Supreme Court excludes judge from appeal due to impartiality doubts regarding her appointment and prior disciplinary role.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe defense lawyer requested the exclusion of Supreme Court Judge Małgorzata Bednarek from hearing a procedural request regarding another judge's removal. The court found that Bednarek's appointment by the National Council of the Judiciary and her former role in the disciplinary chamber created reasonable doubts about her impartiality. Consequently, the court granted the request to exclude her from the proceedings.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 41 § 1 k.p.k.; Art. 6 ust. 1 KPP; A judge must be excluded if their appointment by the National Council of the Judiciary or their prior role in the disciplinary chamber creates reasonable doubts about their impartiality, violating the principle of an independent and impartial tribunal.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
II KK 252/24 POSTANOWIENIE Dnia 14 listopada 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Barbara Skoczkowska w sprawie M.B. skazanego za przestępstwo z art. 294 § 1 k.k. i innych, po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 14 listopada 2024 r. wniosku obrońcy skazanego o wyłączenie sędzi Sądu Najwyższego Małgorzaty Bednarek od udziału w rozpoznaniu sprawy z wniosku o wyłączenie (KRI 504), na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k. postanowił: wyłączyć sędzię Sądu Najwyższego Małgorzatę Bednarek od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. KRI 504, z wniosku o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Adama Rocha od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. II KK 252/24.
UZASADNIENIE
Obrońca skazanego M.B. wniosła kasację od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 28 września 2023 r., sygn. akt II AKa 332/22, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 23 czerwca 2022 r., sygn. akt IV K 179/20. Kasacja obrońcy skazanego została zarejestrowana w repertorium pod sygn. II KK 252/24 i zgodnie z kolejnością wpływu zarządzeniem Prezesa Sądu Najwyższego kierującego pracą Izby Karnej z dnia 5 czerwca 2024 r. sprawę przydzielono SSN Adamowi Rochowi. Pismem z dnia 24 czerwca 2024 r. obrońca skazanego wniosła o wyłączenie SSN Adama Rocha od rozpoznawania sprawy.
Zarządzeniem Prezesa Sądu Najwyższego kierującego pracą Izby Karnego z dnia 2 lipca 2024 r. sprawę wniosku o wyłączenie SSN Adama Rocha przydzielono SSN Małgorzacie Bednarek. Pismem z dnia 4 listopada 2024 r. obrońca skazanego wniosła o wyłączenie SSN Małgorzaty Bednarek od rozpoznawania wniosku w sprawie KRI 504. Uzasadniając wniosek obrońca skazanego wskazała, że w świetle orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz Sądu Najwyższego zachodzą wątpliwości co do bezstronności i niezawisłości sądu z udziałem SSN Małgorzaty Bednarek.
Ponadto obrońca podniosła, że orzekanie przez SSN Małgorzatę Bednarek w przedmiotowej sprawie naruszałoby zasadę nemo est iudex in causa sua, a okoliczności związane z wadliwością jej powołania na urząd sędziego Sądu Najwyższego był wielokrotnie stwierdzany przez Sąd Najwyższy. Wniosek ten w Izbie Karnej został zarejestrowany pod sygn. KRI 654 i przydzielony do rozpoznania SSN Barbarze Skoczkowskiej.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Wniosek obrońcy skazanego, oparty o przepis art. 41 § 1 k.p.k., zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z tym przepisem sędzia podlega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Pojęcie „sprawy”, o jakim mowa w art. 40 i 41 § 1 k.p.k., odnosi się zarówno do sprawy głównej, rozumianej jako orzekanie w głównym przedmiocie procesu, jak również postępowań incydentalnych, w tym takich, które mają miejsce w ramach sprawy głównej (zob. uchwała SN z dnia 13 czerwca 2023 r., sygn. akt I KZP 22/22). Okolicznością mogąca wywołać wątpliwość, co do bezstronności w sprawie może być m.in. tryb powołania sędziego Sądu Najwyższego na urząd (zob. np. postanowienie SN z dnia 19 października 2022 r., sygn. akt II KK 206/21).
Sąd Najwyższy ma zatem obowiązek wyłączyć sędziego także wówczas, gdy orzekanie przez sędziego w sprawie mogłoby realnie prowadzić do znacznie poważniejszych uchybień, a więc do naruszenia standardu niezależności i bezstronności gwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności i uznania, że taki skład orzekający w ogóle nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą, co mogłoby skutkować m.in. odpowiedzialnością odszkodowawczą państwa (zob. np. postanowienie SN z dnia 11 kwietnia 2023 r., sygn. akt II KK 57/23 [KRI 155]).Złożony przez obrońcę wniosek opiera się na okolicznościach związanych z powołaniem Małgorzaty Bednarek na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, którą ukształtowano na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.
U. z 2018 r. poz. 3). Sam fakt brania udziału w orzekaniu osoby powołanej na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, prowadzi do nienależytej obsady sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22; uchwała Sądu Najwyższego w składzie połączonych 3 Izb z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20).
Z dotychczasowego orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, wynika natomiast, że tego rodzaju wady stwierdzone w postępowaniach nominacyjnych na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego mają charakter systemowy i będą brane pod uwagę w podobnych skargach złożonych w przyszłości do Trybunału (por. m. in. wyroki: z dnia 22 lipca 2021 r., nr 43447/19, Reczkowicz przeciwko Polsce; z dnia 8 listopada 2021 r., nr 49868/19 i 57511/19, Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce i z dnia 3 lutego 2022 r., nr 1469/20, Advance Pharma Sp. z o.o. przeciwko Polsce).
Należy nadto wskazać, że w realiach sprawy udział sędzi w rozpoznaniu wniosku o wyłączenie SSN Adama Rocha stanowiłby rażące naruszenie zakazu nemo iudex in causa sua oraz prowadziłby do naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności i uznania, że taki skład orzekający w ogóle nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą. Podkreślić także trzeba, że brak gwarancji zachowania minimum standardu niezależności, niezawisłości i bezstronności orzekania dotyczy w szczególny sposób sędziów byłej Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego, tj. m.in.
Małgorzaty Bednarek (zob. np. postanowienie SN z dnia 19 października 2022 r., sygn. akt II KK 206/21). Należy jedynie zasygnalizować, że Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej uznał Izbę Dyscyplinarną za zależną od władzy politycznej, a tym samym przyjął, że Izba Dyscyplinarna nie jest sądem w rozumieniu prawa europejskiego (por. wyrok TSUE z dnia 15 lipca 2021 r., C-791/19, przeciwko Polsce). W czasie orzekania w Izbie Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego sędziowie okazywali lekceważenie wobec wiążącego polskie sądy orzecznictwa europejskiego (chociażby poprzez rozpoznawanie spraw w okresie zawieszenia przez TSUE funkcjonowania Izby Dyscyplinarnej – SSN Małgorzata Bednarek np. w dniu 15 grudnia 2021 r. w sprawie I DO 16/21).
Mając powyższe na uwadze, należało wyłączyć SSN Małgorzatę Bednarek od udziału w rozpoznaniu sprawy o wyłączenie SSN Adama Rocha od rozpoznania sprawy o sygn. II KK 252/24. WB[ał].