Legislator Giurisprudenza & Legislazione
I CSK 829/15 Generato dall'IA

Supreme Court voids non-procedural proceedings due to death of a party with conflicting interests.

Numero d'incarto I CSK 829/15
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the cassation appeal against a lower court's decision to dismiss an appeal in a non-procedural property boundary dispute. The deceased husband's interests were found to be in direct conflict with those of the surviving wife and the opposing party, M. Ż. Consequently, the lower court's failure to suspend proceedings under the relevant statute rendered the entire process void from the date of death.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 510 § 1, 510 § 2 k.p.c.; Art. 174 § 1 pkt 1 k.p.c.; Art. 379 pkt 2 k.p.c.; Art. 13 § 2 k.p.c.; Art. 398 § 1 k.p.c. When the death of a party in non-procedural proceedings creates a conflict of interest with other participants, proceedings must be suspended; otherwise, the process is void ab initio.

Parole chiave

Generato dall'IA
non-procedural proceedings conflict of interest death of participant void proceedings suspension of proceedings property boundary dispute conflicting interests

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 510 § 1 k.p.c.
Odrębność postępowania nieprocesowego w stosunku do procesu przejawia się w szczególności w tym, że w postępowaniu nieprocesowym, inaczej niż w procesie, nie muszą występować dwie strony, a o uczestnictwie decyduje posiadanie przymiotu „zainteresowanego” w rozumieniu art. 510 k.p.c.
Art. 510 § 2 k.p.c.
W wypadku śmierci uczestnika postępowania sąd wezwie następców prawnych zmarłego do udziału w postępowaniu zgodnie z art. 510 § 2 k.p.c., jeżeli są zainteresowanymi w sprawie.
Art. 174 § 1 pkt 1 k.p.c.
zawiesił postępowanie na podstawie art. 174 § 1 pkt 1 k.p.c. i z powołaniem się na art.
Art. 379 pkt 2 k.p.c.
Stosownie do art. 379 pkt 2 k.p.c., zachodzi nieważność postępowania, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej, a takiej zdolności w świetle art.
Art. 13 § 2 k.p.c.
Zgodnie z art. 13 § 2 k.p.c., przepisy o procesie stosuje się odpowiednio do innych rodzajów postępowań unormowanych przepisami tego kodeksu, a zatem także do postępowania nieprocesowego - w którym rozpoznawane są sprawy o rozgraniczenie.
Art. 398 § 1 k.p.c.
Z przedstawionych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815 § 1 w związku z art.
Art. 386 § 2 k.p.c.
39815 § 1 w związku z art. 386 § 2, 398 21 i 13 § 2 k.p.c.
Art. 398 § 21 k.p.c.
Z przedstawionych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815 § 1 w związku z art.
art. 174 § 1 pkt 1 k.p.c
zawiesił postępowanie na podstawie art. 174 § 1 pkt 1 k.p.c.
art. 174 § 2 k.p.c
i z powołaniem się na art. 174 § 2 k.p.c.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt I CSK 829/15 POSTANOWIENIE Dnia 18 listopada 2016 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący)‎SSN Kazimierz Zawada (sprawozdawca)‎SSN Katarzyna Tyczka-Rote w sprawie z wniosku N. M.‎przy uczestnictwie […]‎o rozgraniczenie,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 18 listopada 2016 r.,‎skargi kasacyjnej uczestnika postępowania M. Ż. od postanowienia Sądu Okręgowego w R.‎z dnia 13 stycznia 2015 r., sygn. akt V Ca …/14, ‎uchyla zaskarżone postanowienie i znosi postępowanie ‎przed Sądem Okręgowym w zakresie rozprawy w dniu ‎13 stycznia 2015 r. oraz przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w R. do ponownego rozpoznania, pozostawiając mu rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2013 r. w sprawie z wniosku N. M. z udziałem […] dokonał rozgraniczenia nieruchomości wnioskodawczyni i jej męża - uczestnika postępowania – W. M., oznaczonej jako działka nr 1948, z nieruchomością uczestnika postępowania M. Ż., oznaczonej jako działka nr 1942. Apelację od tego postanowienia wniósł uczestnik M. Ż. Dnia 4 kwietnia 2014 r. zmarł W. M. W dniu 8 maja 2014 r. pełnomocnik wnioskodawczyni złożył w Sądzie Okręgowym wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu następców prawnych W.

