Supreme Court dismisses prosecutor's cassation, upholding acquittal on intentional injury while remanding negligent injury case for retrial.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court partially allowed the prosecutor's cassation appeal, overturning the appellate court's decision to dismiss the proceedings regarding one count of injury. The lower courts had acquitted the defendant of intentional injury but acquitted him of negligent injury by assuming the prosecutor withdrew the charge. The court ruled that the prosecutor's silence after warning of a potential change in charge classification did not constitute a withdrawal of prosecution for a private prosecution offense. Consequently, the appellate court's dismissal of that specific count was invalid, and the case must be retried.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 60 § 1 k.k.; Art. 60 § 4 k.p.k.: The prosecutor's silence following a warning about a possible change in the legal qualification of a private prosecution offense does not constitute a withdrawal of prosecution; explicit declaration is required.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt II KK 311/17 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 stycznia 2018 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dariusz Kala (przewodniczący)SSN Krzysztof CesarzSSN Michał Laskowski (sprawozdawca)Protokolant Anna Janczak przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Jerzego Engelkinga,w sprawie S. J.oskarżonego z art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 31 § 2 k.k.po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawiew dniu 18 stycznia 2018 r.,kasacji, wniesionej przez prokuratoraod wyroku Sądu Apelacyjnego w [...]z dnia 16 lutego 2017 r., uchylającego wyrok Sądu Okręgowego w [...] z dnia 1 czerwca 2016 r., i umarzającego postępowanie uchyla wyrok Sądu Apelacyjnego w [...] w zaskarżonej części i w tym zakresie przekazuje sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania.
UZASADNIENIESąd Okręgowy w [...], wyrokiem z dnia 1 czerwca 2016 r., uznał S. J. za winnego tego, że w dniu 23 grudnia 2012 r. w [...], działając z zamiarem ewentualnym pozbawienia życia R. K., zadał mu nożem pięć ran kłutych tułowia, kończyny górnej lewej i w okolicy prawej pachwiny, czym spowodował chorobę realnie zagrażającą życiu i szereg opisanych w wyroku obrażeń ciała, skutkujących zaburzeniami w funkcjonowaniu mięśni podudzia oraz zaburzeniami czynnościowymi prawej stopy o charakterze trwałym, następstwem zaś opisanych obrażeń były blizny w obrębie tułowia i rozległe porozciągane blizny na prawym podudziu, stanowiące istotne zeszpecenie ciała R.
K., lecz zamierzonego celu nie osiągnął z uwagi na pomoc udzieloną pokrzywdzonemu, przy czym w chwili dokonywania tego czynu jego zdolność rozpoznania znaczenia czynu i pokierowania postępowaniem była w znacznym stopniu ograniczona, to jest za winnego przestępstwa z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 148 § 1 k.k. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 31 § 2 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. i na podstawie art. 14 § 1 k.k. w zw. z art. 148 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. w zw. z art. 31 § 2 k.k. w zw. z art. 60 § 2 pkt 1 k.k. w zw. z art. 60 § 6 pkt 2 k.k. wymierzył mu karę 5 lat pozbawienia wolności.W toku tego samego postępowania S.J. oskarżony był o to, że w dniu 23 grudnia 2012 r. w [...] zadał M.
M. nożem powierzchowną ranę ciętą skóry na grzbietowej powierzchni prawej ręki, powodując naruszenie czynności narządów ciała pokrzywdzonej na czas nieprzekraczający siedmiu dni, przy czym w chwili dokonywania tego czynu jego zdolność rozpoznania znaczenia czynu i pokierowania postępowaniem była w znacznym stopniu ograniczona, to jest o przestępstwo z art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 31 § 2 k.k. Sąd Okręgowy w [...], wyrokiem z dnia 1 czerwca 2016 r., uznał S. J. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu z tą zmianą, że przyjął, iż oskarżony spowodował u M.
M. nieumyślnie ranę ciętą skóry, skutkującą naruszeniem narządów ciała pokrzywdzonej na czas nieprzekraczający 7 dni i przyjął, że oskarżony swoim zachowaniem wypełnił dyspozycję art. 157 § 3 k.k. w zw. z art. 31 § 2 k.k. i za przestępstwo to wymierzył mu karę 3 miesięcy pozbawienia wolności.Sąd wymierzył oskarżonemu karę łączną 5 lat pozbawienia wolności. Na podstawie art. 46 § 1 k.k., w związku ze skazaniem za czyn przypisany w punkcie 1, orzekł od oskarżonego na rzecz R.K. kwotę 100 000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, zaś w związku ze skazaniem za czyn przypisany w punkcie 2 na podstawie art. 46 § 2 k.k. orzekł od oskarżonego na rzecz pokrzywdzonej M.
