Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II KK 292/23 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses defense request to recuse judges based on flawed appointment process as procedurally inadmissible.

Numero d'incarto II KK 292/23
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Inammissibile (Inadmissible)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court of Poland refused to examine a defense request to recuse two judges due to alleged flaws in their appointment by the Judicial Council. The defense argued that the Council's composition violated the Constitution, rendering the judges' appointments invalid and compromising their impartiality. The court ruled the request inadmissible because the specific statutory mechanism for testing judicial impartiality was bypassed, and challenging appointment circumstances alone cannot trigger a general recusal procedure.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 41 § 1 k.p.k.; Art. 29 § 4 of the Supreme Court Act: A request to recuse a judge based solely on the circumstances of their appointment is procedurally inadmissible and must be rejected without examination.

Parole chiave

Generato dall'IA
judicial recusal impartiality test appointment procedure procedural inadmissibility Supreme Court Act Judicial Council constitutional challenge difetto di legittimazione del ministero pubblico

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 41 § 1 k.p.k.
na posiedzeniu bez udziału stron kwestii dopuszczalności wniosku obrońcy skazanego o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego w trybie art. 41 § 1 k.p.k. na podstawie art.
Art. 29 § 4 of the Supreme Court Act
na podstawie art. 29 § 4 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.
Art. 41 § 2 k.p.k.
1093, tekst jednolity z dnia 12 czerwca 2023 r.) i art. 41 § 2 k.p.k. per analogiam p o s t a n o w i ł pozostawić bez rozpoznania wniosek obrońcy skazanego o wyłączenie SSN Marka Motuka i SSN Pawła Kołodziejskiego od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn.
Art. 179 in conjunction with Art. 144 ust. 3 pkt 17 of the Constitution of the Republic of Poland
o Krajowej Radzie Sądownictwa, jest niezgodny z art. 179 w zw.
art. 41 § 1 k.p.k
na posiedzeniu bez udziału stron kwestii dopuszczalności wniosku obrońcy skazanego o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego w trybie art. 41 § 1 k.p.k.
art. 41 § 2 k.p.k
1093, tekst jednolity z dnia 12 czerwca 2023 r.) i art. 41 § 2 k.p.k.
art. 45 ust. 1 Konstytucji RP
Jako podstawę prawną przedmiotowego wniosku pełnomocnik wskazał przepis art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i art.
art. 42 § 1 k.p.k
art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji RP
z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji RP.
art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k
skutkowałoby bezwzględną przesłanką odwoławczą określoną ‎w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

II KK 292/23 POSTANOWIENIE Dnia 23 maja 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Ryszard Witkowski w sprawie oskarżonego J. T. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 23 maja 2024 r. na posiedzeniu bez udziału stron kwestii dopuszczalności wniosku obrońcy skazanego o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego w trybie art. 41 § 1 k.p.k. na podstawie art. 29 § 4 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1093, tekst jednolity z dnia 12 czerwca 2023 r.) i art. 41 § 2 k.p.k. per analogiam p o s t a n o w i ł pozostawić bez rozpoznania wniosek obrońcy skazanego o wyłączenie SSN Marka Motuka i SSN Pawła Kołodziejskiego od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt II KK 292/23.

UZASADNIENIEObrońca skazanego we wniosku z 29 kwietnia 2024 r., zażądał wyłączenia SSN Marka Motuka i SSN Pawła Kołodziejskiego od orzekania w sprawie zarejestrowanej w Sądzie Najwyższym pod sygn. akt II KK 292/23, a zatem rozpoznania kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie wydanego w sprawie o sygn. akt VI Ka 118/22. Jako podstawę prawną przedmiotowego wniosku pełnomocnik wskazał przepis art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i art. 41 § 1 k.p.k. w zw. art. 42 § 1 i 4 k.p.k. oraz art. 6 ust. ‎1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności i art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej.

