Supreme Court dismisses appeal regarding trial without defendant's presence after simplified procedure conversion.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the Public Prosecutor's Office's cassation appeal against a district court judgment rendered in absentia. The defendant, who failed to appear in both a simplified and subsequent ordinary procedure trial, had his statements from the preparatory phase read into evidence before the procedural shift occurred. The court ruled that since the defendant's statements were already admitted as evidence prior to the change in procedure, the subsequent trial in ordinary mode without his presence did not violate procedural rights under Article 376 § 2 of the Code of Criminal Procedure.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 376 § 2 k.p.k.; Art. 484 § 2 k.p.k.: The conversion of a simplified procedure to an ordinary procedure does not require the defendant's presence if his statements were already read into evidence prior to the change, as the ordinary procedure continues 'in furtherance' of the earlier proceedings.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt II KK 265/11
POSTANOWIENIE
Dnia 16 maja 2012 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Piotr Hofmański (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Jarosław Matras
SSA del. do SN Andrzej Stępka
Protokolant Monika Sieczko
przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Małgorzaty Wilkosz - Śliwy,
w sprawie J. M.
skazanego z art. 279 § 1 k.k. i in.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie
w dniu 16 maja 2012 r.,
kasacji, wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich na korzyść skazanego
od wyroku Sądu Rejonowego
z dnia 30 stycznia 2008 r.,
oddala kasację a kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciąża
Skarb Państwa.
UZASADNIENIE
Kasacja okazała się niezasadna. Sąd Najwyższy w obecnym składzie
nie podziela przywołanego w kasacji Rzecznika Praw Obywatelskich i
dominującego w orzecznictwie poglądu, zgodnie z którym zastosowanie art.
376 § 2 k.p.k. w każdym wypadku uzależnione jest od tego, czy oskarżony,
który nie stawił się na rozprawę bez usprawiedliwienia, złożył wyjaśnienia
przed sądem. Wykładnia tego przepisu musi bowiem uwzględniać konfigurację
procesową, w której sądowi wolno prowadzić rozprawę pod nieobecność
oskarżonego. Jeśli rozprawa w trybie zwyczajnym dochodzi do skutku po
zmianie trybu postępowania z uproszczonego, dokonując wykładni art. 376 § 2
k.p.k. trzeba wziąć pod uwagę treść art. 484 § 2 k.p.k., zgodnie z którym w
sytuacji braku możliwości rozpoznania sprawy w terminie wskazanym w art. w
art. 484 § 1 k.p.k., sąd rozpoznaje sprawę w dalszym ciągu w postępowaniu
zwyczajnym. Skoro art. 484 § 2 k.p.k. nakazuje prowadzenie rozprawy w
dalszym ciągu, to oznacza to między innymi skuteczność czynności
procesowych dokonanych przed zmianą trybu, a więc jeszcze w postępowaniu
uproszczonym. Jeśli zatem przed zmianą trybu ujawniono wyjaśnienia
oskarżonego złożone uprzednio w postępowaniu przygotowawczym, co jest
wszak dopuszczalne w świetle art. 479 § 2 k.p.k. w sytuacji niestawiennictwa
oskarżonego, którego obecność na rozprawie nie jest obowiązkowa, to owo
ujawnienie wyjaśnień trzeba uznać za równoważne z punktu widzenia
procesowych konsekwencji tej czynności ze złożeniem wyjaśnień w
postępowaniu sądowym. Przyjęcie odmiennej interpretacji oznaczałoby, że
ustawa z jednej strony pozwala na prowadzenie postępowania „w dalszym
ciągu”, z drugiej zaś nakazuje powtarzanie czynności, która przeprowadzona
była uprzednio przed zmianą trybu i której rezultatem jest wprowadzenie do
procesu dowodu z wyjaśnień oskarżonego (por. wyrok Sądu Najwyższego z
dnia 20 lipca 2011 r., V KK 167/11, OSNKW 2011, nr 9, poz. 85, w którym
wywiedziono, że w sytuacji gdy wobec przekroczenia terminu przerwy w
rozprawie określonego w art. 484 k.p.k. następuje zmiana trybu postępowania z
uproszczonego na zwyczajny, nieusprawiedliwiona nieobecność oskarżonego
na rozprawie nie stoi na przeszkodzie prowadzeniu tej rozprawy "w dalszym
ciągu", jeżeli złożył on już wyjaśnienia w toku postępowania sądowego (art.