M. nawiązkę w kwocie 2 500 zł.Wyrok ten zaskarżony został w całości apelacjami trzech obrońców oskarżonego, którzy sformułowali w apelacjach rozbudowane zarzuty błędów w ustaleniach faktycznych i naruszenia przepisów postępowania i wnieśli o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego bądź o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w [...] do ponownego rozpoznania. Apelację wniósł także pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego R. J., który jednak cofnął apelację w toku rozprawy apelacyjnej i została ona pozostawiona bez rozpoznania.Sąd Apelacyjny w [...], wyrokiem z dnia 16 lutego 2017 r., po rozpoznaniu apelacji obrońców zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że:- uchylił orzeczenie o karze łącznej,- z podstawy prawnej skazania i wymiaru kary za czyn z pkt 1. wyeliminował art. 4 § 1 k.k., zaś z podstawy prawnej wymiaru kary nadto art. 31 § 2 k.k.,- na podstawie art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. umorzył postępowanie karne dotyczące czynu z punktu 2, kosztami postępowania w tej części obciążając Skarb Państwa,- uchylił rozstrzygnięcia o nawiązce orzeczonej na rzecz M.
M. i środku kompensacyjnym orzeczonym na rzecz R. K.,- w związku ze skazaniem za czyn z punktu 1 na podstawie art. 46 § 1 k.k. orzekł od oskarżonego S. J. na rzecz R. K. kwotę 5 000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.W pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymany został w mocy.Kasację od tego wyroku wniósł Prokurator Rejonowy. Zaskarżył nią wyrok na niekorzyść skazanego S. J., w części dotyczącej rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania karnego dotyczącego czynu z punktu 2 wyroku Sądu Okręgowego w [...], tj. czynu zakwalifikowanego z art. 157 § 3 k.k. w zw. z art. 31 § 2 k.k.Prokurator zarzucił wyrokowi rażące naruszenie przepisów prawa karnego procesowego, mające istotny wpływ na treść wyroku, a mianowicie art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 60 § 4 k.p.k., polegające na umorzeniu postępowania w zakresie czynu prywatnoskargowego z art. 157 § 3 k.k., z uwagi na brak skargi uprawnionego oskarżyciela – gdy prokurator odstąpił od ścigania tego czynu, bez wymaganego poinformowania pokrzywdzonej M.
M. o odstąpieniu prokuratora od oskarżenia i w konsekwencji – bez umożliwienia jej podtrzymania oskarżenia jako prywatnego w terminie 14 dni od wymaganego powiadomienia.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Kasacja prokuratora okazała się skuteczna, choć Sąd Najwyższy nie podzielił w pełni rozumowania przedstawionego w jej treści. Na wstępie, wobec wyrażonych przez obrońcę na rozprawie kasacyjnej zastrzeżeń w tej materii, rozważyć należało kwestię dopuszczalności kasacji w świetle regulacji z art. 520 § 2 k.p.k., prokurator w tej sprawie nie zaskarżył bowiem orzeczenia wydanego przez sąd pierwszej instancji.
Uznać jednak należy, że orzeczenie wydane w tej sprawie przez Sąd Apelacyjny było orzeczeniem, które z punktu widzenia oskarżyciela publicznego było orzeczeniem niekorzystnym. Sąd Okręgowy w [...] skazał bowiem S. J. za oba zarzucane mu czyny, przy czym w odniesieniu do czynu na szkodę M. M. zmieniona została kwalifikacja prawna przypisanego oskarżonemu zachowania z umyślnego przestępstwa z art. 157 § 1 k.k. (tak w akcie oskarżenia) na nieumyślną formę tego przestępstwa z art. 157 § 3 k.k. (tak w wyroku Sądu Okręgowego).
Prokurator po analizie wyroku Sądu Okręgowego nie zdecydował o potrzebie zaskarżenia tego rozstrzygnięcia. Sytuacja uległa natomiast zmianie po wydaniu wyroku przez Sąd Apelacyjny w [...], Sąd ten bowiem umorzył postępowanie w odniesieniu do czynu na szkodę M. M., uznając, że co do tego czynu brak jest skargi uprawnionego oskarżyciela. W tym stanie rzeczy orzeczenie wydane przez Sąd Apelacyjny jest orzeczeniem, w którym doszło do zmiany wyroku wydanego przez Sąd pierwszej instancji na niekorzyść z punktu widzenia prokuratora.