W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku jego autor podniósł, że SSN Marek Motuk i SSN Paweł Kołodziejski powołani zostali na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy ‎o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, który to organ ‎- w ocenie wnioskodawcy - ze względu na niezgodny z Konstytucją RP tryb powołania sędziów - członków Krajowej Rady Sądownictwa, utracił gwarancje swojej niezależności, co w konsekwencji skutkowało wadliwością powołania objętych wnioskiem osób na urząd sędziów Sądu Najwyższego, odwołując się ‎w tym zakresie w części motywacyjnej m.in. do uchwały składu połączonych Izb:

Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r. (BSA I-4110-1/2020) i innych judykatów Sądu Najwyższego oraz szeregu orzeczeń sądów międzynarodowych. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.Wniosek należało pozostawić bez rozpoznania, albowiem jest on niedopuszczalny z mocy ustawy. Argumentacja przedmiotowego wniosku wskazuje, że wątpliwość co do bezstronności SSN Marka Motuka i SSN Pawła Kołodziejskiego (mających brać udział w rozpoznawaniu wniesionej kasacji) ma wynikać z faktu, że została ona powołana na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.

‎z 2018 r., poz. 3), a zatem – w ocenie wnioskodawcy – w procedurze wadliwej, naznaczonej naruszeniem standardów niezawisłości i bezstronności, szczególnie ‎w odniesieniu do władzy wykonawczej. Wniosek ten – jak wprost wskazano w jego petitum – złożony został w trybie art. 41 § 1 k.p.k., który to przepis stanowi, że: „sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość ‎co do jego bezstronności w danej sprawie”. Przedstawione przez autora wniosku wątpliwości co do bezstronności SSN Marka Motuka i SSN Pawła Kołodziejskiego w sprawie o sygn. akt II KK 292/23, wywiedzione zostały z okoliczności towarzyszących ich powołaniu na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego – i wyłącznie na tej kwestii skoncentrowano motywację rzeczonego wniosku, w żaden sposób nie odwołując się do okoliczności związanych z dotychczasową działalnością zawodową tych sędziów.

Analizując tak zaprezentowana argumentację wniosku o wyłączenie sędziego, przy jego ocenie należy uwzględnić aktualnie obowiązujące brzmienie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym, znowelizowanej ustawą z dnia 9 czerwca 2022 r. (Dz.U. z 2022 r., poz. 1259), na mocy której do ustawy o Sądzie Najwyższym dodany został art. 29 § 4, stanowiący wprost o tym, że: „Okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności”.

Jednocześnie, ustawodawca rzeczoną nowelizacją wprowadził tryb tzw. testu bezstronności, w którym – zgodnie z art. 29 § 5 ustawy o Sądzie Najwyższym – dopuszczalne jest badanie spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego (sędziego delegowanego) wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu, jeżeli w okolicznościach danej sprawy może to doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy.

Z żądaniem w tym przedmiocie może wystąpić strona lub uczestnik postępowania przed Sądem Najwyższym (art. 29 § 7 ww. ustawy). Wymienione wyżej przepisy ustawy o Sądzie Najwyższym weszły w życie ‎w dniu 15 lipca 2022 r. Przedmiot tych regulacji odnosi się do ochrony standardu bezstronności oraz niezawisłości sędziego przy wykonywaniu czynności orzeczniczych. Badanie tej kwestii, jak wynika z art. 29 § 5 ustawy o Sądzie Najwyższym, zostało ograniczone do dwóch kryteriów, tj. okoliczności towarzyszących powołaniu sędziego oraz jego postępowania po powołaniu, przy czym – w myśl art. 29 § 4 tej ustawy – okoliczności towarzyszące powołaniu tego sędziego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z jego udziałem lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności.

‎Z kolei w art. 41 § 1 k.p.k. – tj. przepisie, na który powołał się wnioskodawca – zawarto ogólną podstawę wyłączenia sędziego podejrzanego o stronniczość (iudex suspectus), którą co do zasady może być każda okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Zarówno zatem instytucja tzw. testu bezstronności w trybie ustawy o Sądzie Najwyższym, jak też mechanizm wyłączenia sędziego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k., służą sądowej kontroli bezstronności sędziego, który ma brać udział w rozpoznawaniu konkretnej sprawy.

Instytucje te różnią się natomiast zakresem przedmiotowym, który w przypadku pierwszej z nich jest węższy. Ustawa o Sądzie Najwyższym w sposób szczególny reguluje badanie kwestii bezstronności sędziego w kontekście okoliczności towarzyszących powołaniu sędziego oraz jego postępowania po powołaniu, a zatem w tym zakresie w stosunku do art. 41 § 1 k.p.k. stanowi lex specialis, wyłączając tym samym możliwość badania określonych w niej przesłanek w ogólnej procedurze. Nadto przewidziany tryb tzw. testu bezstronności ma szczególny charakter, albowiem wniosek o jego przeprowadzenie rozpoznawany jest przez skład pięciu sędziów, zaś na wydane przez sąd w takim składzie postanowienie przysługuje środek odwoławczy, który podlega rozpoznaniu przez skład siedmiu sędziów.

