Supreme Court dismisses cassation appeal on procedural grounds, finding no legal issue requiring review.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court of Poland rejected the appellant's request to have the cassation appeal admitted for consideration. The court found that the lower courts had thoroughly examined the claim of set-off and that the appellant failed to sufficiently individualize the debt in question. Consequently, the court determined that no significant legal issue existed to warrant Supreme Court review.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 3989 § 1 k.p.c.; Art. 3989 § 2 k.p.c.; The Supreme Court will admit a cassation appeal for consideration only if a significant legal issue exists or if the appeal is obviously justified, otherwise it must be rejected.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
I CSK 4426/23 POSTANOWIENIE 13 grudnia 2024 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Marta Romańska na posiedzeniu niejawnym 13 grudnia 2024 r. w Warszawiew sprawie z powództwa V. GmbH w D. przeciwko E. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w Z.o zapłatę,na skutek skargi kasacyjnej E. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Z.od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicachz 30 marca 2023 r., V AGa 12/22, 1.odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2.zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 5.400 (pięć tysięcy czterysta) zł z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia pozwanemu odpisu niniejszego postanowienia, tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do przytoczonych przesłanek, a rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika z oceny, czy okoliczności powołane przez skarżącego odpowiadają tym, o których jest mowa w art. 3989 § 1 k.p.c.Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z powołaniem się na potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wiążące się z wprowadzeniem do porządku prawnego art. 2031 k.p.c., ograniczającego możliwość podniesienia procesowego zarzutu potrącenia wierzytelności niepochodzącej z tego samego stosunku prawnego, z którego powód wywodzi roszczenie o zapłatę.
Zdaniem skarżącego przytoczony przepis nie doczekał się jednoznacznej wykładni w orzecznictwie Sądu Najwyższego, a w doktrynie prezentowane są rozbieżne stanowiska odnośnie do dopuszczalności podniesienia zarzutu nieistnienia zobowiązania z uwagi na złożenie pozaprocesowego oświadczenia o potrąceniu jeszcze przed wszczęciem postępowania sądowego. Dodatkowo, odwoławszy się do dyspozycji art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczegółowych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz nimi sytuacji kryzysowych (tj.
Dz. U. z 2021 r. poz. 2905 ze zm.) i uchwały Sądu Najwyższego z 26 kwietnia 2023 r., III PZP 6/22, skarżący podniósł, że wyrok wydał Sąd w wadliwym, jednoosobowym składzie w postępowaniu odwoławczym, gdy brak było uzasadnionych interesem ochrony zdrowia publicznego podstaw do ograniczania składu osobowego sądu rozpoznającego apelację. W tym stanie rzeczy, z uwagi na naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji zaszła nieważność postępowania przed sądem apelacyjnym.O potrzebie wykładni przepisów prawnych jako przesłance przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania można mówić wtedy, gdy z mającego zastosowanie lub mogącego mieć zastosowanie w sprawie przepisu dekodowane są różne normy prawne, a brak jest wypowiedzi w doktrynie i orzecznictwie, które by te różnice usuwały i wyjaśniały przyczyny ich występowania.
W doktrynie wskazuje się, że zarzut potrącenia w rozumieniu art. 2031 k.p.c. ma charakter zarzutu merytorycznego, polegającego na przeciwstawieniu faktycznym twierdzeniom powoda własnych twierdzeń o faktach, które nie obalając jednak podstawy faktycznej powództwa, niweczą żądanie pozwu w całości lub w części, trwale lub przejściowo. Z założenia więc zarzut taki powinien zmierzać do wykazania, że podstawa faktyczna powództwa nie istnieje, a tym samym żądanie pozwu jest nieuzasadnione. A zatem, nie ulega wątpliwości, że zarzut potrącenia odnosi się wprost do meritum sporu, a jego uwzględnienie prowadzi do oddalenia powództwa.
Oświadczenie o potrąceniu, którego złożenie ujawnione zostanie w postępowaniu przez podniesienie zarzutu mającego niweczyć zasadność żądania powoda, jeżeli jest skuteczne, to prowadzi do umorzenia wierzytelności, stosownie do art. 498 i n. k.c.Doktryna i orzecznictwo pozostają zgodne, że skuteczne skorzystanie z zarzutu potrącenia w rozumieniu art. 2031 k.p.c. wymaga od pozwanego określenia (skonkretyzowania) przedstawionej do potrącenia wierzytelności, wykazania jej istnienia (w tym wysokości) oraz jednorodzajowości z wierzytelnością powoda, zaskarżalności i wymagalności.
