Supreme Court dismisses appeal on termination of employment due to fraud, citing no legal issue requiring resolution.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court refused to accept the cassation appeal filed by an employee against a labor court ruling that dismissed his claim for reinstatement. The employee argued that a company welfare fund regulation, which was more favorable to him, should override the Labor Code's provisions allowing immediate termination for serious misconduct. The court held that the welfare fund rules did not exclude the employer's right to terminate the contract without notice due to the employee's intentional fraud and dishonesty. Consequently, the appeal was rejected as it did not present a significant legal question requiring the Supreme Court's intervention.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 9 § 2 k.p.; Art. 52 § 1 pkt 1 k.p.; The principle of priority of more favorable regulations does not preclude the application of the Labor Code provisions on immediate termination of employment when an employee commits intentional fraud.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt I PK 304/14 POSTANOWIENIE Dnia 27 maja 2015 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Katarzyna Gonera w sprawie z powództwa A. G.przeciwko P. Spółce Akcyjnej w W. Jednostce w K.o przywrócenie do pracy,po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 27 maja 2015 r.,skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kielcachz dnia 26 maja 2014 r., sygn. akt V Pa 93/14, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od powoda na rzecz strony pozwanej kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Jędrzejowie wyrokiem z 23 stycznia 2014 r., IV P 160/13, oddalił powództwo A.G. przeciwko P. S.A. w W. Jednostce w K. o przywrócenie do pracy na stanowisku listonosza i zasądzenie wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy w wysokości 1.800 zł. Apelację od wyroku Sądu Rejonowego wniósł powód.Sąd Okręgowy w Kielcach wyrokiem z 26 maja 2014 r., V Pa 93/14, oddalił apelację. Skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego wniósł w imieniu powoda jego pełnomocnik, zaskarżając wyrok ten w całości. Skarga kasacyjna została oparta na podstawie naruszenia przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 9 § 2 k.p. przez przyjęcie, że strona pozwana miała prawo wypowiedzieć powodowi umowę o pracę w trybie art. 52 § 1 pkt 1 k.p., mimo korzystniejszych dla pracownika przepisów Regulaminu korzystania z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych w państwowym przedsiębiorstwie użyteczności publicznej „P.”, natomiast prawidłowa wykładnia art. 9 § 2 k.p. powinna polegać na wyinterpretowaniu z jego treści normy prawnej, zgodnie z którą jeżeli regulamin (akt prawa pracy hierarchicznie niższego rzędu) korzystniej dla pracownika reguluje sytuację, w której się znalazł, niż przepisy Kodeksu pracy (aktu prawa pracy hierarchicznie wyższego rzędu), to pracodawca jest zobowiązany zastosować regulacje regulaminu, czyli aktu hierarchicznie niższego rzędu.Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz wyroku Sądu Rejonowego, zniesienie postępowania w obu instancjach i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu.Konieczność przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący uzasadnił tym, że w sprawie „istnieje potrzeba wyjaśnienia zagadnienia budzącego poważne wątpliwości zagadnienia prawnego wywołującego rozbieżności w orzecznictwie sądów.
Wątpliwości dotyczą wyników wykładni art. 9 § 2 k.p., a tym samym skutków prawnych regulacji poszczególnych aktów prawa pracy”. Pierwsza wątpliwość dotyczy rozumienia wynikającej z art. 9 § 2 k.p. „zasady pierwszeństwa” i sprowadza się do odpowiedzi na pytanie: „czy prawidłowy jest wynik wykładni, iż korzystniejszy przepis aktu prawa pracy hierarchicznie niższego rzędu wyłącza całkowicie możliwość zastosowania przepisów ustawy - kodeks pracy”. Druga wątpliwość dotyczy zakresu zastosowania zasady pierwszeństwa i sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie:
„czy obejmuje również wyłączenie stosowania przez pracodawcę uprawnienia określonego w art. 52 § 1 pkt 1 k.p., o ile akt prawa pracy hierarchicznie niższego rzędu (np. regulamin pracy) jest korzystniejszy dla pracownika, tzn. w ściśle określonych okolicznościach przewiduje ściśle określone dolegliwości dyscyplinarne bez wskazania możliwości zastosowania np. rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia”. Odpowiedź na skargę kasacyjną wniósł w imieniu strony pozwanej jej pełnomocnik, wnosząc o wydanie postanowienia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ewentualnie o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie od powoda kosztów postępowania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna strony pozwanej nie kwalifikowała się do przyjęcia jej celem merytorycznego rozpoznania.Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli:
1) w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, 2) istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, 3) zachodzi nieważność postępowania lub 4) skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.Uzasadniając konieczność merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej, pełnomocnik strony skarżącej powołał się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, czyli przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Z utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego dotyczącego tej przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika, że przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne polega na sformułowaniu samego zagadnienia oraz wskazaniu argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych, w tym także na sformułowaniu własnego stanowiska przez skarżącego.
