Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II CZ 126/16 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses appeal and orders appellant to pay costs for failing to prove inability to pay court fees.

Numero d'incarto II CZ 126/16
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the appellant's appeal against the lower court's refusal to grant a waiver of court fees. The appellant, a long-time loan provider, failed to demonstrate an inability to pay the required fees despite claiming poverty and listing a low income. The court found his asset declaration unreliable due to omitted shares in a company he presides over and noted he had already paid previous procedural fees. Consequently, the appeal was rejected, and the appellant was ordered to pay the costs of the appeal proceedings.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 398 k.p.c.; Art. 3941 § 3 k.p.c.: A party capable of working and earning income must prove inability to pay court costs; failure to utilize earning potential or providing false asset declarations precludes such relief.

Parole chiave

Generato dall'IA
court fees waiver inability to pay asset declaration earning potential false declaration costs of proceedings supreme court appeal

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 398 k.p.c.
odrzucił na podstawie art. 3986 § 2 k.p.c.
Art. 3941 § 3 k.p.c.
z art. 3941 § 3 k.p.c. oddalił zażalenie, a na podstawie art.
Art. 98 k.p.c.
oddalił zażalenie, a na podstawie art. 98 w zw.
Art. 3982 k.p.c.
3941 § 3, art. 39821, art.
Art. 391 § 1 k.p.c.
39821, art. 391 § 1 k.p.c. orzekł o kosztach postępowania zażaleniowego.
Art. 176 ust. 1 Konstytucji RP
przez odrzucenie skargi kasacyjnej, art. 176 Konstytucji RP przez odmówienie prawa do rozpatrzenia jego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych przez sąd drugiej instancji oraz art.
art. 3986 § 2 k.p.c
odrzucił na podstawie art. 3986 § 2 k.p.c.
art. 176 Konstytucji RP
przez odrzucenie skargi kasacyjnej, art. 176 Konstytucji RP przez odmówienie prawa do rozpatrzenia jego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych przez sąd drugiej instancji oraz art.
art. 380 k.p.c
Wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o rozpoznanie na podstawie art. 380 k.p.c.
art. 397 § 1 k.p.c

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 stycznia 2010 r. II PZ 31/09
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 2006 r. V CZ 150/05

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt II CZ 126/16 POSTANOWIENIE Dnia 9 listopada 2016 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący, sprawozdawca)‎SSN Wojciech Katner‎SSN Anna Owczarek w sprawie z powództwa R. P. prowadzącego działalność pod firmą "D." w Ś.‎przeciwko H. G.‎o zapłatę,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnymw Izbie Cywilnej w dniu 9 listopada 2016 r.,‎zażalenia powoda na postanowienie Sądu Okręgowego w Z.‎z dnia 4 listopada 2015 r., sygn. akt VI Ca (…), 1) oddala zażalenie;

2) zasądza od powoda na rzecz pozwanej kwotę 1800 zł (jeden tysiąc osiemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. UZASADNIENIEWyrokiem z dnia 16 kwietnia 2015 r. Sąd Okręgowy w Z. oddalił apelację powoda R. P. od wyroku Sądu pierwszej instancji oddalającego powództwo o zasądzenie kwoty 64 000 zł na podstawie weksla, który wystawiła pozwana na zabezpieczenie pożyczki udzielonej jej przez powoda w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej w firmie „D.”Powód wniósł skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych.Postanowieniem z dnia 8 października 2015 r.

Sąd Okręgowy w Z. oddalił ten wniosek ustalając, że powód w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż nie pracuje i nie ma żadnego majątku, jego żona zarabia 2 000 zł netto, mają dwoje dzieci w wieku 10 i 5 lat, spłacają kredyt za mieszkanie po 400 zł miesięcznie, płacą czynsz 600 zł miesięcznie, a pozostałe 1000 zł wydają na wyżywienie 4 osób. Sąd uznał, że powód nie wykazał, zgodnie z wymaganiami art. 102 ust. 1 u.k.s.c., iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny.

Z ustaleń sprawy wynika, że powód od wielu lat zajmował się udzielaniem pożyczek, a zatem trudno uznać, iż obecnie nie ma żadnego majątku, dochodów ani oszczędności i pozostaje jedynie na utrzymaniu żony, mimo że jest osobą w sile wieku, zdolną do pracy. O zwolnienie od kosztów sądowych może się ubiegać jedynie osoba rzeczywiście uboga, która z przyczyn obiektywnych nie jest w stanie podjąć zatrudnienia i nie posiada środków na poczynienie oszczędności w celu poniesienia kosztów sądowych w sprawie, którą wniosła do sądu.

Powód nie jest taką osobą. Strona, która mogła liczyć się z obowiązkiem poniesienia kosztów sądowych, powinna wykorzystać w pełni swoje możliwości zarobkowe, a jeżeli bez ważnych powodów nie zrobiła tego, należy przyjąć przy ocenie jej stanu majątkowego dla potrzeb rozpoznania wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, że ten stan majątkowy i dochody są takie, jakie miałaby, gdyby w pełni wykorzystała swoje możliwości zarobkowe. Powód świadomy konieczności poniesienia kosztów sądowych obowiązany był poczynić w tym celu odpowiednie oszczędności.

