Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II CSK 323/16 Generato dall'IA

Supreme Court quashes judgment for misapplying contract termination rules between construction and work contracts.

Numero d'incarto II CSK 323/16
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court quashed the lower court's judgment regarding a dispute over construction work and contract termination. The lower court incorrectly applied provisions governing work contracts to a case involving a construction contract, despite these being distinct legal categories. The court ruled that the specific provisions for construction contracts do not automatically incorporate general work contract rules regarding termination and compensation.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 639, 640, 655, 494 k.c.; The provisions of the construction contract do not incorporate the general rules of the work contract regarding termination and compensation.

Parole chiave

Generato dall'IA
construction contract work contract contract termination statutory compensation civil code provisions

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 639 k.c.
640 k.c.), a na zamawiającym ciąży wtedy obowiązek zapłaty wynagrodzenia mimo niewykonania dzieła (art. 639 k.c.; zob.
Art. 640 k.c.
dokonanej na podstawie art. 640 k.c., wcześniejsze zaś odstąpienie pozwanego z dnia 23 września 2011 r.
Art. 655 k.c.
(w skardze kasacyjnej pomyłkowo wskazano art. 655 k.c.), który wprawdzie przewiduje odpowiednie stosowanie przepisów o umowie o dzieło, ale jedynie w ściśle wskazanych tam kwestiach.
Art. 494 k.c.
491, 492 k.c.), rozliczenie pomiędzy stronami następuje na podstawie art. 494 k.c. W niniejszej sprawie należało zatem albo przyjąć, że odstąpienie od umowy przez wykonawcę było bezskuteczne, bo zostało dokonane na podstawie art.
Art. 65 k.c.
639 k.c.Nie jest natomiast trafny zarzut naruszenia art. 65 k.c. Sąd Okręgowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku powołał bowiem przepisy tego artykułu wyłącznie w kontekście zmiany kwalifikacji prawnej umowy dokonanej przez Sąd Rejonowy.Sąd Najwyższy na podstawie art.
Art. 656 § 1 k.c.
640 w związku z art. 656 § 1 k.c. Skuteczne było zatem jego oświadczenie o odstąpieniu od umowy z dnia 20 sierpnia 2012 r., po uprzednim wezwaniu pozwanego do współdziałania w wykonaniu umowy przez umożliwienie mu dokończenia robót i usunięcia ewentualnych usterek.
Art. 398 § 1 k.p.c.
Sąd Okręgowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku powołał bowiem przepisy tego artykułu wyłącznie w kontekście zmiany kwalifikacji prawnej umowy dokonanej przez Sąd Rejonowy.Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c.
art. 640 k.c
dokonanej na podstawie art. 640 k.c., wcześniejsze zaś odstąpienie pozwanego z dnia 23 września 2011 r.
art. 636 § 1 k.c
od umowy nie spełniało wymagań określonych w art. 636 § 1 k.c.
art. 483 § 1 k.c
Uznał, że zgodnie z art. 483 § 1 k.c.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt II CSK 323/16 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 kwietnia 2017 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Wojciech Katner (przewodniczący)‎SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca)‎SSN Karol Weitz w sprawie z powództwa G. M.‎przeciwko W. S.‎o zapłatę,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 27 kwietnia 2017 r.,‎skargi kasacyjnej pozwanegood wyroku Sądu Okręgowego w K.‎z dnia 3 grudnia 2015 r., sygn. akt II Ca (...), zmienionego postanowieniem Sądu Okręgowego w K.z dnia 18 stycznia 2016 r. sygn. akt II Ca (...), uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w K. do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

G. M. w trzech pozwach żądał od W. S. zapłaty kwoty 58 067,00 zł z ustawowymi odsetkami tytułem zapłaty za wykonanie pokrycia dachowego budynku i kary umownej za „zerwanie umowy” oraz kwot 33 149,36 zł i 25 267,26 zł z ustawowymi odsetkami tytułem sprzedaży materiałów budowlanych zużytych w trakcie prac dekarskich na dachu budynku należącego do pozwanego.Sąd Rejonowy w K. sprawy te połączył do wspólnego rozpoznania, następnie zaś wyrokiem z dnia 11 maja 2015 r. w sprawie o zapłatę kwoty 58 067,00 zł oddalił powództwo, w sprawie o zapłatę kwoty 25 267,26 zł zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 20 267,26 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 28 grudnia 2011 r. do dnia zapłaty oraz ustawowe odsetki od kwoty 5 000,00 zł za okres od dnia 28 grudnia 2011 r. do 21 lutego 2012 r. i oddalił powództwo w pozostałym zakresie, a w sprawie o zapłatę kwoty 33 149,36 zł zasądził od pozwanego W.