Chociaż Sąd Najwyższy dostrzega, że w doktrynie występują dwie grupy poglądów, przypisujące potrąceniu dwa znaczenia: szerokie – odnosi się do możliwości sformułowaniu oświadczenia o potrąceniu jeszcze przed wszczęciem sądowego sporu, o charakterze „przedprocesowym” lub „pozaprocesowym”, a także wąskie – uwzględnia rozdzielenie dwóch instytucji o znaczeniu materialnym, tzn. oświadczenia o potrąceniu na gruncie prawa materialnego oraz zarzutu potrącenia podniesionego przez uprawnionego w toku procesu, to jednak w świetle norm prawa prywatnego nie ma przeszkód ku temu, aby opowiedzieć się za pierwszym z tych znaczeń (por. też wyrok Sądu Najwyższego z 7 listopada 2008 r., II CSK 243/08).
Uprawnione jest zatem twierdzenie, że pozwany może zgłosić zarzut potrącenia dopiero po wytoczeniu powództwa przeciw niemu, lecz obowiązany jest wtedy jednoznacznie wyrazić wolę potrącenia w toku postępowania. Niemniej, może również dokonać potrącenia przed wszczęciem procesu cywilnego, co obliguje go jednak do powołania się w procesie na skutki czynności podjętej poza procesem. W drugim ze wskazanych przypadków spoczywa na pozwanym ciężar dowodu co do konieczności przytoczenia przed sądem na tyle adekwatnych twierdzeń o podniesionych okolicznościach uzasadniających dokonanie potrącenia, aby mogły się one złożyć na stan faktyczny w sposób, który doprowadzi sąd meriti do oparcia o nie swojego rozstrzygnięcia.
Bezsprzecznie zatem wszystkie przesłanki potrącenia, o których mowa w art. 498 k.p.c., a w szczególności zaskarżalność i wymagalność, muszą zostać przez uprawnionego dostatecznie udowodnione. Analiza motywów pisemnych wyroku Sądu Apelacyjnego prowadzi do przekonania, że Sądy meriti wyczerpująco rozważyły kwestię zgłoszenia zarzutu potrącenia. Zarówno Sąd pierwszej, jak i drugiej instancji przeprowadził kompleksową ocenę stanu faktycznego sprawy i odniósł się do zarzutu podniesionego przez skarżącego. Nie zanegował też szerokiego znaczenia instytucji potrącenia i nie wykluczył, że skorzystanie przez skarżącego z jego funkcji kompensacyjnej jeszcze przed wytoczeniem powództwa było możliwe.
Przeprowadzone postępowanie rozpoznawcze pozwoliło Sądom meriti dojść do przekonania, że pozwany w istocie nie wykazał przysługującej mu wierzytelności ani co do zasady, ani co do wysokości. W ocenie Sądu Najwyższego lektura uzasadnienia wyroków Sądów obu instancji prima facie prowadzi zaś do wniosku, że skarżący nie zindywidualizował wierzytelności w sposób dostateczny, co zdyskwalifikowało podniesiony przez niego zarzut potrącenia (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z 6 października 2006 r., V CSK 198/06). Mimo to Sądy orzekające w sprawie podjęły się obszernego omówienia stosunków prawnych łączących obie strony w możliwie szerokim ujęciu gospodarczym i podjęły się rozważenia wszelkich istotnych okoliczności, które aktualizowałyby możliwość skorzystania z zarzutu potrącenia.
Postępowanie przez nie prowadzone nie było obarczone żadną wadliwością w tym przedmiocie. Pozwany nie traci możliwości wykazania w odrębnym postępowaniu, że przysługiwały mu wierzytelności, których dotyczyło oświadczenie o potrąceniu.Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania odnosi się w zasadzie do występujących na tym tle różnych poglądów doktryny, które jednak nie doprowadziły do wydania przez sądy rozstrzygnięcia, w którego przypadku stosowanie normy art. 2031 k.p.c. skutkowałoby ukształtowaniem sytuacji prawnej skarżącego w sposób skrajnie odmienny od rozstrzygnięć innych sądów powszechnych, które dokonywały subsumpcji w oparciu o tożsame stany faktyczne przy wykorzystaniu tożsamych przepisów prawa.Brak jest podstaw do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na zarzucaną przez pozwanego nieważność postępowania, którą pozwany wywodzi z art. 367 § 3 zdanie pierwsze k.p.c. w związku z art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczegółowych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.
U. z 2023 r., poz. 1327) i uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego – zasady prawnej – z 26 kwietnia 2023 r., III PZP 6/22, gdyż ustalony w tej uchwale sposób wykładni powołanych przez pozwanego przepisów ma zastosowanie do orzeczeń wydanych w postępowaniu apelacyjnym od jej wydania.Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. oraz – co do kosztów postępowania – art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c., § 2 pkt 7 w związku z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1935), orzeczono jak w postanowieniu.
A.W.[ał]