Supreme Court allows pension claim by including maternity leave in special conditions work period.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court of Poland overturned the appellate court's dismissal of a pension claim, ruling that maternity leave must be counted as special conditions work. The insured argued for 15 years of such work, but the lower court excluded the maternity period because it fell within a parental leave interval. The court decided that since the insured returned to work immediately after parental leave, the maternity period qualifies as part of the continuous special conditions tenure.
Regesto Legislator
Generato dall'IA§ 4 of the Decree of the Council of Ministers of 7 February 1983; Work in special conditions requires continuous full-time performance, which includes justified absences like maternity leave when the employee resumes duties immediately thereafter.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt I UK 192/16 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 kwietnia 2017 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Bohdan Bieniek (przewodniczący)SSN Romualda SpytSSN Andrzej Wróbel (sprawozdawca) w sprawie z odwołania D. C.przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w [...]o prawo do emerytury,po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 26 kwietnia 2017 r.,skargi kasacyjnej ubezpieczonej od wyroku Sądu Apelacyjnego w [...]z dnia 3 grudnia 2015 r., sygn. akt III AUa …/15, uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Apelacyjnemu w [...] do ponownego rozpoznania oraz orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Zakład Ubezpieczeń Społecznych – Oddział w [...] decyzją z 5 września 2014 r. wydaną na podstawie art. 184 ustawy o emerytalnej w związku z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r., odmówił ubezpieczonej D. C. prawa do emerytury, ponieważ ubezpieczona nie udokumentowała 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.Sąd Okręgowy w [...] wyrokiem z dnia 15 grudnia 2014 r. zmienił zaskarżoną odwołaniem ubezpieczonej powyższą decyzję organu rentowego w ten sposób, że przyznał ubezpieczonej prawo emerytury począwszy od 21 sierpnia 2014 r.Sąd ustalił m.in., że do okresu pracy w warunkach szczególnych organ zaliczył pracę ubezpieczonej w R.
Zakładach […] S.A. od 1 września 1978 r. do 4 listopada 1982 r., w tym okres urlopu macierzyńskiego od 14 lipca 1982 r. do 4 listopada 1982 r. Od 5 listopada 1982 r. do 4 października 1987 r. ubezpieczona przebywała na urlopie wychowawczym, w którym 25 czerwca 1984 r. urodziła drugie dziecko. Od 25 czerwca 1984 r. do 30 września 1984 r. pobierała zasiłek macierzyński. Ubezpieczona z dniem 5 października 1987 r., bezpośrednio po zakończeniu urlopu wychowawczego, powróciła do pracy na poprzednio zajmowanym stanowisku operatora prasy - tłoczarza.
Okres pracy od 5 października 1987 r. do 31 października 1998 r. został zaliczony do okresu pracy w warunkach szczególnych.W ocenie Sądu, ubezpieczona posiada 15 lat pracy w warunkach szczególnych, bowiem do okresów uwzględnionych przez organ rentowy w wymiarze 14 lat 9 miesięcy i 22 dni należy zaliczyć okres urlopu macierzyńskiego od 25 czerwca 1984 r. do 30 września 1984 r.Sąd Apelacyjny w [...] wyrokiem z dnia 3 grudnia 2015 r. zmienił zaskarżony apelacja organu rentowego powyższy wyrok Sądu pierwszej instancji w ten sposób, że oddalił odwołanie.Sąd Apelacyjny nie zgodził się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że ubezpieczona posiada 15 lat pracy w warunkach szczególnych, bowiem do okresów uwzględnionych przez organ rentowy w wymiarze 14 lat 9 miesięcy i 22 dni należy zaliczyć okres urlopu macierzyńskiego od 25 czerwca 1984 r. do 30 września 1984 r.W ocenie Sądu Apelacyjnego sporny okres przypada w czasie korzystania przez ubezpieczoną z urlopu wychowawczego, w którym nie świadczyła pracy w warunkach szczególnych.
Co więcej, bezpośrednio przed rozpoczęciem pobierania zasiłku macierzyńskiego z tytułu urodzenia drugiego dziecka, czyli przed 25 czerwca 1984 r. ubezpieczona nie wykonywała pracy w warunkach szczególnych, a po zakończeniu pobierania zasiłku macierzyńskiego, czyli po 30 września 1984 r. również nie wróciła do pracy w warunkach szczególnych, kontynuując urlop wychowawczy.Sąd wyraził pogląd, ze cel urlopu wychowawczego jest inny od celu urlopu macierzyńskiego, zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy z powodu choroby lub urlopu dla poratowania zdrowia.
Urlop wychowawczy nie jest okresem niezbędnym dla regeneracji sił i zapewnienia możności wykonywania pracy. Ponadto, z istoty urlopu bezpłatnego wynika, że w tym okresie następuje zawieszenie podstawowych praw i obowiązków stron stosunku pracy, jeżeli przepis nie stanowi wyraźnie inaczejSąd Apelacyjny stwierdził, że okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń według rozporządzenia z 7 lutego 1983 r. są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na danym stanowisku; chodzi przy tym o faktyczne wykonywanie pracy.
