Supreme Court quarts pandemic regulation fine due to lack of statutory basis and constitutional overreach.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed the lower court's conviction for violating pandemic mask regulations and acquitted the defendant of that specific charge. The Ombudsman argued the regulation lacked a specific legal basis to override the general code, citing constitutional limits on emergency decrees. The Court agreed, ruling that the blanket norm in the Criminal Code could not be filled by the regulation without violating the principle of statutory law.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 54 k.w.; Art. 228 ust. 1 Konstytucji RP; Art. 92 ust. 1 Konstytucji RP; Art. 537 § 2 k.p.k.: A blanket norm in the Criminal Code cannot be filled by a government regulation to create criminal liability for pandemic violations if such regulation lacks specific statutory authorization, as this violates the constitutional principle of statutory law and exceeds legislative competence.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt II KK 342/21 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 grudnia 2021 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący)SSN Andrzej Siuchniński (sprawozdawca)SSN Paweł WilińskiProtokolant Emilia Bieńczak w sprawie S. G.ukaranego za wykroczenia z art. 54 k.w. w zw. z § 18 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 kwietnia 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. 2020 poz.674) i art. 140 k.w. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 7 grudnia 2021 r., w trybie art. 535 § 5 k.p.k. kasacji wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich na korzyść ukaranego od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w R.z dnia 19 czerwca 2020 r., sygn. akt II W […] 1) uchyla wyrok nakazowy w zaskarżonej części i uniewinnia S. G. od popełnienia przypisanego mu wykroczenia z art. 54 k.w. w zw. z § 18 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 kwietnia 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii, 2) uchyla wyrok nakazowy w części obejmującej orzeczenie o karze i w tym zakresie przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu w R. do ponownego rozpoznania, 3) kosztami postępowania w sprawie, w części związanej z czynem, za który S. G. został uniewinniony, obciąża Skarb Państwa.
UZASADNIENIES.G. został obwiniony o to, że:1)w dniu 21 kwietnia 2020 r. około godz. 10:05 w miejscowości B., P., gm. L. nie stosował się do obowiązku zakrywania ust i nosa przy pomocy odzieży lub jej części, maski, maseczki lub kasku ochronnego, tj. o wykroczenie z art. 54 k.w. w związku z § 18 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 kwietnia 2020 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów' w związku z wystąpieniem stanu epidemii;2)w dniu 21 kwietnia 2020 r. około godziny 10:05 w miejscowości B., P., gm.
L., będąc pod wpływem alkoholu dopuścił się nieobyczajnego wybryku w ten sposób, że leżał na chodniku w wiacie przystankowej, tj. o wykroczenie z art. 140 k.w.Sąd Rejonowy w R. wyrokiem nakazowym z dnia 19 czerwca 2020 r., sygn. akt II W (…), uznał S. G. za winnego popełnienia zarzuconych mu wykroczeń i za to na podstawie art. 140 k.w. w zw. z art. 9 § 2 k.w. wymierzył mu karę 1 miesiąca ograniczenia wolności, polegająca na wykonywaniu nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin w stosunku miesięcznym.
Wyrok nakazowy uprawomocnił się w dniu 15 lipca 2020 r.Kasację od tego wyroku wywiódł Rzecznik Praw Obywatelskich, zaskarżając powyższe orzeczenie w części, w której Sąd uznał S. G. za winnego popełnienia czynu z art. 54 k.w. w zw. z § 18 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 kwietnia 2020 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. 2020 poz. 674), na korzyść ukaranego. Skarżący zarzucił rażące i mające istotny wpływ na jego treść naruszenie prawa materialnego, to jest art. 54 k.w. w zw. z § 18 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 kwietnia 2020 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.
U. 2020 r. poz. 674), poprzez niewłaściwe jego zastosowanie w sytuacji, gdy czyn przypisany S. G. nie wyczerpywał znamion tego wykroczenia.W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w R. z dnia 19 czerwca 2020 r., sygn. akt II W (…) w zaskarżonej części i uniewinnienie obwinionego od popełnienia przypisanego mu wykroczenia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Kasacja jest oczywiście zasadna.Rację ma Rzecznik Praw Obywatelskich kwestionując w skardze kasacyjnej orzeczenie Sądu Rejonowego w R. w części skazującej S. G. za wykroczenie z art. 54 k.w. w zw. z § 18 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 kwietnia 2020 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. 2020 poz. 674).
