Legislator Giurisprudenza & Legislazione
I CSK 607/15 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses appeal due to invalid proceedings caused by unauthorized representation and failure to notify the court of withdrawal.

Numero d'incarto I CSK 607/15
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court of Poland dismissed the cassation appeal against a second-instance judgment that had previously rejected the plaintiff's claim for transfer of property rights. The court found that the proceedings were invalid because the plaintiff's appointed lawyer had withdrawn their mandate before the trial, yet the court proceeded with the hearing using a representative who lacked authority. Consequently, the Supreme Court declared the entire procedure void and remanded the case to the district court for a new trial.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 94 § 1 k.p.c.; Art. 118 § 1 k.p.c.; Art. 379 § 2, 5 k.p.c.; Art. 398 § 15 § 1 k.p.c.; Art. 386 § 2 k.p.c.; Art. 398 § 21 k.p.c.; A party may withdraw a court-appointed representative's mandate effective upon notification to the court, rendering subsequent proceedings invalid if the court ignores this withdrawal and proceeds with an unauthorized representative.

Parole chiave

Generato dall'IA
withdrawal of mandate court-appointed lawyer invalid proceedings unauthorized representation cassation appeal remand for retrial notification of withdrawal

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 94 § 1 k.p.c.
Skutek prawny, o którym jest mowa w art. 94 § 1 k.p.c. nastąpił więc przed rozprawą, po której został ogłoszony wyrok.
Art. 118 § 1 k.p.c.
94 § 1 w związku z art. 118 § 1 k.p.c., przy czym wypowiedzenie takie odnosi skutek prawny w stosunku do sądu z chwilą zawiadomienia go o tym (zob.
Art. 379 § 2 k.p.c.
386 § 2 w związku z art. 379 pkt 2 i 5 k.p.c.
Art. 379 § 5 k.p.c.
386 § 2 w związku z art. 379 pkt 2 i 5 k.p.c.
Art. 398 § 15 § 1 k.p.c.
Z tego względu na podstawie art. 39815 § 1 w związku z art.
Art. 386 § 2 k.p.c.
378 § 1 i art. 386 § 2 w związku z art.
Art. 398 § 21 k.p.c.
Z tego względu na podstawie art. 39815 § 1 w związku z art.
Art. 108 § 2 k.p.c.
należało orzec jak w sentencji, rozstrzygając o kosztach postępowania kasacyjnego na podstawie art. 108 § 2 w związku z art.
art. 227 k.p.c
217 § 3 oraz art. 227 k.p.c.
art. 379 pkt 2 k.p.c
Zgodnie z art. 379 pkt 2 k.p.c.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
III CRN 64/76
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 czerwca 1976 r., III CRN 64/76, OSNC 1977, nr 1, poz.
II CSK 85/11
Supreme Court quashes appeal for invalid procedure due to ineffective lawyer resignation and lack of notice.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt I CSK 607/15 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 września 2016 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Iwona Koper (przewodniczący)‎SSN Wojciech Katner (sprawozdawca)‎SSN Krzysztof Strzelczyk w sprawie z powództwa R. P.‎przeciwko Agencji Nieruchomości Rolnych w W.‎o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli i zapłatę,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej‎w dniu 15 września 2016 r.,‎skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego‎z dnia 11 grudnia 2014 r., sygn. akt I ACa (…), uchyla zaskarżony wyrok oraz wyrok Sądu Okręgowego w R. z dnia 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I C (…) i znosi dotychczasowe postępowanie przed Sądami obu instancji, począwszy od rozprawy dnia 4 grudnia 2013 r., przekazując sprawę Sądowi Okręgowemu w R. do ponownego rozpoznania, wraz z rozstrzygnięciem o kosztach postępowania kasacyjnego, w tym o wynagrodzeniu adwokata K. H. z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 11 grudnia 2014 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację powoda R. P. od wyroku Sądu Okręgowego w R. z dnia 9 grudnia 2013 r., którym oddalone zostało powództwo przeciwko Agencji Nieruchomości Rolnych w W. o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli i zapłatę.W sprawie zostało ustalone, że powód wygrał przetargi zorganizowane przez pozwaną na dzierżawę oraz na kupno określonych nieruchomości rolnych położonych w południowo - wschodniej Polsce. Mimo kierowanych do niego wezwań nie stawił się ani w celu podpisania umów dzierżawy, ani sprzedaży.

