Legislator Giurisprudenza & Legislazione
I CZ 4/18 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses appeal on renewal of proceedings, rejecting argument that material law error justifies renewal.

Numero d'incarto I CZ 4/18
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the appellant's appeal against the appellate court's decision to reject a request for renewal of proceedings. The appellant argued that new evidence and a material law error regarding property rights warranted reopening the case, but the court held that renewal is an extraordinary remedy limited to specific statutory grounds. Consequently, the court ruled that a mere error in applying substantive law, without meeting the narrow criteria for renewal, does not justify overturning a final judgment.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 403 § 2 k.p.c.; Art. 398 § 1 k.p.c.: The institution of renewal of proceedings is based on a presumption of a flawed process and can only be invoked for reasons strictly defined by law; it cannot be used as a substitute for an appeal based solely on a material law error.

Parole chiave

Generato dall'IA
renewal of proceedings material law error final judgment extraordinary remedy property rights appellate appeal closed catalog of grounds lacune probatorie

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 403 § 2 k.p.c.
Jako podstawę wznowienia powołała art. 403 § 2 k.p.c., argumentując, że w dniu 29 listopada 2013 r.
Art. 398 § 1 k.p.c.
Z przytoczonych względów na podstawie art. 39814 w zw.
Art. 233 § 1 k.p.c.
W zażaleniu na to postanowienie, wnosząc o jego uchylenie, powódka zarzuciła naruszenie art. 233 § 1 k.p.c.
Art. 189 k.p.c.
poprzez błędne uznanie, że mogła przestawić już wcześniej dowody i że nie wykazała interesu prawnego w żądaniu ustalenia nieważności aktu notarialnego o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego oraz art. 189 k.p.c. w zw.
Art. 58 k.c.
z art. 58 k.c. poprzez błędne uznanie, że musi wykazać w sposób szczególny interes prawny.
Art. 102 k.p.c.
Na podstawie art. 102 w zw.
Art. 391 § 1 k.p.c.
z art. 391 § 1 k.p.c., art.
Art. 39821 k.p.c.
391 § 1 i art. 39821 k.p.c. mając na uwadze trudną sytuację materialną i życiową skarżącej, nie obciążono jej kosztami postępowania zażaleniowego.
art. 403 § 2 k.p.c
Jako podstawę wznowienia powołała art. 403 § 2 k.p.c., argumentując, że w dniu 29 listopada 2013 r.
art. 233 § 1 k.p.c
W zażaleniu na to postanowienie, wnosząc o jego uchylenie, powódka zarzuciła naruszenie art. 233 § 1 k.p.c.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 kwietnia 2007 r., V CZ 25/07, nie publ.
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 maja 2014 r., III CZ 18/14, nie publ.
III CZP 134/04
postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 4 marca 2005 r., III CZP 134/04, nie publ.
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt I CZ 4/18 POSTANOWIENIE Dnia 15 lutego 2018 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marta Romańska (przewodniczący)‎SSN Monika Koba (sprawozdawca)‎SSN Anna Kozłowska w sprawie ze skargi M. Ż.-P. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia 10 listopada 2011 r., sygn. akt I ACa …/11, w sprawie z powództwa M. Ż.-P.‎przeciwko U.W. i in., ‎o ustalenie nieważności czynności prawnej,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 15 lutego 2018 r.,‎zażalenia skarżącej na postanowienie Sądu Apelacyjnego w [...]‎z dnia 30 czerwca 2016 r., 1) oddala zażalenie, 2) nie obciąża powódki kosztami postępowania ‎ zażaleniowego, 3) przyznaje od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego ‎ w [...] na rzecz radcy prawnego P. K. ‎ kwotę 5.400 (pięć tysięcy czterysta) złotych powiększoną ‎ o należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów‎ nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powódce ‎ z urzędu w postępowaniu zażaleniowym.

UZASADNIENIE

Powódka M. Ż.-P. wniosła skargę o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia 10 listopada 2011 r. Jako podstawę wznowienia powołała art. 403 § 2 k.p.c., argumentując, że w dniu 29 listopada 2013 r. - po zapoznaniu się z dokumentacją nieruchomości przy ulicy K. 10 w [...] - powzięła wiedzę o nowych dowodach i okolicznościach, mających znaczenie dla sprawy, które nie były uwzględnione w prawomocnie zakończonym postępowaniu. Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2016 r. Sąd Apelacyjny w [...] odrzucił skargę, uznając, że nie została oparta na ustawowej podstawie.

Wskazał, że wnioskowane przez powódkę dowody były ujawnialne, a część z przedłożonych przy skardze dokumentów stanowiła podstawę rozstrzygnięcia w prawomocnie zakończonym postępowaniu. Ponadto, powołane okoliczności faktyczne i wnioski dowodowe nie mają żadnego wpływu na wynik sprawy. W zażaleniu na to postanowienie, wnosząc o jego uchylenie, powódka zarzuciła naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez błędne uznanie, że mogła przestawić już wcześniej dowody i że nie wykazała interesu prawnego w żądaniu ustalenia nieważności aktu notarialnego o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego oraz art. 189 k.p.c. w zw. z art. 58 k.c. poprzez błędne uznanie, że musi wykazać w sposób szczególny interes prawny.

