Supreme Court quashes joint sentence due to incorrect calculation of suspended prison terms from prior judgments.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed the District Court's joint sentence regarding the defendant's prior convictions for drug offenses and theft. The lower courts failed to accurately determine the content of several final judgments, leading to an incorrect summation of suspended prison terms. Consequently, the Supreme Court found a gross violation of procedural rules and remanded the case for a new assessment of the total sentence.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 433 § 1 k.p.k.; Art. 440 k.p.k.: When a joint sentence relies on final judgments whose content was incorrectly determined by the lower courts, the appellate court must set aside the erroneous portion to prevent a grossly unfair outcome.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt II KK 322/13 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 grudnia 2013 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Józef Dołhy (przewodniczący)SSN Krzysztof CesarzSSN Waldemar Płóciennik (sprawozdawca)Protokolant Marta Brylińska w sprawie P. A.w przedmiocie wyroku łącznegopo rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu bez udziału stron w trybie art. 535 § 5 kpkw dniu 12 grudnia 2013 r.,kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanegood wyroku Sądu Okręgowego w P.z dnia 3 lipca 2013 r., utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w P. z dnia 25 stycznia 2013 r. uchyla zaskarżony wyrok w części utrzymującej w mocy rozstrzygnięcia zawarte w pkt III i IV wyroku Sądu Rejonowego w P. i sprawę w tym zakresie przekazuje Sądowi Okręgowemu w P. do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w P. wyrokiem z dnia 25 stycznia 2013 r., sygn. akt … 722/12 ustalił, że P. A. został skazany prawomocnymi wyrokami tego Sądu:1. z dnia 22 listopada 2010 r., sygn. akt … 786/10, za przestępstwo z art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29.07.2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, popełnione w dniu 19 sierpnia 2010 r., na karę roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 3 (trzech) lat próby oraz na karę grzywny w wymiarze 120 stawek dziennych przy ustaleniu wysokości jednej stawki na kwotę 10 złotych (na podstawie art. 71 § 1 k.k.); na poczet orzeczonej kary grzywny zaliczono skazanemu okres zatrzymania od dnia 19.08.2010 r. do dnia 20.08.2010 r. i uznano grzywnę za wykonaną do wysokości 4 stawek dziennych grzywny, przy czym prawomocnym postanowieniem z dnia 21 marca 2012 r., sygn.
… 107/12, Sąd Rejonowy w P. zarządził wykonanie orzeczonej tym wyrokiem kary pozbawienia wolności;2. z dnia 29 listopada 2010 r., sygn. akt … 808/10, za przestępstwo z art. 62 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29.07.2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, popełnione w dniu 26 września 2010 r., na karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 3 (trzech) lat próby, przy czym prawomocnym postanowieniem z dnia 21 marca 2012 r., sygn. … 106/12, zarządzono wykonanie orzeczonej tym wyrokiem kary pozbawienia wolności;3. z dnia 4 maja 2011 r., sygn. akt … 57/11, za przestępstwo z art. 207 § 1 k.k., popełnione w okresie od 30 czerwca 2010 r. do 18 listopada 2010 r., na karę roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 5 (pięciu) lat próby, przy czym prawomocnym postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2012 r., sygn.