S. na rzecz powoda G. M. kwotę 33 149,36 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 5 stycznia 2012 r. do dnia zapłaty oraz orzekł o kosztach postępowania.Sąd Rejonowy ustalił, że strony łączyła umowa o dzieło. Podkreślił, że do zakończenia umowy doszło na skutek jednostronnej czynności prawnej powoda z dnia 17 sierpnia 2012 r. dokonanej na podstawie art. 640 k.c., wcześniejsze zaś odstąpienie pozwanego z dnia 23 września 2011 r. od umowy nie spełniało wymagań określonych w art. 636 § 1 k.c. Nie uwzględnił roszczenia o zapłatę kwoty 14 540,00 zł z tytułu nieuiszczonego wynagrodzenia umownego, bowiem prace określone w umowie były w nieznacznej części niewykonane, natomiast w pozostałej części stały się całkowicie nieprzydatne, gdyż do prawidłowego pokrycia dachu było niezbędne usunięcie wszystkich rezultatów prac wykonanych przez powoda i przeprowadzenie tych prac od początku przez nowego wykonawcę.

Uznał, że zgodnie z art. 483 § 1 k.c. nie jest uzasadnione roszczenie o zapłatę kary umownej w kwocie 13 527 zł, nie doszło bowiem do zerwania umowy z przyczyn leżących po stronie pozwanego. Przyjął, że powództwo o zapłatę kwoty 25 267,26 zł jest zasadne do wysokości 20 267,26 zł, pozwanemu w stosunku do powoda przysługiwało bowiem roszczenie odszkodowawcze co do kwoty 5 000,00 zł. Z tego względu na skutek oświadczenia pozwanego o potrąceniu wierzytelność powoda podlegała umorzeniu do kwoty 20 267,26 zł. Sąd Rejonowy stwierdził, że roszczenie dotyczące kwoty 33 149,36 zł jest uzasadnione, bowiem powód dostarczył pozwanemu materiały budowlane wskazane w fakturze, a pozwany nie zapłacił umówionej ceny sprzedaży.Obie strony wniosły apelacje od wyroku Sądu Rejonowego.Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z dnia 3 grudnia 2015 r., zmienionym postanowieniem tego Sądu z dnia 18 stycznia 2016 r., zmienił pkt I i II zaskarżonego wyroku w ten sposób, że zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 58 067 zł z ustawowymi odsetkami od kwoty 10 000 zł od dnia 25 sierpnia 2011 r., od kwoty 34 540 zł od dnia 20 września 2011 r. i od kwoty 13 527 zł od dnia 19 stycznia 2012 r. do dnia zapłaty, oddalił powództwo w pozostałym zakresie, zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 12 181,89 zł tytułem kosztów procesu, zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 25 267,26 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 28 grudnia 2011 r. do dnia zapłaty, zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 3 681 zł tytułem kosztów procesu, oddalił apelację pozwanego w całości oraz zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 6 454 zł tytułem kosztów procesu w postępowaniu apelacyjnym.

Uznał, że łącząca strony umowa z dnia 4 kwietnia 2011 r. była umową o roboty budowlane w rozumieniu art. 647 k.c. Wskazał, że co najmniej do dnia 16 września 2011 r. powód wykonywał zamówione roboty budowlane bez zgłaszanych przez pozwanego zastrzeżeń. Z kolei zgłoszone przez pozwanego dnia 16 września 2011 r. zastrzeżenia do wykonywanych prac zobowiązywały powoda do ich usunięcia w terminie niedłuższym niż 30 dni, po upływie którego mógł zgodnie z art. 636 § 1 k.c. od umowy odstąpić albo powierzyć poprawienie lub dalsze wykonanie robót innej osobie.

Powód miał zatem obowiązek nadal wykonywać roboty budowlane zgodnie z umową, a pozwany powinien udostępnić teren budowy co najmniej do dnia 16 października 2011 r. Tymczasem pozwany w dniu 19 września 2011 r. uniemożliwił powodowi wstęp na plac budowy. Oświadczenie o odstąpieniu umowy z dnia 23 września 2011 r. było przedwczesne i bezskuteczne. Wykonawca był zatem uprawniony do odstąpienia od umowy po spełnieniu przesłanek przewidzianych w art. 640 w związku z art. 656 § 1 k.c. Skuteczne było zatem jego oświadczenie o odstąpieniu od umowy z dnia 20 sierpnia 2012 r., po uprzednim wezwaniu pozwanego do współdziałania w wykonaniu umowy przez umożliwienie mu dokończenia robót i usunięcia ewentualnych usterek.