Pozwany Skarb Państwa - Wojewoda […] wniósł o oddalenie zażalenia i zasądzenie od skarżącej na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej kosztów postępowania zażaleniowego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Instytucja wznowienia postępowania opiera się na przysługującej poza tokiem instancji skardze o presumcję wadliwego procesu i zastąpienie zapadłego orzeczenia nowym rozstrzygnięciem. Nadzwyczajny charakter tego środka zaskarżenia, powoduje, iż przywrócenie stanu sprzed zamknięcia ulegającemu wznowieniu postępowania sądowego może nastąpić wyłącznie z powodów ściśle określonych w ustawie (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 marca 2014 r., III CZ 55/14, nie publ.).

Zgodnie z art. 403 § 2 k.p.c. podstawą wznowienia postępowania jest późniejsze wykrycie takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Wskazuje się, że możliwość skutecznego powołania się na przyczynę restytucyjną, uzależniona jest od zaistnienia łącznie trzech przesłanek: wykrycia po uprawomocnieniu się wyroku nowych okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które istniały w toku postępowania, ale nie zostały w nim powołane, możliwości ich wpływu na wynik sprawy i niemożności skorzystania z nich przez stronę w poprzednim postępowaniu (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 14 lipca 2017 r., II CZ 35/17, nie publ. i z dnia 24 listopada 2016 r., III CZ 48/16, nie publ.).

Żadna z tych okoliczności nie zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Wykrycie okoliczności faktycznych lub dowodów w rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c. dotyczy faktów i środków dowodowych, które poza przesłanką ich nieujawnienia w postępowaniu prawomocnie zakończonym powinny być dla strony skarżącej „nieujawnialne”. Przepis ten obejmuje fakty nieujawnialne albo stronie nieznane i dla niej niedostępne. Fakty natomiast „ujawnialne”, czyli te, które strona powinna znać, tj. miała możliwość dostępu do nich, nie są objęte hipotezą tego przepisu (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 4 marca 2005 r., III CZP 134/04, nie publ. i z dnia 29 marca 2007 r., II UZ 3/07, OSNP 2008, nr 11-12, poz. 178).

Niemożność skorzystania z okoliczności faktycznych czy środków dowodowych powinna być wykazana. Niewiedza strony o nich musi wynikać z przyczyn obiektywnych, a nie z zaniechania strony postępowania czy jej pełnomocnika (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada 2016 r., III CZ 48/16, nie publ.). Przedłożone przez skarżącą do skargi o wznowienie postępowania dowody, tj. decyzja nr 47 z dnia 18 marca 1988 r. (k. 11-12), decyzja z dnia 21 lipca 1968 (k. 13), podanie z dnia 20 listopada 1948 r. (k. 20), pismo z dnia 27 września 1986 r. (k. 28-30), postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 3 maja 1988 r. (k. 35), zaświadczenie Wydziału Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Dzielnicowego (k.

36) zostały powołane w postępowaniu prawomocnie zakończonym (k. 9, 35, 80-86,150-151,283 akt I ACa …/11 Sądu Apelacyjnego w [...]). W odniesieniu zaś do pozostałych dowodów, tj. wniosku z dnia 9 sierpnia 1968 r. (k. 14), postanowienia z dnia 14 maja 1987 r. (k. 15), pełnomocnictwa (k. 16), oświadczeń (k. 17,34), protokołu odbioru (k. 19), kosztorysu (k. 22), protokołu z dnia 23 lutego 1949 r. (k. 23-25), wniosku z dnia 10 grudnia 1976 r. (k. 26), pisma z dnia 12 sierpnia 1986 r. (k. 27), planu mieszkania (k. 31), fotografii budynku (k. 37), powódka nie wykazała, by zachodziła niemożność skorzystania z nich w postępowaniu, którego dotyczy skarga.

Skarżąca przyczyn nieskorzystania z tych dowodów upatrywała w braku dostępu do akt nieruchomości, które znajdują się w zasobach Miasta W. Wydziału Architektury i Budownictwa Urzędu Dzielnicy […], poprzestając na ogólnikowym stwierdzeniu, że odmawiano jej dostępu do tych akt. Do skargi o wznowienie postępowania została dołączona kopia pisma skarżącej do Urzędu Miasta Wydział Spraw Lokalowych (k. 33), z którego wynika, że powódka w dniu 19 lutego 2013 r. - a więc po prawomocnie zakończonym postępowaniu - zwróciła się z prośbą o uzyskanie wglądu do akt nieruchomości.

Nadto skarżąca przyznała, że dokumentacja ta była jej doskonale znana w przeszłości, chciała jednak zapoznać się z nią ponownie. Wskazała, że dokumentacja ta została dopuszczona jako dowód w innej zainicjowanej przez nią sprawie II C …/11. Powołane przez nią dowody i wynikające z nich okoliczności faktyczne były więc ujawnialne i skarżąca mogła przedstawić je w postępowaniu prawomocnie zakończonym. Najlepszym tego potwierdzeniem jest fakt, że w toku prawomocnie zakończonego postępowania złożyła wniosek dowodowy o dołączenie do akt sprawy pełnej dokumentacji inwentaryzacyjnej i prawnej nieruchomości przy ul.