… 57/11, Sąd Rejonowy zarządził wykonanie orzeczonej tym wyrokiem kary pozbawienia wolności;4. z dnia 3 czerwca 2011 r., sygn. akt … 233/11, za przestępstwo z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., popełnione w dniu 8 lutego 2011 r., na karę 8 (ośmiu) miesięcy, przy czym wyrok ten został utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w P. z dnia 25 listopada 2011 r., sygn. akt … 631/11;5. z dnia 2 września 2011 roku, sygn. akt … 434/11, za przestępstwo z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 2 k.k., popełnione w dniu 6 lutego 2011 roku, na karę roku i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności;6. z dnia 11 października 2011 r., sygn. akt … 651/11, za przestępstwo z art. 288 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., popełnione w dniu 30 maja 2011 r., na karę 10 (dziesięciu) miesięcy pozbawienia wolności; na poczet kary pozbawienia wolności zaliczono okres tymczasowego aresztowania skazanego od dnia 30 maja 2011 r. do dnia 31 maja 2011 r.;7. z dnia 19 grudnia 2011 r., sygn. akt … 837/11, za przestępstwo z art. 280 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 2 k.k., popełnione w dniu 16 lipca 2011 r., na karę 2 (dwóch) lat i 11 (jedenastu) miesięcy pozbawienia wolności; na poczet kary pozbawienia wolności zaliczono okres tymczasowego aresztowania skazanego od dnia 28 lipca 2011 r. do dnia 19 grudnia 2011 r.,a następnie:I. na podstawie art. 85 k.k., art. 86 § 1 k.k. oraz art. 569 § 1 k.p.k. wymienione w punktach 1, 2 i 3 wyroki jednostkowe Sądu Rejonowego w P.: z dnia 22 listopada 2010 r., sygn. akt … 786/10, z dnia 29 listopada 2010 r., sygn. akt … 808/10 oraz z dnia 4 maja 2011 r., sygn. akt … 57/11, połączył i orzekł wobec P. A. karę łączną pozbawienia wolności w wymiarze 2 (dwóch) lat i 4 (czterech) miesięcy;II. na poczet orzeczonej w punkcie I kary łącznej pozbawienia wolności zaliczył skazanemu okresy pozbawienia wolności odbyte w sprawach jednostkowych;III. na podstawie art. 85 k.k., art. 86 § 1 k.k. oraz art. 569 § 1 k.p.k. wymienione w punktach 4, 5 i 6 wyroki jednostkowe Sądu Rejonowego w P.: z dnia 3 czerwca 2011 r., sygn. akt … 233/11, z dnia 2 września 2011 r., sygn. akt … 434/11, oraz z dnia 11 października 2011 r., sygn. akt … 651/11 połączył i orzekł wobec P. A. karę łączną pozbawienia wolności w wymiarze 2 (dwóch) lat i 10 (dziesięciu) miesięcy;IV.na poczet orzeczonej w punkcie III kary łącznej pozbawienia wolności zaliczył skazanemu okres pozbawienia wolności od dnia 27 września 2010 r. do dnia 12 października 2010 r., odbyty w sprawie … 247/10 oraz od dnia 30 grudnia 2011 r. do dnia 30 sierpnia 2012 r. w sprawie … 233/11 oraz od dnia 30 sierpnia 2012 r. do dnia 25 stycznia 2013 r. w sprawie … 434/11;V.ustalił, iż w pozostałej części połączone wyroki podlegają odrębnemu wykonaniu;VI. na podstawie art. 572 k.p.k. umorzył postępowanie co do objęcia wyrokiem łącznym wyroku z punktu 7;
VII. zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adwokata M. F. kwotę 120 złotych oraz 23 % od powyższej kwoty podatku od towarów i usług tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną świadczoną z urzędu;VIII. kosztami wyroku łącznego obciążył Skarb Państwa (k. 95-96 akta … 722/12).Apelację od tego wyroku wywiódł obrońca skazanego. Zaskarżył on orzeczenie w części dotyczącej rozstrzygnięcia w pkt I i III, zarzucając w obu przypadkach obrazę prawa materialnego art. 85 k.k. i art. 86 § 1 k.k., poprzez błędną ocenę zebranego materiału dowodowego polegającą na przyjęciu, że odnośnie do każdej z orzeczonych kar łącznych brak jest podstaw do przyjęcia zasady pełnej absorpcji (k. 121-122).Apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku łącznego i zastosowanie w pkt I i III zaskarżonego wyroku zasady absorpcji.Sąd Okręgowy w P. wyrokiem z dnia 3 lipca 2013 r., sygn.
… 337/13, po rozpoznaniu apelacji obrońcy skazanego utrzymał w mocy w zaskarżonej części wyrok Sądu Rejonowego w P., uznając wywiedzioną apelację za oczywiście bezzasadną.Kasację w sprawie wniósł Prokurator Generalny, który zaskarżył wyrok Sądu Okręgowego w P. na korzyść skazanego P. A. w zakresie utrzymującym w mocy wyrok Sądu Rejonowego w P. w części dotyczącej rozstrzygnięcia w pkt III o połączeniu kar pozbawienia wolności orzeczonych wyrokami Sądu Rejonowego w P. o sygn. … 233/11, … 434/11 i … 651/11. Na zasadzie art. 523 § 1 k.p.k., art. 526 § 1 k.p.k. i art. 537 § 1 i 2 k.p.k. zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisów prawa karnego procesowego, tj. art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art. 440 k.p.k., polegające na przeprowadzeniu nienależytej kontroli odwoławczej i utrzymaniu w mocy rażąco niesprawiedliwego orzeczenia, wydanego bowiem z naruszeniem przepisów prawa karnego procesowego i materialnego, a mianowicie art. 366 § 1 k.p.k. w zw. z art. 86 § 1 k.k., polegającym na niewyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy w przedmiocie wydania wyroku łącznego, co skutkowało przy połączeniu jednostkowych kar pozbawienia wolności orzeczonych wobec P. A. wyrokami Sądu Rejonowego w P.: z dnia 3 czerwca 2011 r., sygn.
