Legislator Giurisprudenza & Legislazione
I PK 27/18 Generato dall'IA

Supreme Court dismissed appeal on business trip expenses, ruling 10 euro reimbursement for sleeping in a vehicle cabin is valid compensation.

Numero d'incarto I PK 27/18
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the employee's cassation appeal regarding a claim for business trip accommodation expenses. The employee sought the standard hotel allowance, but the employer only paid 10 euros because the employee slept in the vehicle cabin without a hotel receipt. The court held that the internal regulation correctly distinguished between hotel stays and vehicle cabin stays, making the lower reimbursement legally sufficient.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 775 § 2 k.p.; Rozporządzenia wykonawcze do art. 775 § 2 k.p.: The statutory hotel allowance does not apply to employees sleeping in a vehicle cabin; internal regulations may provide a lower fixed compensation for such specific circumstances.

Parole chiave

Generato dall'IA
business trip expenses vehicle cabin accommodation internal regulation allowance reimbursement of costs employee compensation cassation appeal labor law dispute rimunerazione adeguata

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 775 § 2 k.p.
do art. 775 § 2 k.p., ale 10 euro - jako wartość zbyt niska.W tym miejscu należy zaznaczyć, że nocleg w kabinie pojazdu nie jest równoznaczny z bezpłatnym noclegiem w rozumieniu rozporządzenia wykonawczego.
Rozporządzenia wykonawcze do art. 775 § 2 k.p.
Ryczałtu tego nie wypłacano wówczas, gdy kierowca spędzał noc w kabinie samochodu.Sąd Rejonowy uwzględnił powództwo do wysokości kwoty 29.677,60 zł wedle regulacji powszechnej tj., rozporządzeń wykonawczych do art. 775 § 2 k.p.
art. 39814 k.p.c.
art. 102 k.p.c.
39814 k.p.c.).O kosztach orzeczono na podstawie art. 102 k.p.c., zważając na brak jasnej regulacji dla przedmiotu sprawy i na tym tle wynik sporu oraz sytuację skarżącego.
art. 775 § 2 k.p
Ryczałtu tego nie wypłacano wówczas, gdy kierowca spędzał noc w kabinie samochodu.Sąd Rejonowy uwzględnił powództwo do wysokości kwoty 29.677,60 zł wedle regulacji powszechnej tj., rozporządzeń wykonawczych do art. 775 § 2 k.p.
art. 775 § 1 k.p
415 k.p.c.Powód w skardze kasacyjnej zarzucił naruszenie art. 775 § 1 k.p.
art. 9 § 2 k.p
Nie oznacza to jednak, że unormowania zakładowe były korygowane przez przepisy powszechnie obowiązujące w postaci rozporządzeń wykonawczych przewidzianych dla sfery budżetowej, jako bardziej korzystne (art. 9 § 2 k.p.).
art. 775 § 5 k.p
w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej, miałyby zastosowanie tylko wówczas, gdyby nie było zakładowych unormowań dotyczących należności z tytułu podróży służbowej (art. 775 § 5 k.p.).
art. 39815 § 1 k.p.c
Jednocześnie Sąd Okręgowy orzekł o zwrocie części spełnionego świadczenia i z tego tytułu zasądził od powoda na rzecz pozwanej 21.570,49 zł na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c.
art. 415 k.p.c
w związku z art. 415 k.p.c.Powód w skardze kasacyjnej zarzucił naruszenie art.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 24 listopada 2016 r. K 11/15
wyrok Sądu Najwyższego z 12 czerwca 2014 r., II PZP 1/14
wyrok Sądu Najwyższego z 30 maja 2017 r., II PK 122/16
wyrok Sądu Najwyższego z 30 maja 2017 r., II PK 122/16).Ryczałt za nocleg nie jest świadczeniem abstrakcyjnym lecz kauzalnym, czyli warunkowanym kosztami (por.
wyrok Sądu Najwyższego z 9 marca 2017 r., I PK 309/15
Reguła ta odnosi się do kosztów noclegu w kabinie pojazdu (wyrok Sądu Najwyższego z 9 marca 2017 r., I PK 309/15 w tej sprawie).Skarżący nie zarzuca naruszenia prawa procesowego, czyli np.
wyrok Sądu Najwyższego z 31 października 2018 r., II PK 191/17
wyrok Sądu Najwyższego z 31 października 2018 r., II PK 191/17).
wyrok Sądu Najwyższego z 28 marca 2017 r., II PK 28/16
wyrok Sądu Najwyższego z 10 kwietnia 2018 r., II PK 3/17
wyrok Sądu Najwyższego z 19 kwietnia 2018 r., I PK 35/17
I PK 309/15
Supreme Court quashes labor court ruling on business trip expenses, ordering retrial due to incorrect daily allowance calculation.
I PK 309/16
Supreme Court dismissed cassation appeal for failure to prove obvious legal error affecting case outcome.
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt I PK 27/18 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 maja 2019 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Romualda Spyt (przewodniczący)‎SSN Halina Kiryło‎SSN Zbigniew Korzeniowski (sprawozdawca) w sprawie z powództwa S. K.‎przeciwko M. Spółce Akcyjnej w S.‎o świadczenia związane z podróżą służbową,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 8 maja 2019 r.,‎skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K.‎z dnia 28 września 2017 r., sygn. akt V Pa […], I. oddala skargę kasacyjną, II. nie obciąża powoda kosztami postępowania kasacyjnego strony pozwanej.

UZASADNIENIE

Sąd Okręgowy w K. po ponownym rozpoznaniu apelacji pozwanego pracodawcy M. S.A. w S. (po wyroku Sądu Najwyższego z 9 marca 2017 r., I PK 309/15) zmienił wyrok Sądu Rejonowego w S. z 2 lutego 2015 r. w ten sposób, że w miejsce kwoty 29.677,60 zł zasądził powodowi S. K. 9.343,92 zł oraz orzekł o zwrocie części spełnionego świadczenia i z tego tytułu zasądził od powoda na rzecz pozwanego 21.570,49 zł, które rozłożył na 21 rat, oddalając wniosek restytucyjny w pozostałym zakresie.Powód był zatrudniony u pozwanego jako kierowca w transporcie międzynarodowym (na stanowisku kierowcy eksploatacyjnego) i dochodził ryczałtu noclegowego za okres od października 2011 r. do stycznia 2014 r.

Pozwany zarzucał, że regulamin wynagrodzenia – załącznik nr 8 w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi spółki z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju w § 7 – przyznawał pracownikowi prawo do zwrotu kwoty - przy braku rachunku hotelowego - w wysokości 25% ryczałtu regulaminowego określonego na 40 euro. Ryczałtu tego nie wypłacano wówczas, gdy kierowca spędzał noc w kabinie samochodu.Sąd Rejonowy uwzględnił powództwo do wysokości kwoty 29.677,60 zł wedle regulacji powszechnej tj., rozporządzeń wykonawczych do art. 775 § 2 k.p. Wskazał na wykładnię prawa wynikającą z uchwały Sądu Najwyższego z 12 czerwca 2014 r., II PZP 1/14.Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z 21 maja 2015 r. oddalił apelację pozwanego.Sąd Najwyższy po rozpoznaniu skargi kasacyjnej pozwanego wyrokiem z 9 marca 2017 r.

I PK 309/16 uchylił wyrok Sądu Okręgowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazał m.in. na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 24 listopada 2016 r. K 11/15 i stwierdził, że nie naruszało prawa określenie w przepisach zakładowych lub w umowie o pracę należności przysługujących kierowcom z tytułu noclegu w podróży służbowej poza granicami kraju, które zostały ustalone w wysokości niższej od wysokości ryczałtów przewidzianych w rozporządzeniach wykonawczych. W sprawie powinny znaleźć zastosowanie przede wszystkim przepisy zakładowe - regulamin wynagradzania z 6 grudnia 2006 r., który w załączniku nr 8 ustalał w § 7 ryczałt za nocleg w podróży służbowej poza granicami kraju.

Regułą było, że przepisy zakładowe przewidywały zwrot kosztów hotelowych, a w przypadku braku rachunku za nocleg - ryczałt 10 euro za nocleg co mogło być racjonalne w przypadku dysponowania przez powoda pojazdem z miejscami noclegowymi o adekwatnym standardzie. Kwestia ta wymaga poczynienia ustaleń, których zabrakło w uzasadnieniu wyroku. W takiej sytuacji, na podstawie unormowań zakładowych, powodowi przysługiwałby ryczał w łącznej wysokości 2.230 euro, a nie w wysokości przyjętej w wyroku. Sąd w uzasadnieniu wyroku błędnie podał stawkę dzienną (40 euro zamiast 10) pisząc, że 223 dni razy 40 euro, daje łącznie 2.230 euro.W ocenie Sądu Najwyższego, postanowienia regulaminu u pozwanego w zakresie odmowy wypłaty ryczałtu za nocleg w przypadku przydzielenia kierowcy samochodu z miejscami sypialnianymi w kabinie, pozostawały w sprzeczności z art. 775 § 1 k.p. oraz art. 8 ust. 8 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 (w zakresie regularnego tygodniowego wypoczynku), i dlatego nie powinny być stosowane.

Nie oznacza to jednak, że unormowania zakładowe były korygowane przez przepisy powszechnie obowiązujące w postaci rozporządzeń wykonawczych przewidzianych dla sfery budżetowej, jako bardziej korzystne (art. 9 § 2 k.p.). Przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju, które zostało zastąpione rozporządzeniem z 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej, miałyby zastosowanie tylko wówczas, gdyby nie było zakładowych unormowań dotyczących należności z tytułu podróży służbowej (art. 775 § 5 k.p.).

Ten stan prawny może zmienić ustawodawca w drodze nowelizacji ustawy o czasie pracy kierowców, gdyby uznał, że zapewnienie kierowcy dokładnie określonych warunków noclegowych w kabinie pojazdu, zwalnia pracodawcę z obowiązku wypłaty ryczałtu za nocleg. Obowiązywanie zakładowych unormowań dotyczących ryczałtu za nocleg w służbowej podróży zagranicznej kierowcy zatrudnionego w transporcie międzynarodowym, nakazywało ich stosowanie z mocy art. 4 i art. 2 ust. 7 ustawy o czasie pracy kierowców w związku z art. 775 § 1 i 3 k.p. do pracy kierowców w okresie po 3 kwietnia 2010 r., nawet jeśli stawki ryczałtu za nocleg były niższe od ustalonych przepisami wydanymi na podstawie art. 775 § 2 k.p., a pojazd wyposażony był w kabinę z miejscami do spania.Sąd Okręgowy uzupełnił postępowanie dowodowe o treść regulaminu wynagradzania oraz zeznania powoda i pozwanego.

W uzasadnieniu orzeczenia reformatoryjnego stwierdził, że jest związany wskazaniami Sądu Najwyższego. Uznał, że zastosowanie mają przepisy zakładowe, czyli regulamin wynagradzania z 6 grudnia 2006 r., który określał zwrot kosztów podróży służbowej poza granicami kraju, dietę 40 euro i zwrot kosztów noclegu (§ 7 zał. nr 8). W przepisach była określona stawka za hotel, a w razie nieprzedłożenia rachunku za nocleg pracownikowi przysługiwał ryczał w wysokości 25% limitu. Regulacja nie była stosowana gdy pracodawca zapewniał bezpłatny nocleg.

Powód w spornym okresie nigdy nie spał w hotelu i nie przedstawił rachunków za nocleg. Nie miał także zapewnionego noclegu w innym miejscu niż hotel. Od 1 października 2011 r. do 31 stycznia 2014 r. przebywał w podróżach służbowych 223 dni (w Niemczech, Francji, Holandii, Belgii). Powód miał zatem prawo do ryczałtu za noclegi w kwocie 2.230 euro (223 noclegi x 40 euro x 25%), co stanowi 9.343,92 zł. Do tej wysokości powództwo mogło być uwzględnione. Jednocześnie Sąd Okręgowy orzekł o zwrocie części spełnionego świadczenia i z tego tytułu zasądził od powoda na rzecz pozwanej 21.570,49 zł na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. w związku z art. 415 k.p.c.Powód w skardze kasacyjnej zarzucił naruszenie art. 775 § 1 k.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że ustalony w regulaminie poziom ryczałtu za noclegi daje kierowcy realną możliwość zaspokojenia potrzeb noclegowych bez badania w ogóle tej okoliczności, podczas gdy przyjęty w regulaminie ryczałt w wysokości 10 euro nie był w stanie w żadnej mierze zrekompensować kosztów noclegu w Niemczech, gdzie powód nocował.

Na tej podstawie wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Pozwany wniósł o oddalenie skargi i zasądzenie kosztów.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Podstawa skargi kasacyjnej (art. 3983 § 1 pkt 1 k.p.c.) nie jest zasadna i dlatego została oddalona.Skarżący zarzuca jedynie naruszenie art. 775 § 1 k.p., co nie jest wystarczające dla wzruszenia wyroku sądu drugiej instancji, gdyż przepis ten zawiera ogólną regulację. Zgodnie z nią pracownikowi wykonującemu na polecenie pracodawcy zadanie służbowe poza miejscowością, w której znajduje się siedziba pracodawcy, lub poza stałym miejscem pracy, przysługują należności na pokrycie kosztów związanych z podróżą służbową.

Jest to zasada, która nie jest kwestionowana, a jednocześnie art. 775 § 1 k.p. nie określa czy i w jakiej wysokości powodowi przysługiwał ryczałt noclegowy.W sprawie zachodziło związanie wykładnią przyjętą w wyroku Sądu Najwyższego z 9 marca 2017 r., I PK 309/15 (art. 39820 k.p.c.). Na tym tle możne rodzić się wątpliwość, czy mimo związania wyrokiem Sądu Najwyższego w tej sprawie skarżący nie powraca do prawa powszechnego (pierwotnej podstawy pozwu). Wątpliwość ta może być aktualna nawet gdy skarżący w zarzucie skargi kasacyjnej hasłowo odwołuje się do regulaminu wynagradzania, gdyż wedle tego źródła prawa ryczałt noclegowy nie był świadczeniem powszechnym, a jego regulacja miała na uwadze tylko pokrycie noclegu w hotelu.

Wówczas 25% określonego ryczałtu (40 euro) przysługiwało tylko w przypadku braku rachunku za hotel. Tym samym, dla przypadku odbywania noclegu w kabinie samochodu, w ogóle nie było regulacji ryczałtowych, czy też była regulacja negatywna. W takim przypadku można by rozważać, czy była jakakolwiek regulacja pozytywna w zakresie ryczałtu i czy spełniała się norma z art. 775 § 5 k.p.? Nawet przy takim założeniu nie można przyjąć, że należało stosować bezpośrednio i wyłącznie przepisy powszechne.Dla przedmiotowej sprawy istotne jest, że skarżący nie spędzał noclegów w hotelu lecz w kabinie pojazdu.

Z tej przyczyny traci na znaczeniu zarzut nierozpoznania sprawy przez nieustalenie kosztów noclegu w hotelu (czyli nie tylko z braku w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przepisów postępowania – art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c.). Taki zarzut nie byłby bez racji, gdyby powód nocował w hotelu (motelu) i pomimo to nie miał rachunku. Wówczas można by weryfikować ryczałt hotelowy określony na 10 euro w regulaminie wynagradzania w aspekcie zarzutu podnoszonego przez skarżącego o braku „adekwatności pułapu ustalonego ryczałtu”. Powstawałaby w ogóle wątpliwość co do zgodności takiego zapisu regulaminu z regulacją rozporządzenia wykonawczego wydanego do art. 775 § 2 k.p., albowiem wynika z niej, że ryczałt wynosi 25% limitu, czyli stawki z rozporządzenia, która dla krajów w których powód pracował przewyższała 40 euro.Sąd w zaskarżonym wyroku, nie wyrażając tego jednoznacznie, w istocie rozstrzygnął, że regulacja powszechna ustępuje, gdy obowiązuje regulacja zakładowa (art. 775 § 5 k.p.c.).

Orzekł tak zważając na wskazania zawarte w wyroku Sądu Najwyższego w tej sprawie. W tym zakresie nie występuje spór w sprawie, gdyż dla skarżącego punktem odniesienia nie jest minimalny ryczał noclegowy, wynikający z prawa powszechnego, czyli minimum 25% ryczałtu z § 9 ust. 2 czy z § 16 ust. 2 odpowiednich rozporządzeń wykonawczych z 19 grudnia 2002 r. i z 29 stycznia 2013 r. do art. 775 § 2 k.p., ale 10 euro - jako wartość zbyt niska.W tym miejscu należy zaznaczyć, że nocleg w kabinie pojazdu nie jest równoznaczny z bezpłatnym noclegiem w rozumieniu rozporządzenia wykonawczego.

W prawie rozporządzeniu wykonawczym wydanym do 775 § 2 k.p., wypłata ryczałtu noclegowego zależy od spędzenia noclegu w hotelu a nie w kabinie. Nocleg w kabinie nie jest zakazany, a wręcz jest dozwolony, dlatego regulacja powszechna dotycząca ryczałtu hotelowego z rozporządzenia wykonawczego i regulacja w prawie zakładowym nie muszą odnosić się do tej samej sytuacji, bo ta druga może odnosić się tylko do noclegu w kabinie pojazdu. Początkowo zauważalna była tendencja, że pracodawcy regulowali jedynie prawo do diet z tytułu podróży służbowych kierowców bez ryczałtów za noclegi, albowiem uznawali, że nocleg w kabinie pojazdu to nocleg bezpłatny w rozumieniu rozporządzenia wykonawczego do art. 775 § 2 k.p. Kwestia ta nadal nie jest jednoznacznie rozstrzygnięta w orzecznictwie, mimo wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 24 listopada 2016 r., K 11/15.

Trybunał nie przesądził (gdyż nie należało to w jego kompetencji), czy odpoczynek w kabinie pojazdu jest adekwatnym, czy też nieadekwatnym sposobem regenerowania sił przez kierowców. Zauważył jednak, że ta kwestia wymaga odpowiednich analiz z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy w zawodzie kierowcy i podjęcia opartej na nich interwencji ustawodawcy. Ustawodawca, z uwagi na istotny cel (bezpieczeństwo ruchu drogowego), po rzetelnej ocenie potrzeby wprowadzenia nowych regulacji, może uznać za konieczne wprowadzenie korzystniejszego unormowania warunków noclegu niż zawarte w rozporządzeniu z 15 marca 2006 r. nr 561/2006 (WE) w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego.

Powinien tego dokonać w sposób jasny i precyzyjny. Obecne odesłanie zawarte w art. 21a ustawy o czasie pracy kierowców do ogólnych przepisów kodeksu pracy, a przez nie do przepisów wykonawczych dotyczących pracowników administracji państwowej i samorządowej nie spełnia tego wymogu. Nie wyraża w sposób jednoznaczny intencji ustawodawcy do korzystniejszego unormowania warunków noclegu niż w rozporządzeniu nr 561/2006, tj. ustanowienia zakazu odbywania przez kierowcę noclegu w kabinie samochodowej wyposażonej w odpowiednie miejsce do spania (zob. też postanowienie TSUE z 18 lutego 2016 r., C-325/15 i wyrok TSUE z 20 grudnia 2017 r., C-102/16).

Dodatkowo, po wydaniu wyroku przez Trybunału, można dostrzec różnice w zakresie tez wyrażanych w orzecznictwie co do tego czy art. 775 k.p. stosuje się wprost czy odpowiednio, albo czy tylko odpowiednio stosuje przepisy powszechne o świadczeniach z tytułu podróży służbowych. Dlatego może być kwestionowane założenie, iż po wyroku Trybunału nadal stosuje się bezpośrednio (wprost) przepisy o podróży służbowej zawarte w kodeksie pracy.W sferze innej niż państwowa lub samorządowa, o wysokości zwrotu kosztów podróży decyduje pracodawca prywatny, przy czym w zakresie ryczałtu za nocleg, granice minimalne mogą być niższe niż zastrzeżone dla pierwszej sfery (art. 775 § 3 i 5 k.p.).

Tezę taką potwierdza uchwała SN z 26 października 2017 r., III PZP 2/17. Uchwała dotyczyła kwestii, czy ryczał za nocleg może być niższy niż 25% ryczałtu ustalonego w prawie powszechnym (rozporządzeniach). Odpowiedź jest pozytywna, czyli ryczałt za nocleg w podróży służbowej kierowcy zatrudnionego w transporcie międzynarodowym może zostać określony w układzie zbiorowym pracy lub w regulaminie wynagradzania albo w umowie o pracę (art. 775 § 3 k.p.) poniżej 25% limitu z rozporządzenia w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju.

W uchwale wskazano też na potrzebę odpowiedniego ustalania i rozstrzygania o dolnej granicy tego ryczałtu (niższej niż 25%). Natomiast u pracodawcy prywatnego, u którego nie ma przepisów zakładowych ani odpowiedniego postanowienia w indywidulanej umowie, wówczas obowiązują przepisy o podróżach służbowych i minimalnej granicy ryczałtu za nocleg, określone w prawie powszechnym (rozporządzeniu). Tym samym, gdy nie ma innego źródła niż przepisy ustawy i rozporządzenia wykonawczego, to granicą minimalną jest 25% kwoty ryczałtu.

Jeśli świadczenia określono w regulaminie wynagradzania albo w umowie o pracę, to te źródła decydują w pierwszej kolejności, czyli ryczałt noclegowy może być niższy niż 25% i wtedy sporna może być jego dolna granica.Można stwierdzić, że takie same wnioski wynikające z wykładni prawa jak wyprowadzone w uchwale z 26 października 2017 r., III PZP 2/17 mogły być przedstawione przed orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z 24 listopada 2016 r., K 11/15. Niemniej nie powinno się pomniejszać znaczenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sporach dotyczących ryczałtów noclegowych i w ogóle podstaw rozliczania kierowcom w transporcie międzynarodowym kosztów podróży służbowej.

Nie trzeba szerzej uzasadniać, że kierowca w transporcie międzynarodowym nie jest w takiej samej podróży służbowej jak pracownik państwowy (samorządowy) w okazjonalnej (sporadycznej) podróży służbowej. Ta podstawowa różnica, prócz wadliwego (kaskadowego) odesłania do regulacji wykonawczej, zdecydowała o niekonstytucyjności regulacji. Konsekwentnie, wykładnia prawa jest nadal otwarta w aspekcie kompensaty kosztów noclegu kierowców w transporcie międzynarodowym. Punktem odniesienia są przepisy powszechne dotyczące podróży służbowej, jednak o ryczałcie, którego pracodawca nie uregulował w prawie zakładowym albo strony same nie uzgodniły, decydować może sąd powszechny.Kierowcy spędzają noclegi w pojazdach (tak wynika z tej i wielu innych spraw), co samo w sobie nie jest niezgodne w z prawem, choć z reguły nie wypełnia standardu noclegu jako właściwego odpoczynku.

Jeżeli więc akceptuje się wykładnię, że ryczałt za nocleg może być niższy niż określony dla służby państwowej (25% ryczałtu), to odstępstwo od minimum ryczałtu (a nie wyjątek) nie powinno wynikać tylko z tego, że uzp, regulamin lub umowa zawierają postanowienia określające warunki wypłacania należności z tytułu podróży służbowej w kwocie niższej niż określona w rozporządzeniu wykonawczym. Punktem ciężkości nie jest samo prawo do „ryczałtu” za nocleg - gdyż to nie musi budzić wątpliwości - lecz jego wysokość, a ta jako kompensata kosztu nie może zależeć od tego czy jest on uregulowany w zakładowym prawie płacowym lub w indywidualnej umowie.

Chodzi wszak o kompensatę kosztów podróży służbowej, zatem o wartość wymierną (policzalną) a nie o rodzaj szczególnej sankcji dla pracodawcy za brak odpowiedniej regulacji płacowej lub uzgodnienia ryczałtu w umowie o pracę. Nie ma też uzasadnienia do różnicowania z tych przyczyn podstawowych (zwykłych) takich samych rodzajowo praw podmiotowych pracowników zatrudnianych u różnych przewoźników w zakresie wysokości ryczałtu i odpowiednio ich sytuacji jako pracodawców tych pracowników, czyli tylko ze względu na istnienie lub brak takiej regulacji.

Koszty podróży służbowej mogą być w razie sporu ważone (racjonalizowane przykładowo in plus) nawet wtedy, gdy istnieje regulacja zakładowa albo umowa dotyczące ryczałtu, dlatego tym bardziej mogą być ustalane albo weryfikowane w indywidualnym sporze przez Sąd, czyli nawet przy braku takiej regulacji.Można zatem przyjąć, że art. 775 k.p. nadal ma odpowiednie zastosowanie, do czasu uregulowania sprawy przez ustawodawcę, z tą różnicą, że chodzi o inne, bo "autonomiczne" (nie takie samo, jak w art. 775 k.p.) rozumienie podróży służbowej.

Oznacza to, że regulacja wewnątrzzakładowa nie powinna pomijać rekompensaty kosztów noclegu, czyli nie powinno z niej wynikać, że nie przysługuje zwrot jakichkolwiek kosztów (czyli w każdym przypadku), tylko dlatego, że kierowca korzysta z noclegu (śpi) w kabinie samochodu. Innymi słowy art. 775 k.p. nadal stanowi oparcie dla takiej regulacji w prawie zakładowym lub w umowie o pracę. Jeśli nie ma jej w prawie zakładowym bądź nie wprowadza jej pracodawca albo nie uzgadnia z pracownikiem w umowie, to sporną kwestię może rozstrzygnąć sąd.

Orzeczenie może zastąpić więc umowę stron w tym zakresie. Wówczas uzasadnione może być moderowanie „ryczałtu” że względu na warunki noclegi w kabinie pojazdu i koszty (wydatki) kierowcy (por. wyrok Sądu Najwyższego z 30 maja 2017 r., II PK 122/16).Ryczałt za nocleg nie jest świadczeniem abstrakcyjnym lecz kauzalnym, czyli warunkowanym kosztami (por. wyrok Sądu Najwyższego z 31 października 2018 r., II PK 191/17). W tej sprawie punktem odniesienia nie jest zarzucany brak „realnej możliwość zaspokojenia potrzeb noclegowych” w warunkach hotelowych, gdyż powód nie korzystał z hoteli, lecz koszt noclegu w kabinie pojazdu.

Nie jest uprawnione założenie, że nocleg w kabinie pojazdu jest równoznaczny z prawem do ryczałtu hotelowego wedle przepisów wykonawczych do art. 775 § 2 k.p. W przypadku noclegu w kabinie pojazdu kwota 10 euro nie musi być uznana za niekompensującą kosztów takiego noclegu, zwłaszcza, że w postępowaniu powód nie wykazywał zasadności wyższej kompensaty (por. wyroki Sądu Najwyższego z 28 marca 2017 r., II PK 28/16; z 10 kwietnia 2018 r., II PK 3/17; z 19 kwietnia 2018 r., I PK 35/17).Sąd powszechny w tej sprawie (po ponownym rozpoznaniu sprawy) bezpośrednio odwołał się do stawki 10 euro określonej w regulaminie, przewidzianej jednak dla innej sytuacji.

Nie oznacza to, że wyrok należy uchylić. Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego (K 11/15) i po uchwale Sądu Najwyższego (III PZP 2/17) nie ma uzasadnienia do zasądzania ryczałtu hotelowego określonego w prawie powszechnym, gdy kierowca w transporcie międzynarodowym spędzał noclegi w kabinie pojazdu. wniosek wynikał z regulaminu obowiązującego u pozwanego, wszak aby uzyskać ryczałt hotelowy należało przedstawić rachunek, a w przypadku jego braku pozwany wypłacał 10 euro. Reguła ta odnosi się do kosztów noclegu w kabinie pojazdu (wyrok Sądu Najwyższego z 9 marca 2017 r., I PK 309/15 w tej sprawie).Skarżący nie zarzuca naruszenia prawa procesowego, czyli np. art. 217 § 3 k.p.c. w kontekście braku dostatecznego wyjaśnienia spornych okoliczności w sferze faktycznej.

Ustalenie kosztów lub szkody należy w pierwszej kolejności do ustaleń ze sfery faktów. Spór dotyczył w istocie samej zasady, czyli źródła oraz treści uprawnienia i nie do ryczałtu hotelowego, lecz kompensaty kosztów noclegu w kabinie pojazdu. Są to inne koszty niż koszty noclegu w hotelu. Skarżący podaje w skardze kasacyjnej, że „średni koszt noclegu hotelowego w Niemczech w niskim standardzie poza dużymi miastami wynosił 30-40 euro”. Przy takim „uśrednieniu” zasądzone 10 euro dziennego ryczałtu odpowiada 25% takiego wydatku.

Jednak miara ta – czyli 25% ryczałtu powszechnego - ma zastosowanie w przypadku braku rachunku i noclegu w hotelu a nie w kabinie pojazdu (wskazane § 9 ust. 2 i § 16 ust. 2 odpowiednich rozporządzeń wykonawczych z 19 grudnia 2002 r. i z 29 stycznia 2013 r. do art. 775 § 2 k.p.). Inaczej ujmując przedmiotem regulacji rozporządzenia wykonawczego nie są koszty noclegu kierowcy w transporcie międzynarodowym w kabinie pojazdu, podobnie innego pracownika w podróży służbowej za granicą, który spędza nocleg przykładowo w wagonie sypialnym lub w różnego rodzaju kuszetkach.Z tych motywów orzeczono jak w sentencji (art. 39814 k.p.c.).O kosztach orzeczono na podstawie art. 102 k.p.c., zważając na brak jasnej regulacji dla przedmiotu sprawy i na tym tle wynik sporu oraz sytuację skarżącego. [aw]