M., którymi oprócz żony, wnioskodawczyni, są synowie, J. M. i W. M. Wniosek pozostał bez reakcji, synowie nie zostali zawiadomieni o terminie rozprawy apelacyjnej. W trakcie rozprawy apelacyjnej pełnomocnik M. Ż. podniósł, że sędzia E. M., orzekająca w pierwszej instancji, złożyła już po wydaniu zaskarżonego postanowienia w sprawie karnej toczącej się przeciwko ojcu M.Ż., w której wnioskodawczyni występowała jako pokrzywdzona, wniosek o wyłączenie, uwzględniony postanowieniem Sądu Rejonowego z 3 kwietnia 2014 r. Po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 13 stycznia 2015 r.

Sąd Okręgowy oddalił apelację. W wydanym postanowieniu wymienił jako uczestników postępowania zmarłego W. M., S. K., Powiat R., H. S., M. S., W. S. i M. Ż. W reakcji na skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 13 stycznia 2015 r. wniesioną przez M. Ż. Sąd ten postanowieniem z dnia 30 marca 2015 r. zawiesił postępowanie na podstawie art. 174 § 1 pkt 1 k.p.c. i z powołaniem się na art. 174 § 2 k.p.c. uchylił postanowienie z dnia 13 stycznia 2015 r. oddalające apelację, a postanowieniem z dnia 31 marca 2015 r. podjął z urzędu zawieszone postępowanie, wezwał do udziału w sprawie następców prawnych W.

M., N. M., J. M. i W. M., oraz odrzucił skargę kasacyjną M. Ż., uznając, że dotyczy ona nieistniejącego orzeczenia. Na skutek zażalenia M. Ż. Sąd Najwyższy postanowieniem z 16 października 2015 r., I CZ 83/15, uchylił postanowienie Sądu Okręgowego z 31 marca 2015 r. w części odrzucającej skargę kasacyjną M. Ż. oraz poprzedzające je postanowienie z 30 marca 2015 r. w zakresie uchylającym postanowienie z dnia 13 stycznia 2015 r., oddalające apelację. W skardze kasacyjnej uczestnik M. Ż. zarzucił postanowieniu Sądu Okręgowego z dnia 13 stycznia 2015 r. oddalającemu apelację m.in. to, że zapadło ono w warunkach nieważności postępowania wskutek, po pierwsze, niezawieszenia przez Sąd Okręgowy postępowania i niewezwania do wzięcia udziału w sprawie następców W.

M., mimo powzięcia wiadomości o jego śmierci, i - po drugie - nieuwzględnienia, że rozpoznanie sprawy w pierwszej instancji nastąpiło przez sędzię, co do której zachodziły objęte art. 49 k.p.c. przesłanki wyłączenia od udziału w orzekaniu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W sprawie, z przyczyn wyjaśnionych w zaskarżonym postanowieniu, nie było podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania z powodu udziału w rozpoznaniu sprawy w pierwszej instancji sędziego podlegającego wyłączeniu na podstawie art. 49 k.p.c. Inaczej należy ocenić zarzut nieważności postępowania związany ze śmiercią uczestnika W. M. i wpływem jego śmierci na przebieg postępowania apelacyjnego. Artykuł 174 § 1 pkt 1 k.p.c., mający w myśl art. 391 § 1 k.p.c. zastosowanie także w postępowaniu apelacyjnym, stanowi, że sąd zawiesza postępowanie z urzędu w razie śmierci strony.

Zgodnie z art. 174 § 2 k.p.c., zawieszenie ma skutek od chwili śmierci strony. Sąd podejmie z urzędu postanowienie zawieszone z powodu śmierci strony z chwilą zgłoszenia się lub wskazania następców prawnych zmarłego (art. 180 § 1 pkt 1 k.p.c.). Stosownie do art. 379 pkt 2 k.p.c., zachodzi nieważność postępowania, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej, a takiej zdolności w świetle art. 64 § 1 k.p.c. nie ma oczywiście osoba zmarła. Konsekwencją niezawieszenia, z naruszeniem art. 174 § 1 pkt 1 k.p.c., procesu w razie śmierci strony i wydania wyroku w stosunku do osoby zmarłej jest niewątpliwie nieważność postępowania w okresie, w którym toczyło się ono po śmierci strony.

