Supreme Court dismisses cassation against conviction for fraud and victimization, leaving prosecutor's appeal unexamined due to inadmissibility.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the defendant's cassation appeal regarding a conviction for fraud and victimization, finding the arguments on material law and sentencing disproportionality inadmissible. The defense claimed errors in interpreting intent and suspending the sentence, while the prosecutor's representative filed a separate appeal contesting the order for damages. The court ruled that the defense's arguments did not constitute a valid ground for cassation under the Code of Criminal Procedure, whereas the prosecutor's appeal was procedurally barred because it was filed against the defendant's conviction.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 438 k.p.k.; Art. 523 § 3 k.p.k.: A cassation appeal filed by the prosecutor's representative against a conviction is inadmissible unless the defendant was acquitted or the proceedings were discontinued.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt II KK 243/17 POSTANOWIENIE Dnia 21 listopada 2017 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Rafał Malarski (przewodniczący, sprawozdawca)SSN Jan Bogdan RychlickiSSN Roman SądejProtokolant Anna Janczak przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Józefa Gemry,w sprawie M.W.skazanego z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 §1 k.k. oraz z art. 301 § 1 k.k.po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawiew dniu 21 listopada 2017 r.,kasacji, wniesionych przez obrońcę skazanego i pełnomocnika oskarżyciela posiłkowegood wyroku Sądu Apelacyjnego w (…)z dnia 31 stycznia 2017 r., sygn. akt II AKa (…),zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w W.z dnia 22 czerwca 2016 r., sygn. akt VIII K (…), I. oddala kasację obrońcy, a skazanego obciąża opłatą kasacyjną;
II. pozostawia bez rozpoznania kasację pełnomocnika, a oskarżyciela posiłkowego obciąża opłatą kasacyjną; III. zryczałtowanymi wydatkami obciąża po połowie skazanego i oskarżyciela posiłkowego. UZASADNIENIESąd Okręgowy w W., wyrokiem z 22 czerwca 2016 r., skazał M.W. na dwie jednostkowe kary pozbawienia wolności – roku i 6 miesięcy oraz roku – i dwie jednostkowe kary grzywny za dokonanie 23 września 2011 r. przestępstwa oszustwa z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. i 28 października 2011 r. przestępstwa pokrzywdzenia wierzyciela z art. 301 § 1 k.k. oraz wymierzył mu karę łączną 2 lat pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawiesił na okres próby 5 lat, i karę łączną grzywny w ilości 250 stawek dziennych, każda w wysokości 200 zł.
Sąd Apelacyjny w (…), po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2017 r. apelacji dwóch obrońców co do winy oraz apelacji prokuratora i pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego co do kary, zmienił pierwszoinstancyjny wyrok przez uchylenie orzeczenia o warunkowym zawieszeniu wykonania kary, utrzymując go w mocy w pozostałym zakresie. Kasacje od prawomocnego wyroku Sądu odwoławczego złożyli obrońca skazanego i pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego. Obrońca podniósł cztery zarzuty rażącego i mającego istotny wpływ na treść wyroku naruszenia prawa procesowego odnoszące się do czynu z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k., zarzut rażącej i mającej istotny wpływ na treść orzeczenia obrazy prawa materialnego odnoszący się od czynu z art. 301 § 1 k.k. oraz zarzut rażącej niewspółmierności kary.
Z kolei pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego, kwestionując brak orzeczenia o obowiązku naprawienia szkody, sformułował zarzuty naruszenia art. 433 §1 k.p.k. w zw. z art. 415 § 1 k.p.k. oraz art. 46 § 1 k.k.Prokurator Prokuratury Rejonowej w W. wniósł w pisemnej odpowiedzi na obie kasacje o ich oddalenie jako oczywiście bezzasadnych.Obecny na rozprawie kasacyjnej prokurator Prokuratury Krajowej zażądał oddalenia kasacji obrońcy oraz pozostawienia kasacji pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego bez rozpoznania ze względu na treść art. 523 § 3 k.p.k.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
AKasacja obrońcy okazała się bezzasadna – i to w stopniu zbliżonym do oczywistego. Taka ocena nie pozostała bez wpływu na zakres i szczegółowość motywacyjnej części kasacyjnego orzeczenia.I.1. Pierwszy zarzut odnoszący się do oszustwa, mówiący o niewywiązaniu się Sądu ad quem z powinności, o których mowa w art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k., stanowił w gruncie rzeczy próbę obejścia ustawowego zakazu podnoszenia w postępowaniu kasacyjnym zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych i skłonienia Sądu Najwyższego do wystąpienia w roli trzecioinstancyjnego organu.