K. 10, który został oddalony. Skarżąca nie może zatem twierdzić, że „wykryła” nowe dowody, skoro wnioskowała o ich przeprowadzenie (k. 145), a Sąd wniosek oddalił (k. 194). Wbrew twierdzeniom powódki wniosek dowodowy zgłoszony w tym przedmiocie nie został oddalony z uwagi na jego błędne sformułowanie, tj. nie podanie konkretnie dokumentów z których dowód ma być przeprowadzony, a ze względu na to, że dowód ten nie miał znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy (k. 205). Skarga o wznowienie postępowania nie jest instrumentem do negowania wadliwych, zdaniem strony, postanowień dowodowych sądu w prawomocnie zakończonej sprawie.

Przyjmuje się, że wpływ wykrytych okoliczności faktycznych lub środków dowodowych na wynik sprawy wyraża się w tym, że ich uwzględnienie w prawomocnie zakończonym postępowaniu mogłoby prowadzić do innego rozstrzygnięcia sprawy, dlatego, że poczynione wcześniej w sprawie ustalenia faktyczne okazałyby się wadliwe lub mogłyby być dokonywane dalsze ustalenia faktyczne podważające dotychczasowy wynik sprawy (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 marca 2017 r., III CZ 7/17, nie publ.). Skarżąca nie wykazała, by dołączone do skargi dowody i wynikające z nich okoliczności faktyczne mogły mieć wpływ na wynik sprawy.

Po pierwsze, okoliczności faktyczne dotyczące nabycia przez ojca skarżącej w drodze nieformalnej umowy z dnia 16 sierpnia 1940 r. lokalu nr 8, położonego w budynku przy ul. K. 10, dokonania przez niego odbudowy półtora piętra budynku i uzyskania tymczasowego nakazu na zajmowane mieszkanie były znane Sądom obu instancji i stanowiły podstawę faktyczną rozstrzygnięcia (k. 203-209 i k. 322-331). Po drugie, powództwo zostało oddalone z uwagi na nie wykazanie przez powódkę interesu prawnego w żądaniu ustalenia nieważności umowy ustanowienia użytkowania wieczystego na rzecz osób trzecich.

Wskazano, że w sytuacji wyeliminowania z obrotu prawnego aktu notarialnego o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego nie powstanie po stronie skarżącej roszczenie o zawarcie umowy o oddanie gruntu położonego przy ulicy K. 10 w użytkowanie wieczyste ani tytuł prawny do lokalu nr 8. Skarżąca polemizuje z wydanym rozstrzygnięciem, twierdząc, że - wbrew stanowisku wyrażonemu w prawomocnym wyroku z dnia 10 listopada 2011 r. - okoliczności dotyczące nabycia przez jej ojca lokalu nr 8 i dokonania przez niego remontu budynku, w którym ten lokal jest usytuowany, świadczą o posiadaniu przez niego tytułu prawnego do tego lokalu.

W konsekwencji kwestionuje w zażaleniu prawidłowość zapadłego w prawomocnie zakończonym postępowaniu rozstrzygnięcia, podnosząc, że ma interes prawny w żądaniu ustalenia nieważności umowy ustanowienia użytkowania wieczystego na rzecz osób trzecich. Zarzuty zażalenia i towarzysząca im motywacja wskazują, że skarżąca błędnie postrzega skargę o wznowienie postępowania, traktując ją jako substytut apelacji. Katalog podstaw wznowienia postępowania jest zamknięty. W konsekwencji nie można opierać skargi o wznowienie postępowania na tym, że prawomocny wyrok, w sprawie o której wznowienie chodzi, narusza prawo materialne (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 4 kwietnia 2007 r., V CZ 25/07, nie publ. i z dnia 30 maja 2014 r., III CZ 18/14, nie publ.).

Bez związku z ustawowymi podstawami wznowienia pozostaje zatem argumentacja skarżącej, wywodzącej, że stanowisko Sądów obu instancji w prawomocnie zakończonej sprawie było błędne. Z przytoczonych względów na podstawie art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. orzeczono jak w sentencji. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i § 3, art. 99 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c., art. 39821 i art. 3941 § 3 k.p.c. oraz § 12 ust. 2 pkt 2 w zw. z § 2 ust. 2 i § 6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (jedn. tekst:

Dz.U. z 2013, poz. 490 ze zm.) w zw. z §22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2015 r., poz. 1805) oraz § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2016 r., poz. 1715) mając na uwadze, że koszty zastępstwa dotyczą wyłącznie incydentalnego postępowania zażaleniowego, a postępowanie o wznowienie postępowania zostało zainicjowane skargą złożoną 26 lutego 2014 r.

Na podstawie art. 102 w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. mając na uwadze trudną sytuację materialną i życiową skarżącej, nie obciążono jej kosztami postępowania zażaleniowego. kc jw