Plaintiff's claim for repair value is dismissed as premature due to continued occupancy of the property.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court of Poland dismissed the plaintiff's appeal against the appellate court's decision to reject the claim for reimbursement of renovation costs. The plaintiff argued that the costs were borne from separate assets, while the defendant contended the claim was premature because the plaintiff still occupied the apartment. The court held that the right to claim reimbursement for necessary and useful improvements arises only when the property is returned to the owner, which had not yet occurred.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 226 k.c.; Art. 230 k.c.: The right to claim reimbursement for necessary, useful, and superfluous improvements arises upon the completion of the improvement, but its enforceability is postponed until the property is returned to the owner.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt II CKN 371/97
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 10 października 1997 r.
Sąd Najwyższy Izba Cywilna
w składzie następującym:
Przewodniczący SSN - Cz. Żuławska
Sędziowie SN
- B. Czech (spraw.)
- Z. Świeboda
Protokolant - B. Gruszka
po rozpoznaniu w dniu 10 października 1997 r. na rozprawie,
sprawy z powództwa T. P.
przeciwko M. N.,
o zapłatę,
na skutek kasacji powoda
od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]
z dnia 18 grudnia 1996 r., sygn. akt I ACr […]
uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Apelacyjnemu w […]
do ponownego rozpoznania oraz orzeczenia o kosztach postępowania
kasacyjnego. -
-
2 -
Sygn. akt II CKN 371/97
Uzasadnienie
Pozwana jest współwłaścicielką w 15/96 częściach nieruchomości
zabudowanej budynkiem mieszkalnym, położonej w K. przy ul. Z. […] i z tego
tytułu zajmowała (i zajmuje) w tym budynku mieszkanie składające się z dwóch
pokoi z przynależnościami. Powód zamieszkał w tym mieszkaniu od czasu
zawarcia przez strony małżeństwa (13.XII.1986 r.). Małżeństwo to zostało
rozwiązane przez rozwód w 1992 r. W latach 1987 i 1988 powód - za zgodą
pozwanej - przeprowadził remont i przebudowę wymienionego mieszkania.
Od czasu rozwodu powód zajmuje w tym mieszkaniu jeden pokój i korzysta
z przynależności. Okoliczności powyższe są niesporne.
Powód domaga się zasądzenia na swoją rzecz od pozwanej kwoty
11.094,93 zł. z odsetkami tytułem zwrotu wartości wymienionego remontu
i przebudowy mieszkania. Twierdzi, że koszty remontu pokrył z funduszy
swego majątku odrębnego.
Pozwana wniosła o oddalenie powództwa jako przedwczesnego,
albowiem powód nadal zajmuje przedmiotowe mieszkanie. Podniosła też zarzut
potrącenia kwoty należnej od powoda z tytułu zajmowania części mieszkania.
Sąd Wojewódzki w K., wyrokiem z 29.III.1996 r., sygn. akt I C […],
uwzględnił powództwo do kwoty 7.277 zł. z odsetkami, oddalił dalej idące
żądanie i orzekł o kosztach procesu. Sąd ten ustalił, że koszty wymienionego
remontu i przebudowy mieszkania pokrył powód ze swojego majątku
odrębnego. W następstwie tych prac wartość mieszkania pozwanej wzrosła
o 10.103,30 zł. według cen z 1995 r. i przy uwzględnieniu amortyzacji
niektórych prac. Zdaniem tego Sądu zarzut potrącenia jest zasadny jedynie
do kwoty 3.920 zł. Sąd Wojewódzki przyjął, że podstawą świadczenia powoda
było małżeństwo łączące strony. Z chwilą rozwiązania małżeństwa podstawa ta
odpadła, co spowodowało, że świadczenie powoda stało się nienależne
(art. 410 k.c.) i można żądać jego zwrotu (art. 405 k.c.).
-
3 -
Na skutek rewizji pozwanej, Sąd Apelacyjny w […], wyrokiem
z 18.XII.1996 r., sygn. I ACr […], zmienił wyrok Sądu Wojewódzkiego
i oddalił powództwo w całości oraz orzekł o kosztach postępowania
rewizyjnego.
Sąd
Apelacyjny
przyjął,
że
żądanie
zwrotu
wartości
przedmiotowych nakładów jest przedwczesne, albowiem powód nadal zajmuje
mieszkanie na które poczynił nakłady.
Powód w kasacji, zarzucając naruszenie prawa materialnego: art. 226 i
230 k.c. - przez niewłaściwe zastosowanie oraz art. 405 i 410 k.c. - przez
niezastosowanie, wniósł o uchylenie powyższego wyroku Sądu Apelacyjnego i
przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o
kosztach procesu.
Sąd Najwyższy - rozpoznając sprawę tylko w granicach kasacji (art. 393 11
k.p.c.) - zważył, co następuje:
Pomijając - nie mającą istotnego znaczenia dla oceny zasadności kasacji kwestię charakteru nakładów (konieczne, użyteczne, zbytkowe), których
dotyczą przepisy art. 226 k.c. w zw. z art. 230 k.c., należy przypomnieć, że
prawie powszechnie przyjmuje się, iż roszczenie o ich zwrot powstaje z chwilą
dokonania nakładu. Nie ma natomiast jednolitych poglądów co do terminu ich
wymagalności. Sąd Najwyższy, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę,
przyjmuje, że wymagalność roszczenia o zwrot nakładów (art. 226 k.c.) zarówno koniecznych, jak i użytecznych oraz zbytkowych - przesuwa się
na chwilę wydania rzeczy właścicielowi [zob. np. uzasadnienia orzeczeń SN:
z 12.XII.1967 r., III CRN 356/67, OSNCP 1968, z. 8-9, poz. 148; z 10.VIII.1988
r., III CRN 229/88, OSNCP 1990, z. 12, poz. 153; z 20.VIII.1973 r., III CZP
17/73, OSNCP 1974, z. 4., poz. 66; z 8.IV.1971 r., III CRN 43/70, OSNCP
1972, z. 1, poz. 9; z 10.IX.1993 r., I CRN 115/93, OSNCP 1994, z. 7-8, poz.
161)]. Sąd Apelacyjny przyjął zatem trafnie, że roszczenie powoda jest
przedwczesne, skoro nie zwraca on mieszkania właścicielowi (pozwanej). Nie
nastąpiło zatem naruszenie art. 226 w zw. z art. 230 k.c. W takiej sytuacji, w
-
4 -
oparciu o przepisy prawa rzeczowego, powód nie może domagać się zwrotu
wartości poczynionych nakładów.
Sąd Apelacyjny, w swoich rozważaniach zupełnie pominął natomiast
drugą - teoretycznie możliwą - podstawę prawną żądania powoda, jaką stanowią
przepisy 405 i 410 k.c. W tym zakresie kasacja ma zatem usprawiedliwioną
podstawę. Skoro jednak Sąd Apelacyjny nie zajął w tym przedmiocie żadnego
stanowiska, przeto zbyteczne są szczegółowe rozważania Sądu Najwyższego na
ten temat.
Dlatego Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 39313 k.p.c.).
aw