Takie postąpienie obrońcy, nie dość, że będące w przeważającej mierze powtórzeniem obu apelacji wniesionych na korzyść sprawcy, nie mogło ani zobowiązywać, ani też uprawniać instancji kasacyjnej do badania – pod pozorem rozpoznawania „zarzutu naruszenia prawa” – trafności dokonanych ustaleń faktycznych, w tym w zakresie strony podmiotowej. Za celowe Sąd Najwyższy uznał jedynie zaakcentowanie trzech kwestii. Po pierwsze – Sąd a quo w sposób jednoznaczny ustalił, co zaakceptował Sąd odwoławczy, że M.W. już w chwili zawierania umowy sprzedaży, a więc w dniu 23 września 2011 r., „z góry zakładał, iż nie uiści całkowitej należności” (k. 1738).
Po drugie – prawdą jest, że Sąd Okręgowy w W. dwukrotnie w uzasadnieniu posłużył się niefortunnymi zwrotami, pisząc, iż zachodziło „uzasadnione przypuszczenie” działania sprawcy w przestępczym zamiarze (k. 1727), niemniej treść dalszych fragmentów tego dokumentu (choćby przytoczony w poprzednim zdaniu cytat) nie pozostawia cienia wątpliwości co do tego, że Sąd ten był w pełni przekonany o winie M.W.. Po trzecie – szczególnie wymowne było przemilczenie przez obrońcę okoliczności sprzedaży akcji spółki T..
2. Drugi zarzut kasacyjny, sprowadzający się do twierdzenia o naruszeniu art. 193 § 1 k.p.k. w zw. z art. 167 k.p.k. w zw. z art. 366 § 1 k.p.k. w zw. z art. 458 k.p.k., wyrażał pod adresem Sądu odwoławczego pretensje, że nie przeprowadził on z urzędu dowodu z opinii biegłego z zakresu finansów i rachunkowości. Pomijając już, że ustalenie kondycji finansowej spółki T. w czasie zawierania umowy sprzedaży w formie aktu notarialnego nie wymagało wiadomości specjalnych, wykraczających poza przeciętną, powszechną dziś wiedzę, czego świadectwem pozostaje jasna i przejrzysta w tym zakresie argumentacja Sądów obu instancji, trzeba przypomnieć i podkreślić, że obrona nie zgłaszała postulatu dopuszczenia dowodu z opinii biegłego ani przed wydaniem wyroku przez Sąd a quo, ani nawet w fazie postępowania apelacyjnego.
Za taki wniosek dowodowy nie sposób uznać fakt wytknięcia Sądowi a quo w apelacji zaniechania zasięgnięcia z urzędu opinii biegłego; żądanie w tym zakresie powinno wszak odznaczać się jednoznacznością i stanowczością. Sąd ad quem, który nie skorzystał z inicjatywy dowodowej i nie zlecił opracowania opinii, samodzielnie i bezbłędnie ocenił – i miał takie prawo – że in concreto można było się obyć bez pomocy biegłego.
3. Trudno zaprzeczyć, że Sąd drugiej instancji dopuścił się obrazy art. 410 k.p.k. w zw. z art. 458 k.p.k., odstępując w uzasadnieniu wyroku od oceny przedłożonego przez obronę i dopuszczonego na rozprawie apelacyjnej dowodu w postaci „Bilansu oraz rachunku zysków i strat T. S.A.” Uchybienie to nie mogło mieć jednak wpływu na treść rozstrzygnięcia, jako że dokument ten ukazywał zysk spółki w chwili czynu w wysokości kilkukrotnie niższej od ceny, która miała zostać uiszczona na rzecz pokrzywdzonego, a zatem nie był on w stanie podważyć ustalenia, zresztą drobiazgowo i przekonywająco umotywowanego, o bardzo złym stanie finansowym spółki Trading.
