające się, o wysokiej śmiertelności, powodujące szczególne zagrożenie dla zdrowia publicznego i wymagające specjalnych metod zwalczania, w tym cholera, dżuma, ospa prawdziwa, wirusowe gorączki krwotoczne.
Nosiciel został zdefiniowany jako osoba bez objawów choroby zakaźnej, w której organizmie bytują biologiczne czynniki chorobotwórcze, stanowiącą potencjalne źródło zakażenia innych osób (art. 2 pkt 17 ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń). Podejrzany o chorobę zakaźną to osoba, u której występują objawy kliniczne lub odchylenia od stanu prawidłowego w badaniach dodatkowych, mogące wskazywać na chorobę zakaźną (art. 2 pkt 20 ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń), zaś podejrzany o zakażenie to osoba, u której nie występują objawy zakażenia ani choroby zakaźnej, ale która miała styczność ze źródłem zakażenia, a charakter czynnika zakaźnego i okoliczności styczności uzasadniają podejrzenie zakażenia (art. 2 pkt 21 ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń).Przypisanie odpowiedzialności za wykroczenie stypizowane w przepisie art. 116 § 1 pkt 3 k.w. uzależnione jest od dokonania w postępowaniu ustalenia co do tego, że sprawca cyt.:
„wie o tym, że jest nosicielem choroby określonej w pkt 1 lub podejrzanym o nosicielstwo” (podkr. — SN). Tymczasem jak wynika z opisu czynu zawartego w zaskarżonym wyroku tego typu ustaleń faktycznych sąd nie dokonał, nie dostrzegając doniosłości kwestii świadomości obwinionego co do okoliczności sprecyzowanych w pkt. 3 przepisu, które warunkują przypisanie odpowiedzialność za to wykroczenie. Skazując A. M. bazował Sąd Rejonowy w M. na przyjęciu swoistego rodzaju domniemania faktycznego, że niedopełnienie obowiązku przebywania w kwarantannie po przekroczeniu granicy państwowej jest tożsame ze zrealizowaniem jednego ze znamion wskazanych w przepisie art. 116 § 1 pkt 3 k.w., tj. istnienia po stronie obwinionego świadomości, że jest on nosicielem choroby określonej w pkt 1 tego przepisu lub jest podejrzanym o nosicielstwo tej choroby.
Przyjęcie tego rodzaju domniemania nie znajduje jednak żadnego oparcia ani w tekście Kodeksu wykroczeń, ani też w tekście Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia czy Kodeksu postępowania karnego. Odpowiedzialność za wykroczenie stypizowanie w art. 116 § 1 pkt 3 k.w. uzależniona została przez ustawodawcę nie tylko od dokonania stanowczych ustaleń co do nieprzestrzegania nakazów, nakazów, ograniczeń lub obowiązków określonych w przepisach o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi lub w przepisach o Państwowej Inspekcji Sanitarnej albo nie przestrzega decyzji wydanych na podstawie tych przepisów przez organy inspekcji sanitarnej, ale przede wszystkim od dokonania odpowiednich i kategorycznych ustaleń odnoszących się do kwestii świadomości sprawy co do bycia nosicielem choroby lub bycia osobą podejrzaną o takie nosicielstwo.
Stosując wskazane powyżej, nieznane ustawie domniemanie faktyczne sąd dopuścił się rażącego naruszenia przepisu art. 116 § 1 pkt 3 k.w. i w efekcie skazał obwinionego w sytuacji braku w przypisanym mu czynie znamion wykroczenia z art. 116 § 1 pkt 3 k.w. W konsekwencji, należało uchylić zaskarżony wyrok i uniewinnić A. M. od zarzuconego mu wykroczenia. Ustosunkowywanie się do drugiej z wyartykułowanych w kasacji kwestii (dopuszczalność ograniczenia swobody poruszania się aktem rangi podustawowej, s. 3-5 uzasadnienia kasacji) było bezprzedmiotowe (art. 518 k.p.k. w zw. z art. 436 k.p.k.) Z tych powodów kasacja okazała się zasadna, a konsekwencją jej uwzględnienia było uchylenie zaskarżonego wyroku i uniewinnienie A.
M. od przypisanego mu wykroczenia. W związku z charakterem rozstrzygnięcia merytorycznego niezbędne stało się też obciążenie kosztami postępowania Skarbu Państwa. [a.s.]