Skoro tego nie uczynił i nie wykorzystuje swoich możliwości zarobkowych, nie ma podstaw do zwolnienia go od kosztów sądowych.Postanowienie o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych zostało doręczone pełnomocnikowi powoda w dniu 16 października 2015 r. Powód wniósł na nie zażalenie, odrzucone przez Sąd Okręgowy jako niedopuszczalne.Zaskarżonym postanowieniem z dnia 4 listopada 2015 r. Sąd Okręgowy w Z. odrzucił na podstawie art. 3986 § 2 k.p.c. skargę kasacyjną powoda jako nieopłaconą, stwierdzając, że zgodnie z art. 112 ust. 2 i u.k.s.c. tygodniowy termin do opłacenia skargi biegł od dnia doręczenia pełnomocnikowi postanowienia o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych - co nastąpiło w dniu 16 października 2015 r. - i upłynął bezskutecznie w dniu 23 października 2015 r., a biegu terminu nie przerwało wniesienie niedopuszczalnego zażalenia na postanowienie oddalające wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.W zażaleniu na powyższe postanowienie powód zarzucił naruszenie art. 3986 § 2 k.p.c. przez odrzucenie skargi kasacyjnej, art. 176 Konstytucji RP przez odmówienie prawa do rozpatrzenia jego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych przez sąd drugiej instancji oraz art. 102 u.k.s.c. przez odmowę zwolnienia go od kosztów sądowych, mimo wykazania, że nie jest w stanie ich ponieść.

Wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o rozpoznanie na podstawie art. 380 k.p.c. postanowienia Sądu Okręgowego w Z. z dnia 8 października 2015 r. oddalającego jego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i zwolnienie go od tych kosztów.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Wobec zgłoszenia przez powoda w zażaleniu wniosku o rozpoznanie przez Sąd Najwyższy także niezaskarżalnego postanowienia o odmowie zwolnienia od opłaty od skargi kasacyjnej, w pierwszej kolejności konieczne jest rozpoznanie na podstawie art. 380 w zw. z art. 3941 § 3 w zw. z art. 39821 w zw. z art. 397 § 1 k.p.c. tego postanowienia, które w oczywisty sposób wpłynęło na wydanie zaskarżalnego postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej z powodu nie uiszczenia należnej od niej opłaty.Jak trafnie stwierdził Sąd Okręgowy, zwolnienie od kosztów sądowych powinno być stosowane jedynie w sytuacjach wyjątkowych.

Przewidziana w art. 102 uksc instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi bowiem pomoc państwa dla osób, które ze względu na trudną sytuację materialną nie mogą ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Pomoc ta dotyczy tylko osób, które z przyczyn obiektywnych, od nich niezależnych, nie mają środków na poniesienie tych kosztów i nie były w stanie ich zgromadzić decydując się na wniesienie i prowadzenie sprawy przed sądem (porównaj między innymi postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 2012 r.

I CZ 55/12, nie publ.). Strona przygotowująca się do procesu sądowego powinna być świadoma konieczności poniesienia wydatków z tym związanych, także w postaci kosztów sądowych i powinna się do tego przygotować przez poczynienie oszczędności. Jeżeli strona zdolna do pracy nie wykorzystuje lub ogranicza swoje możliwości zarobkowe w sposób nieuzasadniony albo fikcyjnie pozbywa się majątku, nie spełnia warunków uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych (porównaj między innymi postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 stycznia 2010 r.

II PZ 31/09, nie publ.). Nie uzasadniają również zwolnienia od kosztów przejściowe trudności materialne strony zdolnej do pracy (porównaj między innymi postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 2006 r. V CZ 150/05, nie publ.).Sąd Okręgowy prawidłowo ocenił sytuację materialną i życiową powoda i trafnie uznał, że nie wykazał on, iż nie jest w stanie ponieść opłaty od skargi kasacyjnej, która wynosi 3200 zł. Niewątpliwie powód, który jest zdolny do pracy i przez wiele lat prowadził działalność gospodarczą polegającą między innymi na udzielaniu pożyczek, miał możliwość zgromadzenia takiej kwoty przez czas trwania procesu, także przy uwzględnieniu tego, że opłacił wpis od pozwu i opłatę od apelacji.

Podkreślić przy tym trzeba, że powód nie przedstawił w oświadczeniu majątkowym złożonym dla potrzeb wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej, bowiem pominął fakt, iż posiada 50 udziałów o wartości 5 000 zł w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością W., której jest prezesem, co wynika z odpisu KRS (…) według stanu na dzień 19 października 2016 r. Tym samym jego oświadczenie o stanie majątkowym należy uznać za nierzetelne i nie odzwierciedlające jego sytuacji materialnej. W konsekwencji trzeba stwierdzić, że powód nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść opłaty kasacyjnej bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny, a zatem brak podstaw do zwolnienia go od tej opłaty.

Postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 8 października 2015 r. oddalające wniosek powoda o zwolnienie od opłaty od skargi kasacyjnej jest zatem prawidłowe, a w konsekwencji prawidłowe jest także zaskarżone postanowienie z dnia 4 listopada 2015 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej z powodu nieziszczenia opłaty sądowej.Wbrew zarzutom skarżącego postanowienie sądu drugiej instancji oddalające wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, choć niezaskarżalne odrębnym środkiem zaskarżenia, podlega jednak - jak wskazano wyżej - ocenie dwuinstancyjnej na podstawie art. 380 k.p.c., a postanowienie sądu drugiej instancji o odrzuceniu nieopłaconej skargi kasacyjnej, w razie jego zaskarżenia i zgłoszenia wniosku w trybie art. 380 k.p.c., staje się prawomocne dopiero po stwierdzeniu przez sąd drugiej instancji, że oddalenie wniosku o zwolnienie od opłaty kasacyjnej było prawidłowe i po oddaleniu zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej.

Nie jest zatem naruszona zasada dwuinstancyjności postępowania sądowego przewidziana w art. 176 ust.1 Konstytucji RP.Biorąc wszystko to pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. oddalił zażalenie, a na podstawie art. 98 w zw. z art. 3941 § 3, art. 39821, art. 391 § 1 k.p.c. orzekł o kosztach postępowania zażaleniowego. jw r.g.