Oznacza to, że okres urlopu wychowawczego można uwzględnić wyłącznie w ogólnym stażu ubezpieczeniowym, ale okres ten nie stanowi okresu pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze.W ocenie Sądu, ubezpieczonej nie należy zaliczyć spornego okresu do stażu pracy w warunkach szczególnych, tylko z tego powodu, ze nabyła ona prawo do zasiłku macierzyńskiego w czasie przebywania na urlopie wychowawczym. Ubezpieczona nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach, zarówno przed nabyciem prawa do zasiłku macierzyńskiego w czerwcu 1984 r., ponieważ od listopada 1982 r. korzystała z urlopu wychowawczego, jak i po zakończeniu pobierania zasiłku w listopadzie 1984 r., bowiem nadal korzystała z urlopu wychowawczego do października 1987 r. tymczasem zasadą zaliczania okresów faktycznego nieświadczenia pracy do okresu pracy w szczególnych warunkach jest to, aby okresy nieświadczenia pracy w warunkach szczególnych, były bezpośrednio poprzedzone w czasie wykonywaniem takiej pracy i aby po ich zakończeniu następował powrót do wykonywania takiej pracy.W ocenie Sądu, brak jest podstaw do zaliczenia ubezpieczonej do stażu pracy w warunkach szczególnych spornego okresu zasiłku macierzyńskiego przypadającego w okresie korzystania z urlopu wychowawczego i tym samym nie poprzedzonego wykonywaniem pracy w warunkach szczególnych.Ubezpieczona zaskarżyła w całości powyższy wyrok Sądu drugiej instancji skargą kasacyjną, w której zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1) art. 184 ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej w związku z § 4 ust. 1 pkt 3 w związku z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. poprzez ich błędną wykładnię, a to wykładnię przesłanki „stałości” wykonywania pracy w szczególnych warunkach przez przyjęcie, ze ubezpieczona przed nabyciem prawa do urlopu macierzyńskiego nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach, w związku z przebywaniem na urlopie wychowawczym, jak i po zakończeniu urlopu macierzyńskiego nie wykonywała takiej pracy kontynuując urlop wychowawczy, co skutkuje niezaliczeniem okresu urlopu macierzyńskiego do czasu pracy w szczególnych warunkach z uwagi na brak stałości wykonywania pracy w warunkach szczególnych;
2) art. 184 ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej w związku z § 4 ust. 1 pkt 3 w związku z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. przez błędna wykładnię polegającą na uznaniu, ze do zaliczenia urlopu macierzyńskiego do czasu wykonywania pracy w warunkach szczególnych konieczne jest, by okres urlopu macierzyńskiego następował bezpośrednio po faktycznym świadczeniu pracy w takich warunkach i po jego zakończeniu następował powrót do faktycznego świadczenia pracy w warunkach szczególnych.Wskazując na powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w [...] do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego, zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy.Przepis § 2 rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. wymaga, aby praca w tym charakterze była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Nie chodzi tu o stałe i nieprzerwane wykonywanie określonych w umowie o pracę czynności, gdyż jest to niesprawdzalne. Dla spełnienia wymaganego warunku wystarczające jest powierzenie pracownikowi w umowie o pracę obowiązków wykonywania stałej pracy uznawanej za pracę w szczególnym charakterze i wykonywanie tej pracy przez pracownika. Wykonywanie pracy w rozumieniu omawianego przepisu należy rozumieć jako wykonywanie umowy o pracę, a w treści tego pojęcia mieszczą się także usprawiedliwione nieobecności w pracy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 maja 2005 r., II UK 219/04).
Do okresu pracy w szczególnych warunkach zalicza się czas krótkotrwałych, koniecznych szkoleń pracownika, okres urlopu wypoczynkowego i urlopu macierzyńskiego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 marca 2015 r., III UK 131/14).W rozpoznawanej sprawie sporne jest zaliczenie do okresu pracy w szczególnych warunkach okresu pobierania zasiłku macierzyńskiego przypadającego w okresie urlopu wychowawczego, przy czym jest niesporne, że skarżąca wykonywała pracę w szczególnych warunkach bezpośrednio przed rozpoczęciem urlopu wychowawczego i bezpośrednio po zakończeniu urlopu wychowawczego.Odnośnie do zaliczenia urlopu wychowawczego (na którym skarżąca przebywała od 5 listopada 1982 r. do 4 października 1987 r.) do okresu pracy w szczególnych warunkach, to należy zauważyć, że orzecznictwo Sądu Najwyższego w tej kwestii jest rozbieżne.
W uchwale Sądu Najwyższego z dnia 18 maja 2011 r., I UZP 1/11, OSNP 2012 nr 1-2, poz. 14 przyjęto, że okres urlopu wychowawczego pomiędzy 28 stycznia 1972 r. a 1 stycznia 1999 r. wlicza się do stażu, od którego zależy prawo do wcześniejszej emerytury. Odmienne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 19 kwietnia 2016 r., II UK 193/15 (niepublikowany), zgodnie z którym skoro przez pracę w szczególnych warunkach rozumie się wykonywanie takiej pracy, a nie pozostawanie w stosunku pracy, to nie ma podstaw do zaliczenia urlopu wychowawczego do okresu pracy w szczególnych warunkach, skoro pracownik w czasie tego urlopu jest zwolniony z obowiązku świadczenia pracy w szczególnych warunkach; oba orzeczenia dotyczą urlopu wychowawczego wykorzystanego w okresie, o którym mowa w sentencji uchwały Sądu Najwyższego I UZP 1/11.Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę przychyla się do poglądu prawnego wyrażonego w uchwale I UZP 1/11 z przyczyn wskazanych w jej uzasadnieniu i stwierdza, że okres urlopu wychowawczego, który bezpośrednio poprzedza faktyczne wykonywanie pracy w szczególnych warunkach i po którym bezpośrednio następuje faktyczne wykonywanie pracy w szczególnych warunkach, zalicza się do okresu pracy w szczególnych warunkach.W związku z powyższym bezprzedmiotowe jest rozważanie, czy do okresu pracy w szczególnych warunkach zalicza się okres pobierania zasiłku macierzyńskiego, przypadający w okresie korzystania z urlopu wychowawczego.
Biorąc powyższe pod rozwagę, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. kc