Natomiast wniosek o wyłączenie w trybie art. 41 § 1 k.p.k. podlega rozpoznaniu - co do zasady - w składzie jednoosobowym i nie podlega zaskarżeniu. Oznacza to, że ‎w trybie art. 41 § 1 k.p.k. niedopuszczalne jest badanie niezawisłości i bezstronności sędziego w odniesieniu do okoliczności towarzyszących jego powołaniu, albowiem - jak wskazano powyżej - przepis ten zawiera ogólną podstawę wyłączenia sędziego podejrzanego o stronniczość. Przedmiotem rozpoznania w trybie art. 41 § 1 k.p.k. może być jedynie wniosek o wyłączenie sędziego oparty na innych - niż określone w art. 29 § 4 i 5 cyt. wyżej ustawy o Sądzie Najwyższym – przesłankach.

Należy też zaznaczyć, że przed rzeczoną nowelizacją przepisów ustawy ‎o Sądzie Najwyższym, Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 4 marca 2020 r., sygn. ‎P 22/19 (Dz.U. z 2020 r. poz. 413), stwierdził, że art. 41 § 1 w zw. z art. 42 § 1 k.p.k. w zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego ‎z powodu wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, w skład której wchodzą sędziowie wybrani na podstawie art. 9a ustawy z 12.05.2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa, jest niezgodny z art. 179 w zw. z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji RP.

Skoro więc wniosek o wyłączenie SSN Marka Motuka i SSN Pawła Kołodziejskiego w trybie art. 41 § 1 k.p.k. został oparty wyłącznie na okoliczności odnoszącej się do ich powołania na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego ‎z rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw – to uznać należy, że wniosek ten jest niedopuszczalny z mocy ustawy. Z akt sprawy wynika, iż obrońca skazanego nie skorzystał z przeprowadzenia testu bezstronności w trybie art. 29 § 4 ustawy o Sądzie Najwyższym, usiłując przeprowadzić stosowne badanie bezstronności sędziego Sądu Najwyższego w trybie art. 41 § 1 k.p.k.

Zważywszy, iż żądanie badania bezstronności ogranicza się do okoliczności powołania sędziów na urząd, aktywność wnioskodawcy w niniejszej sprawie w kontekście wprowadzenia przez ustawodawcę szczególnego mechanizmu w tym zakresie oraz bezwzględnego charakteru przepisu art. 29 § 4 ustawy o Sądzie Najwyższym, należy ocenić za próbę obejścia przepisów ustawy o Sądzie Najwyższym, w tym zakazu, który nie dopuszcza możliwości podważenia orzeczenia wydanego z udziałem sędziego Sądu Najwyższego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności wyłącznie z powodu okoliczności towarzyszących powołaniu tego sędziego.Reasumując, oczywistą konsekwencją takiego wnioskowania jest niedopuszczalność rozpoznania wniosku o przeprowadzenie tzw. testu bezstronności w trybie art. 41 § 1 k.p.k.

Rozpoznanie takiego wniosku w oparciu ‎o art. 41 § 1 k.p.k. skutkowałoby bezwzględną przesłanką odwoławczą określoną ‎w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. oraz stanowiłoby niedopuszczalne obejście instytucji tzw. testu bezstronności i rażące naruszenie przysługujących stronom uprawnień (możliwość zaskarżenia, złożenia pisemnego wyjaśnienia przez sędziego). Z tych też powodów nie można podzielić zaprezentowanego we wniosku stanowiska, że merytoryczne rozpoznanie zawartego w tym piśmie żądania jest prawnie dopuszczalne w trybie ogólnym, tj. na podstawie art. 41 § 1 k.p.k.Skoro przepisy postępowania nakazują pozostawić bez rozpoznania niedopuszczalny procesowo wniosek strony o wyłącznie sędziego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k., a taka sytuacja ma miejsce w przypadku określonym w art. 41 § 2 k.p.k., gdy wniosek ten zostanie zgłoszony po rozpoczęciu przewodu sądowego ‎– to również w przypadku stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o wyłącznie sędziego z przyczyn podanych powyżej, należy postąpić podobnie.W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy pozostawił wniosek bez rozpoznania.[PGW][ms] ‎