Wywód ten powinien być zbliżony do tego, jaki jest przyjęty przy przedstawianiu zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. (postanowienie Sądu Najwyższego z 9 maja 2006 r., V CSK 75/06, LEX nr 1102817). Analogicznie należy również traktować wymagania konstrukcyjne samego zagadnienia prawnego, formułowanego w ramach przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., oraz jego związek ze sprawą i skargą kasacyjną, która miałaby zostać rozpoznana przez Sąd Najwyższy. Zagadnienie prawne powinno:
1) być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (postanowienie Sądu Najwyższego z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01, LEX nr 52571);
2) być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej subsumcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (postanowienia Sądu Najwyższego: z 15 października 2002 r., III CZP 66/02, LEX nr 57240; z 22 października 2002 r., III CZP 64/02, LEX nr 77033 i z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08, LEX nr 478179);
3) pozostawać w związku z rozpoznawaną sprawą (postanowienia Sądu Najwyższego z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, LEX nr 864002; z 22 listopada 2007 r., I CSK 326/07, LEX nr 560504) i 4) dotyczyć zagadnienia budzącego rzeczywiście istotne (poważne) wątpliwości. Istotność zagadnienia prawnego konkretyzuje się zaś w tym, że w danej sprawie występuje zagadnienie prawne mające znaczenie dla rozwoju prawa i praktyki sądowej. Wymóg ten jest uzasadniony publicznymi celami rozpoznania przez Sąd Najwyższy skargi kasacyjnej (postanowienie Sądu Najwyższego z 25 października 2007 r., V CSK 356/07, LEX nr 621243).
Twierdzenie o występowaniu istotnego zagadnienia prawnego jest uzasadnione tylko wtedy, gdy przedstawiony problem prawny nie został jeszcze rozstrzygnięty przez Sąd Najwyższy lub kiedy istnieją rozbieżne poglądy w tym zakresie, wynikające z odmiennej wykładni przepisów konstruujących to zagadnienie (postanowienia Sądu Najwyższego: z 10 marca 2010 r., II UK 363/09, LEX nr 577467; z 12 marca 2010 r., II UK 400/09, LEX nr 577468).W rozpoznawanej sprawie nie można uznać, że opisane przez skarżącego wątpliwości wypełniają wymagania dotyczące formułowania „istotnego zagadnienia prawnego”, za które uznaje się zagadnienie nowe i dotychczas niewyjaśnione, które musi mieć charakter istotny i być zagadnieniem ściśle jurydycznym, dającym się przedstawić w sposób syntetyczny i oderwany od kontrowersji dotyczących ustaleń faktycznych lub oceny dowodów.
Sformułowane przez pełnomocnika skarżącego wątpliwości nie zawierają problemu ogólnej natury, który odpowiadałby konstrukcji zagadnienia prawnego z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Jako zagadnienie prawne przedstawiono w skardze problem dotyczący rozumienia art. 9 § 2 k.p. (w kontekście zwolnienia pracownika z pracy w trybie art. 52 § 1 pkt 1 k.p.), który sprowadza się do wyjaśnienia, czy w sytuacji zawinionego naruszenia przez pracownika Regulaminu korzystania z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych (w konkretnej sprawie: przedłożenia sfałszowanych faktur dotyczących pokrycia kosztów wypoczynku, wykorzystania pomocy z ZFŚS niezgodnie z przeznaczeniem), za które to naruszenie Regulamin przewiduje określone sankcje (w konkretnej sprawie: obciążenie pełnymi kosztami poniesionymi przez pracodawcę z tego tytułu i utratę prawa do świadczeń z ZFŚS w danym roku oraz przez okres następnych dwóch lat), pracodawca może dodatkowo stosować sankcje za naruszenie obowiązków pracowniczych wynikające z przepisów Kodeksu pracy, w tym z art. 52 § 1 pkt 1 k.p. i rozwiązać z pracownikiem z powodu tych naruszeń umowę o pracę bez wypowiedzenia.
W okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy brak podstaw do konstruowania istotnego zagadnienia prawnego nawiązującego do art. 9 § 2 k.p. Przepis ten wprowadza hierarchię autonomicznych źródeł prawa pracy oraz mechanizm rozwiązywania sprzeczności między nimi, oparty na zasadzie uprzywilejowania pracownika, przewidując jedynie, że między innymi regulaminy i statuty nie mogą być mniej korzystne dla pracowników niż przepisy Kodeksu pracy oraz innych ustaw i aktów wykonawczych do ustaw. Nie odwraca jednak tym samym hierarchii źródeł prawa pracy, w tym zasady nadrzędności ustaw i aktów wykonawczych do nich, jak również nie przyznaje depenalizującej mocy przepisom zawartym w regulaminach i statutach.
Wątpliwości interpretacyjne przedstawiane przez skarżącego w zakresie obowiązywania zasady pierwszeństwa stosowania normy wynikającej z art. 9 § 2 k.p., czyli zasady uprzywilejowania pracownika, w zakresie możliwości stosowania przez pracodawcę lub doboru określonych przewidzianych prawem sankcji wobec pracowników z powodu naruszenia przez nich obowiązków pracowniczych, były przedmiotem orzecznictwa. Kolizje wynikające z hierarchii aktów prawnych rozstrzygane są w oparciu o ustalone w sprawie okoliczności faktyczne. W wyroku z 18 lutego 2015 r., I PK 171/14 (LEX nr 1663395), Sąd Najwyższy uznał, że nie ma przeszkód do rozwiązania z pracownikiem umowy o pracę za wypowiedzeniem lub bez wypowiedzenia na podstawie tego samego zdarzenia, za które została nałożona na pracownika kara porządkowa, gdy waga tego przewinienia jest na tyle znacząca, że okoliczności i konsekwencje (nawet ewentualne) jego popełnienia uzasadniają przekonanie pracodawcy o niemożności dalszego zatrudniania pracownika.
Rozwiązanie stosunku pracy nie stanowi bowiem sankcji porządkowej w rozumieniu art. 108 k.p. W wyroku z 3 października 2008 r., II PK 62/08 (Monitor Prawa Pracy 2009 nr 4, s. 170), Sąd Najwyższy stwierdził, że przyczyną wypowiedzenia umowy o pracę może być wcześniejsze nałożenie na pracownika kary porządkowej. Zwolniony nie może skutecznie kwestionować takiego wypowiedzenia, jeżeli od kary nie odwołał się do sądu pracy. Z kolei w wyroku z 25 października 1995 r., I PRN 77/95 (OSNP 1996 nr 11, poz. 153), Sąd Najwyższy wskazał, że zarówno zawinione umyślnie przez pracownika uchybienie obowiązkom pracowniczym, jak i ich naruszenie z winy nieumyślnej, stanowi przyczynę uzasadniającą wypowiedzenie umowy o pracę.
Wymierzenie pracownikowi kary porządkowej nie wyklucza możliwości uznania tego samego nagannego zachowania się pracownika, stanowiącego przesłankę ukarania, za przyczynę uzasadniającą wypowiedzenie umowy o pracę. W kontekście niniejszej sprawy należy zwrócić uwagę, że przepisy Regulaminu korzystania z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych mogą przyznawać pracownikowi dodatkowe uprawnienia w stosunku do tych wynikających z prawa powszechnego, brak jest jednak normatywnych podstaw ku temu, zarówno w świetle przepisów Kodeksu pracy jak i Regulaminu, aby przypisywać im skutek wyłączający zastosowanie przepisów Kodeksu pracy dotyczących rozwiązania umowy o pracę z pracownikiem bez wypowiedzenia z jego winy w przypadku naruszenia postanowień Regulaminu.
Należy zgodzić się ze stanowiskiem strony pozwanej, przedstawionym w odpowiedzi na skargę kasacyjną, że „interpretacja zaprezentowana przez skarżącego doprowadziłaby do tego, że sprawcy przestępstw majątkowych objętych zakresem zastosowania § 27 Regulaminu korzystania z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych w sposób nieusprawiedliwiony jakimikolwiek istotnymi okolicznościami objęci zostaliby ochroną od stosowania zarówno kar porządkowych przewidzianych przepisami Kodeksu pracy, jak i środków zmierzających do definitywnego zakończenia stosunku pracy”.