Zgodnie z art. 13 § 2 k.p.c., przepisy o procesie stosuje się odpowiednio do innych rodzajów postępowań unormowanych przepisami tego kodeksu, a zatem także do postępowania nieprocesowego - w którym rozpoznawane są sprawy o rozgraniczenie. Odpowiednie stosowanie przepisów o procesie w postępowaniu nieprocesowym wymaga uwzględnienia odrębności tego postępowania w stosunku do procesu. Odrębność postępowania nieprocesowego w stosunku do procesu przejawia się w szczególności w tym, że w postępowaniu nieprocesowym, inaczej niż w procesie, nie muszą występować dwie strony, a o uczestnictwie decyduje posiadanie przymiotu „zainteresowanego” w rozumieniu art. 510 k.p.c. Zainteresowanym w rozumieniu art. 510 k.p.c. jest każdy, czyich praw dotyczy wynik postępowania (§ 1).

Jeżeli okaże się, że zainteresowany nie uczestniczy w postępowaniu, sąd powinien wezwać go do udziału w sprawie. Przez wezwanie staje się uczestnikiem (§ 2).Ze względu na to, że w postępowaniu nieprocesowym nie ma dwóch stron, a o uczestnictwie decyduje posiadanie przymiotu „zainteresowanego” w rozumieniu art. 510 § 1 k.p.c., śmierć uczestnika postępowania nieprocesowego nie zawsze stanowi przeszkodę do kontynuowania postępowania. W wypadku śmierci uczestnika postępowania sąd wezwie następców prawnych zmarłego do udziału w postępowaniu zgodnie z art. 510 § 2 k.p.c., jeżeli są zainteresowanymi w sprawie.

W braku takich osób postępowanie może toczyć się nawet z udziałem jednego tylko uczestnika; co do zmarłego - powinno ono zostać umorzone. Artykuł 510 § 2 k.p.c. wyłącza zastosowanie w takim wypadku art. 174 § 1 pkt 1 k.p.c. Gdyby sąd nie wezwał następcy prawnego zmarłego będącego zainteresowanym w sprawie do udziału w postępowaniu i doszło do zakończenia postępowania postanowieniem orzekającym co do istoty sprawy, taki następca może, jeżeli postanowienie narusza jego prawa, żądać zgodnie art. 524 § 2 k.p.c. wznowienia postępowania (por. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego - zasada prawna - z dnia 20 kwietnia 2010 r., III CZP 112/09).

Artykuł 510 § 2 k.p.c. nie wyłącza jednak w przypadkach śmierci uczestnika postępowania nieprocesowego całkowicie zastosowania art. 174 § 1 pkt 1 k.p.c. Według stanowiska ugruntowanego w orzecznictwie i aprobowanego w piśmiennictwie, zawieszenie postępowania nieprocesowego na podstawie art. 174 § 1 pkt 1 w związku z art. 13 § 2 k.p.c. powinno nastąpić w razie śmierci uczestnika zawsze wtedy, gdy interesy zmarłego uczestnika są sprzeczne z interesami któregokolwiek z pozostałych uczestników (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 czerwca 2008 r., V CSK 41/08).

W konsekwencji niezawieszenie postępowania nieprocesowego w takim przypadku i prowadzenie go z udziałem osoby nieistniejącej sprawia, że prowadzone postępowanie jest z mocy art. 379 pkt 2 w związku z art. 13 § 2 k.p.c. nieważne od chwili śmierci uczestnika. Nie ulega wątpliwości, że w sprawie interesy zmarłego uczestnika, będącego mężem wnioskodawczyni, pozostają w sprzeczności z interesami M. Ż., innego uczestnika postępowania, co uzasadniało zastosowanie art. 174 § 1 pkt 1 k.p.c., a wobec jego niezastosowania - uznanie postępowania toczącego się wbrew temu przepisowi z udziałem osoby nieistniejącej za nieważne w zakresie czynności podejmowanych od dnia, w którym osoba ta zmarła.

Stwierdzona nieważność postępowania spowodowała, że bezprzedmiotowe stało się rozpatrywanie pozostałych podstaw kasacyjnych. Z przedstawionych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815 § 1 w związku z art. 386 § 2, 398 21 i 13 § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji. jw kc