Tym samym był on uprawniony do wniesienia kasacji.Kolejnym ważkim zagadnieniem procesowym wymagającym rozważenia w tej sprawie była kwestia oceny prawidłowości rozumowania Sądu Apelacyjnego w [...] co do braku skargi uprawnionego oskarżyciela w odniesieniu do czynu na szkodę M. M. Zarzut z aktu oskarżenia co do tego czynu wskazywał na przestępstwo z art. 157 § 1 k.k., a więc przestępstwo ścigane z oskarżenia prywatnego. Zgodnie z art. 60 § 1 k.p.k. prokurator może wszcząć postępowanie w takiej sprawie, jeżeli w jego ocenie wymaga tego interes społeczny.
Wówczas, zgodnie z art. 60 § 2 k.p.k. postępowanie toczy się z urzędu. Prokurator w tej sprawie skorzystał z opisanego uprawnienia i objął czyn na szkodę M.M. ściganiem z urzędu (k. 509). W toku rozprawy przed Sądem Okręgowym w [...] w dniu 18 maja 2016 r., Sąd ten uprzedził obecne na rozprawie strony, w tym prokuratora, o możliwości zakwalifikowania czynu na szkodę M.M., jako nieumyślnego występku z art. 157 § 3 k.k. Strony przyjęły to milcząco do wiadomości. W przemówieniu końcowym prokurator złożył stosowny wniosek co do kary, którą w jego ocenie należało wymierzyć oskarżonemu za ten czyn.
W tej sytuacji nie można zgodzić się ze stanowiskiem Sądu Apelacyjnego w [...], że doszło do odstąpienia od oskarżenia. Nie można bowiem uznać, że uprzedzenie o możliwości zakwalifikowania tego samego zdarzenia jako przestępstwa nieumyślnego powoduje konieczność ponownego złożenia oświadczenia o objęciu ściganiem także takiej formy tego samego przestępstwa. Odmienna sytuacja występuje wtedy, gdy dochodzi do zmiany kwalifikacji prawnej czynu z zarzucanego jako przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego na takie, które ścigane jest z oskarżenia prywatnego.
Wtedy oświadczenie prokuratora jest niezbędne i nie można go domniemywać. Sytuacja w rozpoznawanej sprawie dotyczyła natomiast przestępstwa ściganego z oskarżenia prywatnego od czasu skorzystania przez prokuratora z uprawnienia, o którym mowa w art. 60 § 1 k.k.; także po uprzedzeniu o możliwości przyjęcia innej kwalifikacji prawnej było to nadal przestępstwo ścigane z oskarżenia prywatnego, co do którego wolę ścigania wyraził już prokurator. Jego milczenie po uprzedzeniu o możliwej zmianie kwalifikacji nie mogło być interpretowane jako odstąpienie od oskarżenia.
To odstąpienie właśnie wymagałoby wyraźnego oświadczenia. Milczenie, a nadto złożenie końcowego wniosku przed ogłoszeniem wyroku, świadczy o dalszej woli ścigania przez prokuratora. Brak w orzecznictwie i literaturze wypowiedzi, które wskazywałyby, przy zmianie kwalifikacji z czynu prywatnoskargowego na inny prywatnoskargowy, na potrzebę złożenia przez prokuratora ponownego oświadczenia z art. 60 § 1 k.p.k. W tym stanie rzeczy, nie jest słuszny pogląd wyrażony na s. 16 uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego w [...], że zaistniała sytuacja obligowała prokuratora do ponownej oceny interesu społecznego i wyrażenia stanowiska, czy na wypadek przyjęcia przez sąd zmienionej kwalifikacji obejmuje ten czyn ściganiem.Konstatacja powyższa jest o tyle istotna, że w przypadku przyjęcia poglądu o odstąpieniu przez prokuratora od ścigania, nie miałby on legitymacji do wniesienia rozpoznawanej kasacji.
Jest także istotna dlatego, że podważa zaskarżone rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania co do czynu na szkodę M.M. i powoduje konieczność uwzględnienia wniosku kasacji i uchylenia zaskarżonego nią wyroku. Zarzut sformułowany w kasacji, obejmujący rażące naruszenie art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k., jest zresztą zasadny także w odniesieniu do naruszenia art. 60 § 4 k.p.k. Gdyby przyjąć, tak jak Sąd Apelacyjny, że do odstąpienia od ścigania jednak doszło, to konieczne było umożliwienie skorzystania przez M.M. z uprawnień, o których mowa w art. 60 § 3 i § 4 k.p.k.
Sąd ten, niekonsekwentnie w odniesieniu do prezentowanego stanowiska, zignorował wskazane regulacje, ograniczając prawa pokrzywdzonej.Wobec powyższego konieczne stało się uchylenie zaskarżonej części wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w [...] do ponownego rozpoznania sprawy w tym zakresie w postępowaniu odwoławczym. kc