Przedmiotem regulacji obowiązującego u pozwanej Regulaminu korzystania z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych były (wyłącznie) zasady przyznawania środków na poszczególne cele i rodzaje działalności socjalnej oraz zasady i warunki korzystania ze świadczeń finansowanych z Funduszu. Skarżący odwołuje się w skardze kasacyjnej do § 27 Regulaminu, zgodnie z którym: „Osoba uprawniona, która ubiegając się o przyznanie świadczenia z Funduszu, złożyła nieprawdziwe oświadczenie o wysokości przychodu przypadającego na osobę w rodzinie, przedłożyła sfałszowaną fakturę, rachunek bądź dowód wpłaty (itp.), wykorzystała pomoc niezgodnie z jej przeznaczeniem, odstąpiła świadczenie z Funduszu osobie nieuprawnionej, zostaje obciążona pełnymi kosztami poniesionymi przez pracodawcę z tego tytułu i traci prawo do świadczeń z Funduszu na okres dwóch lat kalendarzowych, licząc od roku, następującego po roku, w którym wykryto wymienione powyżej zdarzenia”.
Z przytoczonego przepisu Regulaminu nie wynika w jakikolwiek sposób, że okresowa utrata prawa do świadczeń z Funduszu i obowiązek zwrotu pełnych kosztów udzielonej pomocy socjalnej wyłączają możliwość skorzystania przez pracodawcę z przepisów Kodeksu pracy dotyczących rozwiązywania umów o pracę z powodu ciężkiego naruszenia przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych. Sąd Okręgowy przyjął, że w świetle art. 9 § 2 k.p. oraz przytoczonego postanowienia § 27 Regulaminu brak jest przeszkód do zastosowania instrumentu rozstania się pracodawcy z nieuczciwym pracownikiem, jakim jest rozwiązanie stosunku pracy bez wypowiedzenia.
Przepisy Regulaminu nie wyłączają stosowania art. 52 § 1 pkt 1 k.p. (inna sprawa, czy mogłyby zawierać taki wyłączenie), a zatem pracodawca nie jest pozbawiony możliwości rozwiązania z pracownikiem umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika z powodu naruszenia przez niego w rażący i oczywisty sposób obowiązku dbania o dobro zakładu pracy i powstrzymywania się od działań, które mogłyby narazić pracodawcę (oraz innych pracowników) na szkodę. Regulamin korzystania z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych w ogóle nie reguluje kwestii zwolnienia pracownika (rozwiązania z nim umowy o pracę), nie można zatem twierdzić, że jego postanowienia są korzystniejsze dla pracownika niż powszechnie obowiązujące przepisy Kodeksu pracy regulujące rozwiązanie umowy o pracę.Na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego Sąd drugiej instancji stwierdził, że powód uzyskał środki z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych w sposób bezprawny (wykorzystując faktury niezgodnie z ich przeznaczeniem) i przez to wyrządził szkodę w mieniu pracodawcy, a w sposób pośredni innym pracownikom uprawnionym do korzystania z tych środków.
W ocenie Sądu zachowanie powoda, w szczególności przedłożenie nieprawdziwych informacji, było nieuczciwe i nielojalne wobec pracodawcy i innych pracowników. Sąd Okręgowy podkreślił, że art. 9 § 2 k.p. nie wyłącza zastosowania wobec pracownika instytucji rozwiązania stosunku pracy bez wypowiedzenia, ponieważ umyślne poświadczenie nieprawdy celem uzyskania świadczeń socjalnych nie może nie spotkać się z odpowiednią reakcją pracodawcy, ponieważ prowadziłoby to do promowania nagannych zachowań i naruszania obowiązków pracowniczych.Ustalenia dokonane przez Sąd Okręgowy w oparciu o zebrane dowody stanowią podstawę faktyczną zaskarżonego wyroku i byłyby wiążące w razie merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej (art. 39813 § 2 k.p.c.).W związku z tym nie sposób uznać, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne wymagające rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy.
Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. O kosztach orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jednolity: Dz.U. 2013 r., poz. 490, ze zm.).