… 233/11, z dnia 2 września 2011 r., sygn. … 434/11 i z dnia 11 października 2011 r., sygn. … 651/11 - orzeczeniem kary łącznej w wymiarze 2 lat i 10 miesięcy pozbawienia wolności w sytuacji, gdy prawidłowo ukształtowana kara łączna pozbawienia wolności możliwa była do orzeczenia w wymiarze 2 lat i 5 miesięcy. W konkluzji Prokurator wniósł o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia 3 lipca 2013 r., sygn. … 337/13 w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie temu Sądowi do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Kasacja Prokuratora Generalnego jest zasadna, ponieważ wyrok Sądu Okręgowego w P. zapadł z rażącym naruszeniem prawa.Zgodnie z treścią art. 433 § 1 k.p.k., sąd odwoławczy rozpoznaje sprawę w granicach środka odwoławczego, a w zakresie szerszym o tyle, o ile ustawa to przewiduje.
Konieczność szerszego rozpoznania sprawy przewiduje m. in. art. 440 k.p.k., zgodnie z którym, orzeczenie podlega zmianie na korzyść oskarżonego albo uchyleniu niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów, jeżeli jego utrzymanie w mocy byłoby rażąco niesprawiedliwe.Sąd Okręgowy w P. rozpoznał apelację wniesioną przez obrońcę skazanego jedynie w granicach postawionych zarzutów, przez co nie dostrzegł, że wyrok łączny Sądu Rejonowego w P. został wydany z rażącym naruszeniem przepisów wskazanych w kasacji.Sąd Rejonowy w P., łącząc w wydanym w dniu 25 stycznia 2013 r. wyroku kary pozbawienia wolności wymierzone wyrokami wymienionymi w pkt III tego orzeczenia, oparł się na błędnym ustaleniu, co do wyroku zaocznego wydanego w sprawie … 434/11 oraz wyroku w sprawie … 651/11.Z akt sprawy … 434/11 wynika, że wyrok zaoczny z dnia 2 września 2011 r. orzekający wobec P. A. karę roku i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności nie pozostał w obrocie prawnym, wobec złożenia przez oskarżonego sprzeciwu, w związku z czym wyrok ten utracił moc (postanowienie o uwzględnieniu sprzeciwu k. 137 akt … 434/11).
Efektem ponownego rozpoznania sprawy, było wydanie przez Sąd Rejonowy w P. w dniu 3 listopada 2011 r. wyroku skazującego P. A., za czyn z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 2 k.k., na karę roku i 3 (trzech) miesięcy pozbawienia wolności, z orzeczeniem wobec oskarżonego obowiązku naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem, poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonej D. O. kwoty 2 000 zł i przepadku dowodów rzeczowych (k. 171-172).Od wyroku Sądu Rejonowego w P. z dnia 11 października 2011 r. w sprawie … 651/11, którym orzeczono wobec oskarżonego P. A. karę 10 (dziesięciu) miesięcy pozbawienia wolności apelację wniósł jego obrońca. Sąd Okręgowy w P. uznał, że apelacja ta zasługiwała na uwzględnienie w zakresie rozstrzygnięcia o karze pozbawienia wolności i wyrokiem z dnia 17 lutego 2012 r. (… 774/11) zmienił wyrok Sądu Rejonowego w P. w ten sposób, że orzekł wobec oskarżonego karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności (k. 156 akt … 651/11).
Sąd Rejonowy, wydając zaskarżony wyrok łączny, dopuścił się zatem rażącego i mającego istotny wpływ na treść tego wyroku naruszenia prawa materialnego, a postępowanie poprzedzające wydanie zaskarżonego wyroku przeprowadzone zostało bez zachowania wymogów prawa procesowego.Postępowanie w przedmiocie wydania wyroku łącznego jest szczególnym rodzajem postępowania, a jego przebieg regulują przepisy rozdziału 60 Kodeksu postępowania karnego, w tym art. 574 k.p.k. zgodnie z którym w kwestiach nie uregulowanych w tym rozdziale stosuje się odpowiednio przepisy o postepowaniu zwyczajnym przed sądem pierwszej instancji.