376 § 2 k.p.k.), albo wprawdzie tych wyjaśnień nie złożył i odczytano je w
trybie art. 479 § 2 k.p.k., ale o terminie rozprawy, na której dochodzi do
kontynuowania rozpoznawania sprawy - w postępowaniu zwyczajnym oskarżony został zawiadomiony).
W rozpoznawanej sprawie oskarżony J. M. nie stawił się na rozprawę w
postępowaniu uproszczonym wyznaczoną na dzień 14 listopada 2007 r., w związku
z czym Sąd, powołując się na przepis art. 377 § 3 k.p.k. postanowił prowadzić
postępowanie pod nieobecność oskarżonego, a ponadto na podstawie art. 377 § 4
k.p.k. ujawnił i odczytał wyjaśnienia oskarżonego złożone w toku postępowania
przygotowawczego (niczego nie zmienia tu okoliczność, że Sąd wadliwie powołał
podstawę
prawną
dokonanych
czynności,
albowiem
w
postępowaniu
uproszczonym stawiennictwo oskarżonego na rozprawie nie jest, zgodnie z art.
479 § 1 k.p.k., obowiązkowe, a podstawą odczytania wyjaśnień złożonych w
postępowaniu przygotowawczym był w istocie art. 479 § 2 zdanie pierwsze k.p.k.).
Następnie, w dniu 11 grudnia 2007 r. Sąd Rejonowy, wobec niezawiadomienia
oskarżonego o terminie rozprawy, odroczył ją do dnia 30 stycznia 2008 r. Na ten
termin oskarżony się nie stawił, niemniej doręczenie zawiadomienia o jej terminie
uznano za skuteczne ze względu na podwójne awizowanie adresowanej do
oskarżonego przesyłki. Sąd postanowił prowadzić rozprawę w dalszym ciągu w
trybie zwyczajnym na podstawie art. 484 § 2 k.p.k., a nadto, na podstawie art. 376
§ 2 k.p.k. sąd postanowił prowadzić rozprawę pod nieobecność oskarżonego, który
prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy, nie stawił się na nią.
Nie ulega wątpliwości, że w układzie procesowym, który wystąpił w
rozpoznawanej sprawie, jeszcze przed zmianą trybu postępowania na zwyczajny,
doszło do wprowadzenia do procesu dowodu z wyjaśnień oskarżonego, które
odczytano w toku rozprawy. Skoro zatem następnie doszło do zmiany trybu
postępowania na zwyczajny, prowadzone było ono „w dalszym ciągu”, jak chce
tego przepis art. 484 § 2 k.p.k. Nie było zatem potrzeby odbierania wyjaśnień od
oskarżonego, skoro dowód z tych wyjaśnień został już uprzednio, zgodnie z
przepisami procedury, przeprowadzony. W konsekwencji nie można przyjąć, że
doszło do naruszenia prawa procesowego poprzez prowadzenie rozprawy pod
nieobecność oskarżonego, albowiem art. 376 § 2 k.p.k. takie procedowanie w
trybie zwyczajnym właśnie umożliwia.
Tym samym twierdzenie autora kasacji o naruszeniu art. 376 § 2 k.p.k. oraz art.
374 § 1 k.p.k., które stanowić miałoby przyczynę odwoławczą o charakterze
bezwzględnym, nie znajduje dostatecznego uzasadnienia, co skutkuje uznaniem
kasacji za niezasadną i jej oddaleniem.