Występował natomiast z podaniami o rozłożenie na raty cen sprzedaży. ‎W początkowym okresie czynił to zarówno jako osoba fizyczna, jak też jako jednoosobowy zarząd spółki z o.o. „Ś.” z siedzibą w K. W marcu 2002 r. powód wystąpił do Sądu Rejonowego w J. z pozwem przeciwko pozwanej Agencji oraz nie występującemu już później Gospodarstwu Administracyjno - Handlowemu w K. o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli przenoszącego na jego rzecz własność niektórych nieruchomości nabytych we wspomnianych przetargach i wydania mu ich.

Wnioskował jednocześnie o unieważnienie umów zawartych w międzyczasie przez pozwaną z osobami trzecimi na sprzedaż spornych nieruchomości. Wyrokiem z dnia 20 września 2002 r. Sąd Rejonowy w J. oddalił powództwo [sprawa I C (…)], przy czym ustalone zostało, że między tą sprawą a obecnie rozpoznawaną nie występuje sytuacja rei iudicatae.Ze względu na niestawienie się powoda w oznaczonym czasie i miejscu w celu zawarcia stosownych umów, pozwana na podstawie ogłoszonych warunków przetargu uznała odstąpienie powoda od zawarcia umowy, a także przepadek na swoją rzecz wpłaconego wadium.

Sąd pierwszej instancji przyjął, że pozwana postępowała zasadnie i oddalił powództwo, co spotkało się z aprobatą Sądu drugiej instancji. W szczególności Sąd Apelacyjny nie podzielił stanowiska powoda odnośnie do nieważności postępowania, wynikającego ze sposobu jego prowadzenia przez Sąd pierwszej instancji z pominięciem powoda, a z udziałem jego pełnomocnika ustanowionego z urzędu, któremu powód zaraz na początku wypowiedział pełnomocnictwo. W skardze kasacyjnej powód zarzucił Sądowi Apelacyjnemu naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 378 § 1 i art. 386 § 2 w związku z art. 379 pkt 2 i 5 k.p.c. przez nieuwzględnienie nieważności postępowania przed sądem pierwszej instancji oraz art. 382 w związku z art. 217 § 3 oraz art. 227 k.p.c. przez pominięcie w obu instancjach sądowych istotnych faktów i dowodów, których uwzględnienie miałoby znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku, stwierdzenie nieważności postępowania, uchylenie wyroku Sądu pierwszej instancji, zniesienie postępowania w zakresie dotkniętym nieważnością i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie po uchyleniu wyroków obu instancji przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Wobec podniesionego zarzutu nieważności postępowania wymaga on rozpoznania w pierwszej kolejności. Zgodnie z art. 379 pkt 2 k.p.c. nieważność postępowania zachodzi, między innymi wtedy gdy pełnomocnik strony nie był należycie umocowany, a według art. 379 pkt 5 k.p.c. również wtedy, jeżeli strona została pozbawiona obrony swych praw.

W sprawie zostało ustalone, że na skutek wniosku powoda z dnia ‎27 czerwca 2012 r. Sąd Okręgowy w R., postanowieniem z dnia 25 września 2013 r. ustanowił dla niego pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego, którym Okręgowa Izba Radców Prawnych w R. wyznaczyła I. M. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że interesy powoda w sprawie były prawidłowo zabezpieczone, dzięki aktywności pełnomocnika wnoszącego stosowne pisma procesowe i uczestniczącego w rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku przez Sąd pierwszej instancji, a następnie wnoszącego przygotowaną w imieniu powoda apelację.

W uzasadnieniu tym stwierdza się następnie, że na rozprawie apelacyjnej dnia 12 czerwca 2014 r. powód wyraźnie oświadczył, że nie chce być reprezentowany przez radcę prawnego I. M. i z tą chwilą, wraz z przytoczeniem stanowiska orzecznictwa na ten temat, zostało uznane wypowiedzenie pełnomocnictwa przez powoda. W tej sytuacji Sąd Apelacyjny nie przyjął argumentów mających przemawiać za nieważnością postępowania, wynikającą z art. 379 pkt 5 k.p.c., co zarzucał powód w sporządzonej przez siebie osobiście i wniesionej apelacji, równolegle z apelacją pełnomocnika.Odnosząc się do tego stwierdzić należy, że ustalenia Sądu drugiej instancji są w kwestii wypowiedzenia pełnomocnictwa przez powoda niekompletne i w rezultacie nieprawidłowe.

