Supreme Court dismisses cassation appeal on procedural grounds and rejects late claim of judge bias.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the cassation appeal in part regarding the correction of the judgment and in full regarding the claim of procedural invalidity. The appellant failed to cite the specific procedural article required for an obviously justified appeal and raised the judge's bias argument for the first time during the second instance. Consequently, the court ruled that the appeal was inadmissible due to lack of legal standing and untimeliness of the bias claim.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 394² § 1 k.p.c.; Art. 3986 § 3 k.p.c.; Art. 3989 § 1, 2 k.p.c.; Art. 98 § 3 k.p.c. A cassation appeal is inadmissible if the appellant fails to cite the specific article for an obviously justified appeal or raises procedural defects for the first time in the second instance without justification.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
I CSK 594/23 POSTANOWIENIE 20 grudnia 2023 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Władysław Pawlak na posiedzeniu niejawnym 20 grudnia 2023 r. w Warszawiew sprawie z powództwa J. M.przeciwko B. M.o zapłatę,na skutek skargi kasacyjnej B. M.od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańskuz 30 czerwca 2022 r., V ACa 177/22, 1. odrzuca skargę kasacyjną w części odnoszącej się do pkt I i II zaskarżonego wyroku;
2. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania w pozostałym zakresie;
3. zasądza od pozwanej na rzecz powoda kwotę 2700 (dwa tysiące siedemset) zł, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres po upływie tygodnia od dnia doręczenia pozwanej niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty, tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. (E.C.)
UZASADNIENIE
Wyrokiem zaocznym z 19 listopada 2019 r. Sąd Okręgowy w Elblągu zasądził od pozwanej B. M. na rzecz powoda J. M. kwotę 100 000 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 24 listopada 2016 r. do dnia zapłaty. Na skutek sprzeciwu pozwanej Sąd Okręgowy w Elblągu wyrokiem z 5 stycznia 2022 r. utrzymał ten wyrok zaoczny w mocy w zakresie zasądzonej kwoty 100 000 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 22 czerwca 2019 r. do dnia zapłaty oraz odnośnie do rozstrzygnięcia o kosztach procesu i rygorze natychmiastowej wykonalności (pkt 1), zaś w pozostałym zakresie uchylił ten wyrok i powództwo oddalił (pkt 2).W apelacji pozwana zaskarżając wyrok Sądu pierwszej instancji w całości wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o jego zmianę przez uchylenie wyroku zaocznego i oddalenie powództwa.Sąd Apelacyjny w Gdańsku prostując zaskarżony wyrok (pkt I) i odrzucając apelację w zakresie zaskarżenia pkt 2 wyroku Sądu Okręgowego (pkt II, podkreślając w uzasadnieniu, że pozwana w tej części nie wykazała interesu prawnego w zaskarżeniu), oddalił apelację (pkt III) i orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego (pkt IV).W skardze kasacyjnej pozwana zaskarżyła wyrok Sądu drugiej instancji w całości.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Oczywistym jest, że zawarte w pkt I orzeczenie o sprostowaniu jest niezaskarżalne, natomiast odrzucenie skargi kasacyjnej podlega zaskarżeniu zażaleniem i to poziomym (por. art. 394² § 1 k.p.c.), a nie skargą kasacyjną, przy czym termin, w jakim dopuszczalne jest zaskarżenie odrzucenia skargi kasacyjnej, nie pokrywa się z terminem na wniesienie skargi kasacyjnej. Z tej przyczyny w powyższym zakresie (pkt I i II zaskarżonego wyroku) należało skargę kasacyjną odrzucić na podstawie art. 3986 § 3 k.p.c. Zgodnie z art. 3989§ 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. W judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę postanowieniami konwencji międzynarodowych (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2001r., III CZP 49/00, OSNC 2001, nr 4, poz. 53).
Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój prawa i jurysprudencji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147). Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca oparła na przesłance uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c. Jednak z uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika, że zarzut nieważności dotyczy postępowania przed Sądem pierwszej instancji (nieprawidłowo ukształtowany skład orzekający, z uwagi na udział sędziego powołanego na stanowisko sędziego Sądu Okręgowego w wadliwej procedurze nominacyjnej, a w konsekwencji doszło też zdaniem skarżącej do nieważności postępowania przed tym Sądem z powodu pozbawienia jej możliwości obrony swych praw).Powołanie się w skardze kasacyjnej na nieważność postępowania nie stanowi skutecznej przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c., o ile odnosi się do postępowania przed sądem pierwszej instancji.
Natomiast Sąd Najwyższy może uwzględnić nieważność postępowania pierwszo-instancyjnego w sposób pośredni na skutek zarzutu kasacyjnego naruszenia art. 386 § 2 k.p.c. (zob. m.in. wyroki Sądu Najwyższego z 8 października 2009 r., II CSK 156/09 i z 22 lipca 2009 r., I UK 63/09). Wobec tego nieuwzględnienie przez Sąd drugiej instancji nieważności postępowania przed Sądem pierwszej instancji, w ramach wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, może być oparte na przesłance określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Przewidziana w art. 3989 § 1 pkt. 4 k.p.c. oczywista zasadność skargi kasacyjnej zachodzi wówczas, gdy z jej treści, bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych rozważań, wynika, że przytoczone podstawy kasacyjne uzasadniają uwzględnienie skargi.
Chodzi zatem o kwalifikowaną postać naruszenia prawa materialnego i procesowego, polegającą na jego oczywistości prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49, z dnia 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006, nr 4, poz. 75, z dnia 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, niepubl., z dnia 29 kwietnia 2015 r., II CSK 589/14, nie publ.). Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 października 2015 r., IV CSK 189/15 niepubl. i przywołane tam orzecznictwo).Skarżąca w podstawach kasacyjnych nie powołała art. 386 § 2 k.p.c., co już wyklucza uznanie skargi kasacyjnej za oczywiście uzasadnianą w powyższym rozumieniu.
Poza tym Sąd Apelacyjny badał podniesiony w apelacji zarzut nieważności postępowania przed Sądem pierwszej instancji wskazując, że pozwana nie przywołała takich okoliczności, które w świetle wskazań zawartych w uzasadnieniu uchwały składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I-4110-1/20, uzasadniałyby przyjęcie, że wskutek wadliwości procesu nominacyjnego sędziego, który był członkiem składu orzekającego w pierwszej instancji, doszło do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.Należy też zwrócić uwagę, że skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika (od listopada 2019 r. k.
54) dopiero w apelacji wniesionej w lutym 2022 r. (k. 476 i n.) zaczęła eksponować wadliwość składu Sądu pierwszej instancji i nie wyjaśniła dlaczego nie uczyniła tego przed wydaniem wyroku w dniu 5 stycznia 2022 r., co uzasadnia tezę, że zarzut ten został podniesiony ze względu na wynik rozstrzygnięcia sporu przez Sąd Okręgowy i był on rezultatem kalkulacji oraz przyjętej taktyki procesowej, sprzecznie z art. 3 i art. 4¹ k.p.c. W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., a o kosztach postępowania kasacyjnego orzekł na podstawie art. 98 § 3 k.p.c. w zw. z art. 39821 k.p.c. i art. 391 § 1 k.p.c. Na zasądzone koszty składa się wynagrodzenie za zastępstwo procesowe ustalone według minimalnej stawki taryfowej (§ 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 i § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, jedn. tekst:
Dz. U. z 2023, poz. 1935), z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w oparciu o art. 98 § 1¹ zd. 3 k.p.c. w zw. z art. 19 ust. 1 i art. 31 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. poz. 614, a także przy uwzględnieniu § 2a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 sierpnia 2014 r. w sprawie określenia brzmienia klauzuli wykonalności. (E.C.)[ms]