Sąd Okręgowy przyjął, że w sytuacji, gdy wykonawca gotów był ukończyć roboty budowlane, lecz doznał przeszkody z przyczyn dotyczących zamawiającego, znajduje zastosowanie szczególna ochrona prawa wykonawcy robót do wynagrodzenia przewidziana w art. 639 w związku z art. 656 § 1 k.c. Uznał, że jeżeli przyczyny dotyczące zamawiającego polegają na braku należytego współdziałania, to należy ustalić istnienie takiego obowiązku współdziałania i jego zakresu (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 marca 2002 r., V CKN 945/00, niepubl.).

W wypadku gdy według umowy stron wykonanie zamówionego dzieła wymaga współdziałania zamawiającego, a ten nie współdziała, przyjmujący zamówienie może odstąpić od umowy (art. 640 k.c.), a na zamawiającym ciąży wtedy obowiązek zapłaty wynagrodzenia mimo niewykonania dzieła (art. 639 k.c.; zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca 1999 r., II CKN 426/98, OSNC 2000, nr 2, poz. 32).Pozwany wniósł skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok Sądu Okręgowego w części zmieniającej wyrok Sądu Rejonowego i zarzucając naruszenie prawa materialnego, mianowicie art. 639 i 640 w związku z art. 655 i 494 k.c. oraz art. 65 § 1 i 2 k.c.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Na obecnym etapie postępowania przedmiotem sporu jest zasądzenie przez Sąd Okręgowy na rzecz powoda kwoty 58 067 zł z ustawowymi odsetkami, w tym bowiem zakresie ten Sąd zmienił wyrok Sądu Rejonowego, zaś pozwany wniósł skargę kasacyjną, która w konsekwencji nie odnosi się do rozstrzygnięć w sprawach z drugiego i trzeciego powództwa.Sąd Okręgowy, uzasadniając zastosowanie w niniejszej sprawie art. 639 i 640 k.c., powołał się m.in. na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca 1999 r., II CKN 426/98.

Nie dostrzegł jednak, że ten wyrok został wydany w sprawie, w której łącząca strony umowa została zakwalifikowana jako umowa o dzieło. Natomiast w niniejszej sprawie Sąd Okręgowy zmienił przyjętą przez Sąd Rejonowy kwalifikację z umowy o dzieło na umowę o roboty budowlane. Trzeba w związku z tym podkreślić, że uregulowana w kodeksie cywilnym umowa o roboty budowlane stanowi samodzielny typ umowy nazwanej, co wyklucza traktowanie art. 647 i nast. k.c. jako przepisów szczególnych wobec art. 627 i nast. k.c. dotyczących umowy o dzieło.

Relacja między tymi umowami jest inna np. niż w wypadku umów najmu i dzierżawy, w związku z czym nie ma w rozważanym zakresie odpowiednika art. 694 k.c., który zawierałby ogólną delegację do odpowiedniego stosowania przepisów o umowie o dzieło. W szczególności nie ma podstaw do twierdzenia, że takim przepisem jest art. 656 § 1 k.c. (w skardze kasacyjnej pomyłkowo wskazano art. 655 k.c.), który wprawdzie przewiduje odpowiednie stosowanie przepisów o umowie o dzieło, ale jedynie w ściśle wskazanych tam kwestiach. Nie ulega zaś wątpliwości, że art. 656 § 1 k.c. nie odsyła ani do art. 639 k.c., ani do art. 640 k.c. Takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyrokach z dnia 3 grudnia 2004 r., IV CK 340/04 (niepubl.) i z dnia 14 października 2015 r., V CSK 720/14 (niepubl.), podkreślając w nich zarazem, że zarówno w razie skutecznego odstąpienia od umowy o dzieło na podstawie art. 640 k.c., jak i od umowy o roboty budowlane przez wykonawcę (art. 491, 492 k.c.), rozliczenie pomiędzy stronami następuje na podstawie art. 494 k.c. W niniejszej sprawie należało zatem albo przyjąć, że odstąpienie od umowy przez wykonawcę było bezskuteczne, bo zostało dokonane na podstawie art. 640 k.c., i wtedy umowa dalej wiąże strony, zatem dopuszczalne jest dochodzenie przez wykonawcę zapłaty wynagrodzenia, albo też uznać, że doszło do odstąpienia w istocie na podstawie art. 491 k.c., ale wtedy w ogóle nie ma roszczenia o zapłatę wynagrodzenia.

Oczywiście niedopuszczalne jest w konsekwencji stanowisko Sądu Okręgowego, który z jednej strony przyjął, że doszło do skutecznego odstąpienia od umowy na podstawie art. 640 k.c., z drugiej zaś, iż w takiej sytuacji przysługuje wynagrodzenie na podstawie art. 639 k.c.Nie jest natomiast trafny zarzut naruszenia art. 65 k.c. Sąd Okręgowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku powołał bowiem przepisy tego artykułu wyłącznie w kontekście zmiany kwalifikacji prawnej umowy dokonanej przez Sąd Rejonowy.Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. orzekł, jak w sentencji.jw r.g.