Supreme Court quashes criminal verdict for deceased defendant, ordering case dismissal under Art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k.

II KK 334/23 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 czerwca 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Ryszard Witkowski (przewodniczący, sprawozdawca)‎SSN Anna Dziergawka‎SSN Adam Roch w sprawie A. Z. skazanego z art. 178a § 4 k.k. i in., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w dniu 12 czerwca 2024 r., kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego od wyroku Sądu Rejonowego w Kozienicach z 20 kwietnia 2023 r. sygn. akt II K 25/23, 1. uchyla zaskarżony wyrok i na podstawie art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. umarza postępowanie;

2. obciąża Skarb Państwa kosztami procesu.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w Kozienicach wyrokiem z 20 kwietnia 2023 r. sygn. akt ‎II K 25/23 orzekł: 1.oskarżonego A. Z. uznał za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu wyczerpującego dyspozycję przepisu art. 178a § 4 k.k. w zw. z art. 180a k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i za to na podstawie art. 178a § 4 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. wymierzył mu karę 10 miesięcy pozbawienia wolności;2.na podstawie art. 39 pkt 3 k.k. w zw. z art. 42 § 3 k.k. orzekł wobec oskarżonego A. Z. zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych dożywotnio;3.na podstawie art. 43a § 3 k.k. orzekł od oskarżonego A.

Z. na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy Postpenitencjarnej świadczenie pieniężne w kwocie 10.000 zł;4.na podstawie art. 627 k.p.k. w zw. z art. 616 § 2 k.p.k. i art. 2 ust. 1 pkt ‎3 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych zasądził od oskarżonego A. Z. na rzecz Skarbu Państwa koszty postępowania w kwocie 280 zł, w tym kwotę 100 zł tytułem wydatków i kwotę 180 zł tytułem opłaty od kary.Wyrok nie został zaskarżony przez żadną ze stron postępowania ‎i uprawomocnił się z dniem 28 kwietnia 2023 r.W dniu 16 maja 2023 r. wyrok Sądu Rejonowego w Kozienicach ‎z 20 kwietnia 2023 r. o sygn. akt II K 25/23 został skierowany do wykonania (k. 65).W dniu 24 maja 2023 r. do Sądu Rejonowego w Kozienicach wpłynęło zaświadczenie systemu PESEL2-SAD, z którego wynika, iż oskarżony A.

Z. zmarł w dniu […] 2023 r. (k. 76).Sąd Rejonowy w Kozienicach potwierdził informację o śmierci oskarżonego, uzyskując z Urzędu Stanu Cywilnego w Kozienicach odpis skrócony aktu zgonu A. Z. w dniu […] 2023 r., czyli przed wydaniem wyroku skazującego w sprawie II K 25/23 (k. 83).Kasację od rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego w Kozienicach na korzyść A. Z. złożył Prokurator Generalny, zaskarżając je w całości. Kwestionowanemu orzeczeniu zarzucił „rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu prawa procesowego, a mianowicie art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k., polegające na zaniechaniu umorzenia postępowania i wydaniu w dniu z 20 kwietnia 2023 r. wyroku skazującego wobec A.

Z., za występek z art. 178a § 4 k.k. w zw. z art. 180a k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w sytuacji, gdy oskarżony zmarł przed jego wydaniem, tj. w dniu 8 kwietnia 2023 r., co stanowi bezwzględną przyczynę uchylenia orzeczenia w rozumieniu dyspozycji art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k.”. W oparciu o ten zarzut autor kasacji wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja Prokuratora Generalnego jest oczywiście zasadna i jako taka podlegała uwzględnieniu.

Zaskarżony wyrok jest wadliwy, ponieważ został wydany z rażącym naruszeniem przepisu prawa procesowego wskazanego w zarzucie kasacji.Z ustaleń poczynionych na etapie postępowania wykonawczego wynika bowiem, że oskarżony A. Z. zmarł w dniu […] 2023 r., czyli przed wydaniem kwestionowanego wyroku skazującego. Powyższa okoliczność została potwierdzona załączonym do akt sprawy odpisem skróconym aktu zgonu (k. 83). Tym samym w dacie wyrokowania w niniejszej sprawie przez Sąd Rejonowy ‎w Kozienicach istniała ujemna przesłanka, uniemożliwiająca prowadzenie postępowania wobec oskarżonego A.

Z., skutkująca zgodnie ‎z art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k., koniecznością jego umorzenia. Skutku tego nie może zniwelować okoliczność, że wiadomość o śmierci oskarżonego Sąd powziął dopiero po wydaniu wyroku. Ujęta bowiem przez ustawodawcę w art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. negatywna przesłanka procesowa o charakterze bezwzględnym w postaci śmierci oskarżonego musi być uwzględniona przez organ procesowy na każdym etapie postępowania.Śmierć oskarżonego stoi na przeszkodzie prowadzeniu postępowania karnego (art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k.), a kontynuowanie w takiej sytuacji procesu ‎i wydanie wyroku stanowią uchybienie określone w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k.Nie ulega tym samym wątpliwości, że zaskarżone orzeczenie Sądu Rejonowego w Kozienicach obarczone jest bezwzględną przyczyną odwoławczą wskazaną w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k., co musiało skutkować jego uchyleniem, niezależnie od powodów zaistnienia uchybienia i jego wpływu na treść wyroku, ‎a w konsekwencji umorzeniem postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k.

Orzeczenie o kosztach uzasadnia treść art. 632 pkt 2 k.p.k.Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w części dyspozytywnej wyroku. Anna Dziergawka Ryszard Witkowski Adam Roch [PGW] [ms]