Powód zaraz po wyznaczeniu mu pełnomocnika z urzędu w osobie pani radcy prawnego I. M. zabiegał o zmianę pełnomocnika na radcę prawnego wyznaczonego przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w P., składając zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji w tej sprawie, a następnie w piśmie do Sądu Okręgowego z dnia 4 grudnia 2013 r. Czynił to potem i w dalszych pismach z dnia 9 oraz 11 grudnia 2013 r. informował o wypowiedzeniu pełnomocnictwa wyznaczonej radcy prawnej. W kolejnych pismach, w tym w apelacji powoda znajdują się te same twierdzenia, włącznie ze wskazaniem, że w sprawie będzie działać sam i nie chce, aby jego interesy reprezentował ten wyznaczony pełnomocnik z urzędu.Nie jest więc tak, jak przyjął Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że dopiero dnia 12 czerwca 2014 r. złożone zostało przez powoda na rozprawie oświadczenie o wypowiedzeniu pełnomocnictwa pełnomocnikowi z urzędu, gdyż nastąpiło to jeszcze na etapie postępowania przed Sądem pierwszej instancji.

Wyznaczony pełnomocnik w osobie radcy prawnego Pani I. M. nie miał więc ani tytułu do zastępowania powoda przed tym Sądem, ani do wniesienia apelacji. Nie mógł też skutecznie reprezentować na rozprawie dnia 9 grudnia 2013 r. nieobecnego powoda, który bezowocnie wnosił o odroczenie rozprawy ze względu na wcześniejsze wezwanie do stawienia się na policji w charakterze świadka w innej sprawie, przez oddalenie wniosku powoda i przeprowadzenie rozprawy z udziałem pełnomocnika, mającego wypowiedziane pełnomocnictwo, a następnie mimo tego wydanie wyroku.

Nastąpiło to w sytuacji wyznaczenia terminu rozprawy na 9 grudnia 2013 r. na rozprawie 4 grudnia 2013 r., gdy okoliczności skłaniały do rozważenia zastosowania art. 214 § 1 k.p.c. i odroczenia rozprawy ze względu na znaną sądowi przeszkodę w jej przeprowadzeniu, zwłaszcza kończącej postępowanie w instancji sądowej i wydanie wyroku, takiej której nie można przezwyciężyć.Z dokonanych ustaleń wynika, że strona powodowa ma słuszność zarzucając Sądowi pierwszej i drugiej instancji nieważność postępowania ze względu na naruszenie art. 379 pkt 2 i 5 k.p.c. Podzielić należy utrwalone stanowisko orzecznictwa, że pomimo ustanowienia pełnomocnika procesowego z urzędu i jego wyznaczenia przez odpowiedni organ samorządu adwokackiego lub radcowskiego, podmiot w ten sposób reprezentowany może wypowiedzieć pełnomocnictwo, korzystając z uprawnienia zawartego w art. 94 § 1 w związku z art. 118 § 1 k.p.c., przy czym wypowiedzenie takie odnosi skutek prawny w stosunku do sądu z chwilą zawiadomienia go o tym (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 czerwca 1976 r., III CRN 64/76, OSNC 1977, nr 1, poz. 14; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 października 2011 r., II CSK 85/11, nie publ.).

Z okoliczności wynika, że Sąd Okręgowy był zawiadomiony o stanowisku powoda co do nieakceptowania osoby wyznaczonej jako jego pełnomocnika poprzez zażalenie na postanowienie z dnia 25 września 2013 r., a z pewnością przez pismo powoda z dnia 4 grudnia 2013 r. Skutek prawny, o którym jest mowa w art. 94 § 1 k.p.c. nastąpił więc przed rozprawą, po której został ogłoszony wyrok. Wypowiedzenie pełnomocnictwa winno być znane Sądowi Apelacyjnemu na podstawie wskazanych pism, znajdujących się w aktach, a więc nie dopiero, jak stwierdza w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku - dnia 12 czerwca 2014 r.

To wszystko sprawia, że należało uwzględnić zarzut nieważności postępowania podniesiony w skardze kasacyjnej, nie rozpoznając dalszych zarzutów tej skargi. Z tego względu na podstawie art. 39815 § 1 w związku z art. 386 § 2 i art. 39821 k.p.c. należało orzec jak w sentencji, rozstrzygając o kosztach postępowania kasacyjnego na podstawie art. 108 § 2 w związku z art. 39821 k.p.c. R. G.