Rozporządzenie to nie odsyłało bowiem w swej treści do konkretnego przepisu kodeksu wykroczeń i nie określało wobec sprawcy prawnomaterialnych konsekwencji naruszenia przez niego zawartych w nim przepisów. Ponadto w oczywisty sposób niedopuszczalne jest przyjęcie, że normę blankietową zawartą w art. 54 k.w. wypełniać mogły uregulowania określone w omawianym rozporządzeniu.W utrwalonym już orzecznictwie Sądu Najwyższego zasadnie wskazywano, że nałożenie nakazów i zakazów w zakresie podstawowych praw i wolności obywatelskich może mieć miejsce jedynie w sytuacji wprowadzenia jednego z trzech stanów nadzwyczajnych, o których mowa w przepisie art. 228 ust. 1 Konstytucji RP.
Szczegółowe uregulowania dotyczące funkcjonowania organów władzy publicznej, a także reguły i zakres dokonywania tych ograniczeń wolności i praw człowieka winny natomiast, stosownie do treści art. 228 ust. 2 Konstytucji RP znaleźć odzwierciedlenie w regulacjach ustawy. Ponadto pełną aktualność zachowują wywody w uzasadnieniach licznych orzeczeń Sądu Najwyższego wskazujące, iż rozporządzenia w omawianym zakresie zostały wydane z przekroczeniem granic upoważnienia ustawowego naruszając art. 92 ust. 1 Konstytucji RP (por. wyroki z dnia: z dnia 16 marca 2021 r., II KK 64/21, OSNK 2021, z. 4 poz. 18; z dnia 16 marca 2021 r., II KK 74/21, OSNK 2021, z. 4, poz. 19; z dnia 16 marca 2021 r., II KK 97/21; z dnia 24 marca 2021 r., II KK 48/21; z dnia 24 marca 2021 r., II KK 66/21, 26 marca 2021 r., II KK 40/21, OSNK 2021, z. 5, poz. 21; z dnia 8 kwietnia 2021 r., II KK 75/21; z dnia 26 kwietnia 2021 r., II KK 67/21, z dni 29 kwietnia 2021 r., II KK 135/21; z dnia 5 maja 2021 r., II KK 106/21; z dnia 5 maja 2021 r., II KK 121/21; z dnia 12 maja 2021 r., II KK 76/21; z dnia 12 maja 2021 r., II KK 82/21; z dnia 11 czerwca 2021r, II KK 226/21; z dnia 15 czerwca 2021r., II KK 180/21).
Podzielając w pełni wyczerpującą argumentację zawartą w uzasadnieniach do wyżej wymienionych judykatów Sądu Najwyższego nie ma potrzeby szerszego jej powielania.Wobec uznania, że w sprawie będącej przedmiotem kasacji Rzecznika Praw Obywatelskich, brak było podstawy prawnej wypełniającej blankiet normy sankcjonowanej z art. 54 k.w., wyrok nakazowy w zaskarżonej części (tj. dotyczącej wykroczenia z art. 54 k.w. w zw. z § 18 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 kwietnia 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii) należało uchylić, a obwinionego – stosownie do treści art. 537 § 2 in fine k.p.k. w zw. z art. 112 k.p.w.
– uniewinnić od popełnienia zarzucanego mu wykroczenia. Uwzględniając przy tym okoliczność, że zaskarżonym wyrokiem została wymierzona kara zgodnie z art. 9 § 2 kw., tj. za obydwa przypisane nim S. G. wykroczenia, również w zakresie obejmującym orzeczenie o karze należało uchylić ten wyrok a sprawę przekazać Sądowi meriti do ponownego rozpoznania.W konsekwencji powyższego kosztami postępowania w niniejszej sprawie obciążono Skarb Państwa.