Mając powyższe na uwadze, oczywistym jest, że w postępowaniu o wydanie wyroku łącznego obowiązuje przepis art. 366 § 1 k.p.k. obligujący przewodniczącego do takiego kierowania przebiegiem rozprawy, aby wyjaśnione zostały wszystkie istotne okoliczności sprawy. Jak podkreślił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 kwietnia 2007 r., sygn. III KK 83/07 (LEX nr 277247) w postępowaniu w przedmiocie wydania wyroku łącznego obowiązuje przepis art. 366 § 1 k.p.k. obligujący przewodniczącego rozprawy do takiego kierowania jej przebiegiem, aby wyjaśnione zostały wszystkie okoliczności sprawy.
Te okoliczności winny być wyjaśnione w sposób pozwalający na dokładne ustalenie, czy zachodzą warunki do wydania wyroku łącznego, przy czym nie jest wystarczające ograniczenie się do zbadania przesłanek z art. 85 k.k., to jest ustalenie, że przypisane skazanemu prawomocnymi wyrokami przestępstwa, pozostające w zbiegu realnym, popełnione zostały przed wydaniem pierwszego, choćby nieprawomocnego wyroku. Konieczne jest nadto dokładne ustalenie treści prawomocnych wyroków na podstawie akt spraw jednostkowych, z uwzględnieniem rozstrzygnięć sądów odwoławczych, a także ich modyfikacji w toku postępowania wykonawczego poprzez decyzje o warunkowym przedterminowym zwolnieniu, warunkowym zawieszeniu wykonania kary orzeczonej w wymiarze bezwzględnym, zarządzeniu wykonania kary warunkowo zawieszonej itp., (…) .
Z protokołu rozprawy głównej z dnia 25 stycznia 2013 r. wynika, że wobec braku sprzeciwu stron Sąd, na podstawie art. 394 § 1 k.p.k., uznał za ujawnione bez odczytywania i zaliczył w poczet materiału dowodowego dokumenty z szeregu kart, w tym z karty 48 i 51, na których znajdują się odpowiednio odpisy: wyroku zaocznego z dnia 2 września 2011 r., sygn. … 434/11, wymierzającego karę roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz wyroku z dnia 11 października 2011 r. sygn. … 651/11, wymierzającego karę 10 miesięcy pozbawienia wolności (k. 87).
Sąd, wobec niezapoznania się z aktami spraw … 434/11 i … 651/11, nie wziął pod uwagę, że po uwzględnieniu sprzeciwu i ponownym rozpoznaniu sprawy został wydany w dniu 3 listopada 2011 r. wyrok o sygn. … 434/11 wymierzający karę roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności, zaś w sprawie … 651/11 wskutek zaskarżenia wyroku Sądu I instancji został on zmieniony w postępowaniu odwoławczym przez obniżenie orzeczonej kary pozbawienia wolności do 6 miesięcy. Sąd Rejonowy w P. nie dysponował w związku z powyższym wszystkimi istotnymi dowodami dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy i w związku z tym nie był w stanie dokonać pełnej oceny całokształtu materiału dowodowego przy wydaniu wyroku łącznego.
Sąd Okręgowy w P., nie dostrzegając powyższych uchybień, rażąco naruszył dyspozycję art. 433 § 1 k.p.k. i art. 440 k.p.k., bowiem powinien był wyjść poza granice wniesionego środka odwoławczego i uchylić wyrok Sądu Rejonowego w tej części, nie czyniąc zaś tego, doprowadził do przeniknięcia błędu do orzeczenia odwoławczego, co spowodowało, że jest ono rażąco niesprawiedliwe.Wskazane wyżej nieprawidłowości są rażące i mają istotny wpływ na treść wyroku łącznego. Sąd bowiem w tym wyroku, w rozstrzygnięciu w pkt III połączył kary jednostkowe pozbawienia wolności orzeczone wymienionymi w tym punkcie wyrokami, których suma - wskutek błędnego ustalenia treści tych prawomocnych orzeczeń - wyniosła 3 lata, tymczasem suma tych kar, przy prawidłowym ustaleniu treści tych wyroków, wynosi 2 lata i 5 miesięcy.
Stąd też Sąd Najwyższy uznał kasację za oczywiście zasadną, uchylił wyrok w zaskarżonej części i sprawę przekazał w tym zakresie do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym Sądowi Okręgowemu w P. (rozstrzygnięcie z pkt IV wyroku Sądu Rejonowego, miało charakter akcesoryjny w stosunku do rozstrzygnięcia z pkt III, co pociągało za sobą konieczność uchylenia wyroku Sądu odwoławczego w części odnoszącej się do obu tych punktów). W toku ponownego rozpoznania sprawy Sąd odwoławczy będzie zobowiązany do respektowania powyższych uwag oraz omówionych przepisów prawa procesowego i materialnego.Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku.