Criminal appeal dismissed; Supreme Court rejects prosecutor's cassation on procedural grounds regarding minor social harm.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the prosecutor's cassation against a lower court's decision to conditionally terminate criminal proceedings. The prosecutor argued that the lower court incorrectly applied material law provisions regarding fraud and failed to apply the principle of caution. The court ruled that the lower court acted within its reformatory powers by recognizing the acts had negligible social harm, which legally mandates termination of proceedings. Consequently, the cassation was rejected as obviously unfounded, and the state was ordered to pay the defendant's legal costs.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 433 § 1 k.p.k.; Art. 434 § 2 k.p.k.; Art. 440 k.p.k.; Art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k.: The appellate court may exercise reformatory power to terminate proceedings if acts have negligible social harm, and a cassation complaint challenging such a decision based on factual assessments of social harm is inadmissible.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt I KK 24/21 POSTANOWIENIE Dnia 4 listopada 2021 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dariusz Świecki w sprawie D. K. co do której umorzono postępowanie karne po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. w dniu 4 listopada 2021 r., kasacji wniesionej przez prokuratora od wyroku Sądu Okręgowego w S. z dnia 26 listopada 2020 r., sygn. akt II Ka (…), zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w E. z dnia 3 września 2020 r., sygn. akt II K (…), postanowił:
1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;
2. zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz D. K. kwotę 300 zł;
3. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciążyć Skarb Państwa.
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w E., wyrokiem z dnia 3 września 2020 r., sygn. akt II K (…), po ustaleniu, że oskarżona D. K. dopuściła się czynów kwalifikowanych z art. 271 § 2 k.k. w zb. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 3 k.k., warunkowo umorzył wobec niej postępowanie karne.Apelację od tego orzeczenia wniósł prokurator. Zarzucił w niej:a) rażącą obrazę przepisów prawa materialnego, a to art. 271 § 2 k.k. poprzez jego bezpodstawne zastosowanie, w sytuacji gdy D. K. dopuściła się poświadczenia nieprawdy w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, a więc typu kwalifikowanego przestępstwa poświadczenia nieprawdy wyczerpującego dyspozycję art. 271 § 3 k.k., co do którego nie można zastosować typu uprzywilejowanego, a więc wypadku mniejszej wagi, o którym mowa w art. 271 § 2 k.k.;b) z daleko posuniętej ostrożności procesowej - obrazę przepisów prawa materialnego, a to art. 11 § 2 k.k. poprzez jego niezastosowanie pomimo tego, że Sąd Rejonowy uznał, że oskarżona D.
K. swoim zachowaniem wyczerpała znamiona określone w dwóch przepisach ustawy karnej.Po rozpoznaniu tej apelacji, Sąd Okręgowy w S., wyrokiem z dnia 26 listopada 2020 r., sygn. akt II Ka (…), po uznaniu, że oskarżona wyczerpała znamiona zarzucanych jej czynów z art. 271 § 3 k.k., których społeczna szkodliwość jest znikoma, na podstawie art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k. w zw. z art. 1 § 2 k.k., zaskarżony wyrok uchylił w całości i postępowanie karne umorzył. Kasację od prawomocnego wyroku wniósł prokurator, zaskarżając go w zakresie, w jakim umorzono względem oskarżonej postępowanie na podstawie art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k., na jej niekorzyść.
Zarzucił mu rażące naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, a to art. 440 k.p.k. poprzez jego bezpodstawne zastosowanie w sytuacji, gdy wyrok Sądu pierwszej instancji i tak powinien podlegać uchyleniu z uwagi na rażącą obrazę przepisów prawa materialnego i orzeczenie warunkowego umorzenia postępowania co do czynów, których górna granica ustawowego zagrożenia wynosi 8 lat, a nadto poprzez niezasadne uznanie, iż zachodziły przesłanki z art. 440 k.p.k. nakazujące Sądowi drugiej instancji zmianę wyroku na korzyść oskarżonej, pomimo przeciwnego kierunku apelacji wywiedzionej przez prokuratora, co w konsekwencji doprowadziło do niezasadnego umorzenia postępowania karnego wobec stwierdzenia znikomej społecznej szkodliwości zarzucanych czynów, tj. na podstawie art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k.W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w S. w zakresie umorzenia postępowania i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w E. jako Sądowi pierwszej instancji.W odpowiedzi na tę kasację, obrońca wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej oraz zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz oskarżonej zwrotu kosztów procesu w postępowaniu kasacyjnym, w tym z tytułu ustanowienia w sprawie obrońcy, według norm przepisanych.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Kasacja jest oczywiście bezzasadna, co uprawniało do jej oddalenia na posiedzeniu, o jakim mowa w art. 535 § 3 k.p.k.W ocenie skarżącego w realiach sprawy Sąd odwoławczy nie mógł zastosować art. 440 k.p.k., jako że wyrok Sądu pierwszej instancji został zaskarżony jedynie apelacją prokuratora wniesioną na niekorzyść oskarżonej, a nadto podlegał on uchyleniu wobec tego, że dotknięty był rażącą obrazą prawa materialnego z uwagi na orzeczenie nim warunkowego umorzenia postępowania odnośnie do czynów wyczerpujących dyspozycję art. 271 § 3 k.k., a więc przestępstw zagrożonych karą pozbawienia wolności w wymiarze do lat 8.