4. W przekonaniu Sądu Najwyższego, biorąc pod uwagę poczynione rozważania, pogląd skarżącego o „zaniechaniu realnej kontroli odwoławczej” i o „jedynie pozornym rozpoznaniu środka odwoławczego”, a więc o naruszeniu art. 6 ust. 1 zd. 1 EKPC, jawił się jako ewidentnie chybiony. II. W odniesieniu do przestępstwa udaremnienia zaspokojenia należności kilku wierzycieli przez utworzenie nowej jednostki gospodarczej i przeniesienie na nią składników swego majątku obrońca wysunął tylko jeden zarzut: rażącej obrazy prawa materialnego, to jest art. 301 § 1 k.k. Wiązał go z niedookreśleniem przez Sąd a quo rodzaju zamiaru towarzyszącego zachowaniu się sprawcy i z uznaniem przez Sąd odwoławczy, że po stronie oskarżonego istniał w chwili czynu zamiar bezpośredni.
Takie podejście skarżącego było jednak ze wszech miar nieprawidłowe: skoro obraza prawa materialnego polegać może na błędnej wykładni przepisu, zastosowaniu nieodpowiedniego przepisu lub zastosowaniu go w niewłaściwy sposób, a in concreto przypisano M.W. czyn wyczerpujący wszystkie znamiona występku z art. 301 § 1 k.k., to o wystąpieniu względnego powodu odwoławczego z art. 438 pkt 1 k.p.k. nie mogło być mowy. Doprecyzowanie przez Sąd odwoławczy strony podmiotowej nie miało tu nic do rzeczy. Określone w art. 536 k.p.k. granice rozpoznania kasacji zwolniły Sąd Najwyższy od rozważań, czy w niniejszej sprawie doszło do naruszenia zakazu reformationis in peius.III.Ostatni zarzut kasacyjny, w którym mówi się o obrazie art. 7 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k., znalazł się na granicy dopuszczalności.
Zabieg skarżącego, polegający na próbie ominięcia zakazu wnoszenia kasacji wyłącznie z powodu niewspółmierności kary (art. 523 § 1 in fine k.p.k.) przez forsowanie tezy o niezasadnym uchyleniu przez instancję odwoławczą orzeczenia o warunkowym zawieszeniu wykonania kary, nie mógł przynieść oczekiwanego przez niego rezultatu. W istocie był to zarzut co do istnienia uchybienia z art. 438 pkt 4 k.p.k., a nie zarzut obrazy przepisów prawa. Konsekwencją przedstawionych rozważań stało się oddalenie kasacji obrońcy (art. 537 § 1 k.p.k.) oraz obciążenie skazanego opłatą kasacyjną i połową poniesionych przez Skarb Państwa wydatków postępowania kasacyjnego (art. 636 § 1 k.p.k. w zw. z art. 637a k.p.k. oraz art. 633 k.p.k.).
BKasacja pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego nie mogła zostać merytorycznie rozpoznana z uwagi na swoją niedopuszczalność. Przepis art. 523 § 3 k.p.k. przewiduje, że kasację na niekorzyść można wnieść jedynie w razie uniewinnienia oskarżonego lub umorzenia postępowania. Żadna z tych sytuacji w niniejszej sprawie miejsca nie miała; M.W. został ostatecznie skazany za popełnienie obu przestępstw m.in. na karę łączną 2 lat bezwzględnego pozbawienia wolności. W kasacji złożonej na niekorzyść skazanego nie podniesiono zarzutu wystąpienia uchybienia wymienionego w art. 439 k.p.k. i tym samym nie zostały spełnione przesłanki przewidziane w art. 523 § 4 pkt 1 k.p.k.
Następstwem tak zredagowanej kasacji było to, że nawet faktyczne zaistnienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej nie mogłoby doprowadzić do uznania dopuszczalności niniejszej skargi (zob. post. SN z 21 czerwca 2007 r., IV KK 36/07, R-OSNKW 2007, poz. 1403). Dlatego Sąd Najwyższy kasację pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego – na podstawie art. 531 § 1 k.p.k. – pozostawił bez rozpoznania. Opłatą kasacyjną obciążono oskarżyciela posiłkowego (art. 636 § 1 k.p.k. w zw. z art. 637a k.p.k.), jako że nie wystąpiły przesłanki do jej zwrotu, o których mowa w art. 527 § 4 k.p.k.
Z tych samych racji, przy zastosowaniu art. 633 k.p.k., obciążono oskarżyciela posiłkowego połową wyłożonych przez Skarb Państwa wydatków postępowania kasacyjnego.as