W efekcie więc tego, że Sąd odwoławczy podzielił zapatrywanie, iż właściwym było zakwalifikowanie czynów oskarżonej z art. 271 § 3 k.k., należało wedle autora kasacji uchylić wyrok Sądu Rejonowego, a nie zastosować regulację art. 440 k.p.k.Przypomnieć w tym miejscu trzeba, że kasacja to nadzwyczajny środek zaskarżenia. W skardze tej można wskazywać wyłącznie na uchybienia określone w art. 439 k.p.k. lub inne, ale przy tym rażące naruszenie prawa, do jakiego doszło w postępowaniu odwoławczym, co w konsekwencji mogło mieć istotny wpływ na treść wyroku sądu drugiej instancji.
Patrząc z tej perspektywy na wniesioną w sprawie kasację, stwierdzić trzeba, że nie podnosi ona tego rodzaju zarzutu, aby zasługiwała na uwzględnienie.Otóż, po pierwsze wbrew wywodom skarżącego, stwierdzone w toku kontroli odwoławczej uchybienie nie skutkowało koniecznością uchylenia wyroku Sądu pierwszej instancji z przekazaniem sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Stosownie bowiem do art. 437 § 2 zdanie drugie k.p.k. uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania może nastąpić wyłącznie w wypadkach wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k., art. 454 k.p.k. lub jeżeli jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w całości.
Żadna z tych okoliczności w sprawie nie wystąpiła. Regulacja ta ma przy tym powodować częstsze reformatoryjne orzekanie przez sądy odwoławcze. W konsekwencji zaś, w razie stwierdzenia przez sąd odwoławczy uchybienia podnoszonego w środku odwoławczym sąd ten winien owo uchybienie zasadniczo wyeliminować samodzielnie, a uchylenie z powodu tego uchybienia wyroku sądu pierwszej instancji z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania nastąpić może wyłącznie w wypadkach wymienionych w art. 437 § 2 zdanie drugie k.p.k. Po wtóre, w sprawie niniejszej Sąd odwoławczy, poza granicami zaskarżenia i podniesionymi zarzutami (art. 440 k.p.k.), przyjął jednak, że społeczna szkodliwość kwalifikowanych z art. 271 § 3 k.k. czynów zarzucanych oskarżonej jest znikoma i z tego właśnie powodu uchylił zaskarżony wyrok oraz umorzył względem niej postępowanie karne.
Orzekł więc w reformatoryjny sposób, po uznaniu, że realia sprawy przemawiały właśnie za umorzeniem postępowania wobec tego, że czyny oskarżonej charakteryzowały się znikomą społeczną szkodliwością. Tym samym wypełnił zadania związane z właściwie realizowaną kontrolą odwoławczą. W myśl bowiem art. 433 § 1 k.p.k. sąd odwoławczy rozpoznaje sprawę zasadniczo w granicach zaskarżenia, a jeżeli w środku odwoławczym zostały wskazane zarzuty stawiane rozstrzygnięciu - również w granicach podniesionych zarzutów, natomiast w zakresie szerszym w wypadku wskazanym m.in. w art. 440 k.p.k.
Zgodnie przy tym z art. 434 § 2 k.p.k. środek odwoławczy wniesiony na niekorzyść oskarżonego może spowodować orzeczenie także na jego korzyść, jeżeli zachodzą przesłanki określone w art. 440 k.p.k. Sąd odwoławczy był więc uprawniony do wydania kwestionowanego w kasacji rozstrzygnięcia.Autor kasacji nie przedstawia w istocie żadnej argumentacji prawnej nakazującej przyjmować, że postąpienie Sądu Okręgowego było niedopuszczalne. Ogranicza się bowiem do wskazania, że zastosowanie art. 440 k.p.k. wchodzi w grę jedynie wyjątkowo, gdyby zaskarżone orzeczenie miało charakter rażąco niesprawiedliwy.
Ponadto, polemizuje z orzeczeniem Sądu odwoławczego wskazując, że w realiach sprawy stopień społecznej szkodliwości czynów przemawiał przeciwko zapadłemu rozstrzygnięciu. Rzecz jednak w tym, że przyjęcie przez sąd, że społeczna szkodliwość czynu oskarżonego jest znikoma, obliguje ten organ do umorzenia wszczętego postępowania (art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k.). Prezentowanie zaś przez skarżącego odmiennej oceny stopnia społecznej szkodliwości, aniżeli przyjął to sąd, nie może być w ogóle przedmiotem zarzutu obrazy prawa, gdyż jest to kwestia ustaleń faktycznych, a tego rodzaju zarzut nie może być formułowany w kasacji strony.
Tym samym Sąd Najwyższy nie jest władny w niniejszym postępowaniu oceniać trafności stanowiska Sądu Okręgowego w zakresie oceny stopnia społecznej szkodliwości czynów oskarżonej i ustalenia, że stopień ich społecznej szkodliwości jest znikomy. Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy oddalił przedmiotową kasację jako oczywiście bezzasadną, obciążając Skarb Państwa kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego. Sąd Najwyższy uwzględnił też zasadny wniosek zawarty w odpowiedzi na kasację i zasądził na rzecz D. K. stosowną kwotę z tytułu ustanowienia w sprawie obrońcy.Kierując się powyższym orzeczono, jak w postanowieniu.